Süper Güce Uyarı: İran'ın İmzasını Görmezden Gelen Herkes Bedel Ödeyecek

Parstoday – Hürmüz Boğazı artık yalnızca bir enerji geçiş noktası değil; İran'ın stratejik iradesinin simgesine dönüşmüştür. Tahran burada, taahhütlere saygı gösterilmediği sürece hiçbir anlaşmanın değer taşımayacağını ortaya koymaktadır.

Uluslararası siyasette güç yalnızca füze sayısı ya da ekonominin büyüklüğüyle ölçülmez. Gerçek güç, bazen bir ülkenin karşı tarafı verdiği taahhütlere uymaya zorlayabilme kabiliyetinde ortaya çıkar.

Parstoday'in haberine göre, bugün Hürmüz Boğazı etrafında yaşananlar, gemilerin geçiş rotasıyla ilgili bir anlaşmazlıktan çok, İran'ın kararlılığının ve ABD'nin taahhütlerine bağlılığının sınandığı bir süreçtir.

Herhangi bir mutabakatın temelini, maddelerinin eksiksiz uygulanması oluşturur. Taraflardan birinin anlaşmayı ihlal etmesi ise, fiilen o mutabakatın varlık nedenini ortadan kaldırır. Bu nedenle İran'ın tepkisi yalnızca taktiksel bir adım değil, aynı zamanda "anlaşmaların güvenilirliği" ilkesinin savunulmasıdır. Karşı tarafın taahhütlerini hiçbir bedel ödemeden ihlal etmesine izin veren bir ülke, aslında gelecekteki anlaşmaların da ihlal edilmesinin önünü açmış olur.

Hürmüz Boğazı'nın önemi de tam bu noktada başlamaktadır. Bu boğaz yalnızca ekonomik bir su yolu değil, aynı zamanda İran'ın anlaşmaların tek taraflı baskı aracına dönüşmesini engelleyen en önemli stratejik kozudur. Eğer karşı taraf üzerinde uzlaşılan kuralları değiştirebilir ve aynı anda İran'dan tüm yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesini bekleyebilirse, müzakere ve uzlaşının anlamı kalmaz.

ABD'nin tutumu da bu açıdan değerlendirilebilir. İran, Hürmüz'e ilişkin mutabakat hükümlerinin eksiksiz uygulanmasını ve üzerinde uzlaşılan düzenlemelere uyulmasını vurguladığında, Washington yeniden askerî baskı yöntemine yönelmiştir. Bu durum, zor kullanmanın diplomasinin alternatifi değil; diplomasinin sonuçlarını daha güçlü taraf lehine değiştirme girişimi olduğunu göstermektedir. Geçmişte de defalarca denenen bu yaklaşım, İran'ı tutumundan geri adım attıramamıştır.

Buna karşılık Tahran'ın stratejisi tek bir ilkeye dayanmaktadır: Saha ile diplomasi aynı madalyonun iki yüzüdür. Müzakere masasına oturan bir ülke, aynı zamanda o anlaşmanın hükümlerini de savunabilmelidir. Güç desteğinden yoksun diplomasi tek taraflı taleplere dönüşür; diplomasiyle desteklenmeyen güç ise sürekli yıpranmaya yol açar. İran son yıllarda bu iki unsuru birlikte temel alan bir modeli yerleştirmeye çalışmaktadır.

Bu çerçevede Tahran'ın mesajı nettir: Sahada elde edilemeyen sonuçlar diplomatik baskıyla da elde edilemez; müzakere masasında kabul ettirilemeyen hususlar ise askerî seçeneğe dönülerek dayatılamaz. İran'la etkileşimin geleneksel kurallarını değiştiren temel unsur da budur.

Belki de bugün yaşanan en önemli değişim, karşı tarafın hesaplarının değişmesidir. Geçmişte anlaşmaları ihlal etmek ABD için genellikle sınırlı bir maliyet doğuruyor ve bu durum aynı davranışın tekrarlanmasını teşvik ediyordu. Ancak bugün Tahran bu denklemi değiştirmeye çalışıyor; yani taahhütlerden her sapmanın somut ve caydırıcı bir bedeli olması gerektiğini savunuyor. Bu ilke yerleşirse, yalnızca Hürmüz dosyası değil, İran'la gelecekteki ilişkilerin niteliği de yeni bir aşamaya girecektir.

Sonuç olarak mesele yalnızca Hürmüz Boğazı değildir; mesele *"İran'ın imzasının güvenilirliği"*dir. Taahhütlerinin itibarını korumak için bedel ödeyen bir ülke, aslında kendi diplomasisinin güvenilirliğini savunmaktadır. Bu ilke zedelenirse, gelecekte hiçbir anlaşmanın uygulanma güvencesi kalmayacaktır. Bu nedenle üzerinde uzlaşılan haklarda ısrar etmek, geçici bir karar değil; dünyaya şu mesajı vermeyi amaçlayan bir stratejinin parçasıdır: İran'la ilişkilerde bir anlaşma ancak her iki taraf için de bağlayıcı olduğunda anlam taşır ve hiçbir güç askerî ya da siyasî baskıyla İran'ın imzasını değersiz hâle getiremez.