İran İslam cumhuriyetinin Irak Toprak bütünlüğüne vurgu yapması

Irak Kürdistan yerel yönetimindeki siyasi partiler 25 Eylül 2017'de Kürdistan bağımsızlık referandumu düzenleyeceklerini ilan ettiler. Bu karar, bir çok ülke tarafından kınandı ve İran da Irak toprak bütünlüğünün korunması gerektiğini, Irak toprak bütünlüğü ve milli birliğinin korunmasıyla Irak'taki Araplar, Kürtler ve Türkmenler başta olmak üzere bütün halk kitlelerinin ortak menfaatleri ve güvenliğinin sağlanacağını vurguladı.

İran İslam cumhuriyeti dış işleri bakanlığı sözcüsü Behram Kasımi cumartesi günü yaptığı açıklamada, Irak Kürdistan yerel yönetiminin tek yanlı olarak Bağımsızlık ilanı için referandum yapacağını bildirdiğini, ancak İran'ın açık ve ilkeli bir şekilde Irak toprak bütünlüğü ve milli birliğinin korunması gerektiğine inandığını ve bu stratejisini sürdüreceğini kaydetti.

Irak Başbakanı Haydar Ebadi'nin sözcüsü Saad Elhedisi de yayınladığı bildirisinde, Irak anayasasında birleşik, demokrat ve federal bir Irak devlet düzenine vurgu yapıldığını, hiçbir kime ve gurup ile kesimin bu anayasal düzeni ihlal edemeyeceğini belirtti. Irak kürdistan bölgesindeki siyasi partilerin Irak Anayasasına aykırı olarak Bağımsızlık referandumu yapma kararı, sadece Mesut Barzani ve yandaşlarının Kürtler arası düzen kurma, Kürdistan ile Irak merkezi hükümeti ilişkilerini yeniden düzenleme, yabancı güçlerle ilişkileri yapılandırma amacına yönelik siyasi bir koz sayılıyor.

Kürtler arası iç düzenleme açısından Barzani ve takımı, Kürt halkının duygularıyla oynuyor ve bu yoldan Irak kürdistan'ındaki sorunları yönetmeye ve yönlendirmeye çalışıyor. Yoksa, Barzani Irak'tan ayrılması halinde özel bir menfaat elde edemeyeceklerini herkesten daha iyi biliyor. Iraklı Kürtler, yerel yönetimin bölgedeki ekonomik ve toplumsal sorunları çözemediği halde nasıl olurda bağımsızlık iddiasıyla hareket ediyor diye soru işaretlerini gündeme getiriyor. Halbuki bağımsızlık yolunda çok büyük sorunlar ve engeller söz konusudur.

Mesut Barzani ile yandaşları bu rüyalarını gerçekleştirebilmek için dünya toplumunun desteğini kazanma zorundadırlar. Ama dünya toplumu, Irak kürdistan'ın bağımsızlık ilanına kırmız ışık yaktı. Mesut Barzani'nin danışmanlarından Huşyar Zebari'nin sözlerine dikkat edilirse, Irak kürdistanında referandum yapılması kararından amacın Kürt bölgesiyle Irak Merkezi hükümeti Bağdat müzakerelerinde etkin bir koz ve kart elde etmekten ibaret olduğu görülür. Irak Kürdistan demokrat partisi üyesi Huşyar Zebari Cuma günü yaptığı açıklamada, Kürdistan bağımsızlık referandumuna EVET oyu çıkması halinde Irak kürt bölgesi yönetiminin Bağdat ile müzakerelerindeki konumunun takviye edileceğini, bu sürecin otomatik olarak Irak'tan ayrılıkla sonuçlanmayacağını söyledi.

Zebari'nin vu sözleri, Barzani'nin niçin bağımsızlıkta ısrarcı olduğunu gösteriyor. Irak kürdistan'ındaki bütün sorunların kaynağı, Mesut Barzani'nin gayri meşru bir şekilde sürdürdüğü başkanlığıdır. Iraklı Kürtlerin büyük bir bölümü artık Barzani'ye güvenmemektedirler. Bu nedenle başkanlık seçimleri yapılmıyor.

Mesut Barzani'nin Bölgesel başkanlık süresi 19 Ağustos 2010 tarihinde sona erdi. Barzani gurubu, kürtlerin çoğunluğunun bağımsızlık lehine oy kullanacaklarını iddia ediyor. Ancak Irak'ın eski cumhurbaşkanı ve Irak kürdistan yurtseverler birliği başkanı Celal Talabani Iraklı Kürtlerin yüzde 95inin federal Irak'a oy verdiklerini, Irak'tan ayrılmak istemediklerini, Irak merkezi hükümetine bağlı federal bir anayasal düzene oy verdiklerini vurgulamaktadır.

 Bağımsızlık iddiası ve referandumu, Irak iç güvenliğini sarsabileceği gibi, Irak ile bölge ülkeleri arasındaki gerginliği de arttıracaktır. Nitekim Rusya bilimler akademisinin doğu etüdler merkezinin uzmanı Buris Dolgov yaptığı açıklamada, Irak kürdistan'ındaki referandumun Irak ile Ortadoğu bölgesini derin bir krize sürükleyeceği uyarısında bulundu. Irak ordusu ve halk güçleri Haşdüşşabi'nin operasyonları sonucu, selefi Vahhabi DAEŞ terör örgütünün imhası için geri sayım hızla devam etmektedir.

Böyle bir durumda Irak daha fazla milli birlik ve dayanışmaya ihtiyacı vardır. Irak anayasası Erbil Yerel yönetimiyle Bağdat merkezi hükümetinin ihtilaflarını çözümleyecek ana kaynaktır. Aksi takdirde müzakerelerde üstünlük taslamak için bağımsızlık kozunu kullanmak, Irak milli birliği ve dayanışmasının düşmanlarına fırsat sağlamak girişiminden ibarettir.