Toz bulutları ile mücadele zirvesinin raporu

Değerli dinleyiciler yayınımızın devamında Tahran’da düzenlenen “Toz bulutları ile mücadele; sorunlar ve çözüm yolları” başlıklı zirvenin raporunu sizlerle paylaşmak istiyoruz.

İran İslam Cumhuriyeti’nin başkenti Tahran 3 – 5 Temmuz günlerinde dünyanın 43 ülkesi, BM alt kurumları ve uluslararası uzmanların katıldığı “Toz bulutları ile mücadele; sorunlar ve çözüm yolları” başlıklı zirveye ev sahipliği yaptı.

Bu zirve, İran İslam Cumhuriyeti’nin 21 Aralık 2016 tarihinde İran İslam Cumhuriyeti’nin Newyork’taki temsilciliğinin iki buçuk ay süren çalışmalarının sonunda hazırlanan ve “toz bulutları ile mücadele” başlığı altında BM genel kurulunun ikinci komisyonunda tüm üye ülkelerin konsensüsü ile onaylanan önerisinden sonra düzenlendi.

Uluslararası zirvede katılımcı ülkelerin bakanları ve temsilcileri toz bulutlarından kaynaklanan sorunları ve çözüm yolları ile ilgili deneyimlerini paylaştı.

Son yıllarda İran’ın ve bölgede diğer bazı ülkelerin kentlerinde yaşanan ciddi sorunlardan biri yerkürenin ısınması ve iklim değişikliği ile daha da şiddetlenen toz bulutları fırtınalarıdır.

Cumhurbaşkanı Ruhani “Toz bulutları ile mücadele; sorunlar ve çözüm yolları” başlıklı zirvenin açılış töreninde yaptığı konuşmada bu gerçeğe temas ederek şöyle dedi: günümüzde toz bulutları diğer bir çok çevre sorunu gibi milli sorun olmaktan çıkmış ve bölgesel ve hatta uluslararası bir boyuta ulaşmış ve Batı ve Doğu Asya ve Kuzey Afrika bölgelerinin sınırlarını aşarak dünyanın bir çok bölgesinde insanları sıkıntıya ve acılara sürüklemiştir.

BM genel sekreter yardımcısı Hao Lianşo da açılış töreninde yaptığı konuşmada bu konuya değinerek, toz bulutları fırtınaları siyasi sınırları tanımadığını belirtti. BM yetkilisi sözlerini şöyle sürdürdü:

Son on yılda yaşanan çölleşme bir çok bölgeden göç edilmesine sebebiyet verdi ve önümüzdeki yıllarda dünyada bazı ülkelerin gayri safi iç üretiminin %17 kadarını yok edeceği ifade ediliyor. Çölleşme ve toz bulutları ayrıca Ortadoğu ve dünyanın diğer bölgelerinde insanların sosyal ve iktisadi refahını ve ayrıca sağlığını etkiliyor. Toz bulutları sorunu bir çok ülkenin sürdürülebilir kalkınmasını sorunlarla karşılaştırmış ve 2030 hedeflerine ulaşma yolunda engel oluşturmuştur. Bu yüzden çeşitli devletlerin işbirliğini kazanmak, uluslararası toz bulutları ile mücadele konferansının önemli hedefidir.

Rapmi bölgesel kurumun icra sekreteri Abdurrahman El Avazi de “Toz bulutları ile mücadele; sorunlar ve çözüm yolları” başlıklı zirvenin önemine işaretle şöyle konuştu: Mevcut şartlarda toz bulutları meselesi ile ciddi bir şekilde mücadele etmeliyiz. Dünyada ancak uygun bitki örtüsü olan bölgelerde toz bulutları yoktur. dolaysıyla su kaynaklarını iyi yönetmek toz bulutları fırtınalarının kontrol altına alınmasından çok önemlidir. Ortadoğu, dünyada en çok çölü olan tek bölgesidir ve bu yüzden bu konu bu bölgede daha çok gözetilmesi gerekir.

Bu gerçeğe Cumhurbaşkanı Ruhani de zirvenin açılış konuşmasında değinerek şöyle dedi: Gerçi İran’da bazı toz bulutları fırtınalarının kaynağı içeridedir ve ülkenin iki milyon hektarlık çölleri toz bulutlarının kaynağı olabilir ve bazen de öyledir, ancak İran’ı etkileyen dış kaynaklı toz bulutları, iç kaynaklı toz bulutları ile asla karşılaştırılamaz, öyle ki İran’da toz bulutlarının %20’si iç kaynaklı ve %80’i dış kaynaklıdır. Irak, Ürdün, Kuveyt, Suriye, Arabistan, Pakistan, Afganistan ve Türkmenistan Ortadoğu bölgesinde İran’ı etkileyen toz bulutlarının kaynakları sayılır ve bazen 24 saat içinde 8 milyon metreküp toz toprak, toz bulutları fırtınaları ile yer değiştirir, ki bu da İran’da halkın sağlığını ve yaşamı ve tarımı ve bağları nasıl etkilediğinin işaretidir.

Cumhurbaşkanı Ruhani çevreyi tahrip eden etkenlerin karşısında duyarsız kalınamayacağını vurgulayarak sözlerini şöyle sürdürdü: Bölgemizde bir ülke programlarında 22 baraj inşaatını bulunduruyor, ki bu da Dicle ve Fırat ırmakları üzerinde ve İran ve Irak’ta ve diğer bir çok ülkede yıkıcı tesirleri oluyor. Bu yüzden bu çalışmanın yıkıcı tesirleri karşısında duyarsız kalamayız. Afganistan’ın kuzeyi ve güneyinde inşa edilen barajlar  İran’ın Horasan ve Sistan ve Bulucistan eyaletlerini etkiliyor. Eğer Hamun göleti tamamen kuruyacak olursa buradan yükselen toz bulutları sadece İran’ın Doğu eyaletleri değil, Afganistan halkı da acı çekecektir ve eğer kum fırtınaları için bir çare düşünülmezse, belki de bölge halkı göç etmek zorunda kalır ki bu durumda bölgede beşeri medeniyet merkezleri ve tarım ve yaşam yok olur. Bu yüzden bölge ülkeleri ve ayrıca uluslararası kurum ve kuruluşlar bu bağlamda sorumludur.

İran İslam Cumhuriyeti devleti her ülkenin kendi topraklarında bazı girişimlerde bulunmasını bir zaruret olarak algıladığı için şimdiden göletleri ihya etme, çölleşme ile mücadele etme ve bunun için çöllerde ağaçlandırma çalışmasını başlatma veya göletlerden su hakkını kontrol altına alma gibi çalışmaları başlatmış bulunuyor. İran bu tür çalışmaları sürdürmekte kararlıdır, ancak bu çalışmaların başarılı olabilmesi için bölgesel ve uluslararası işbirliği şarttır. Tahran’da düzenlenen “Toz bulutları ile mücadele; sorunlar ve çözüm yolları” başlıklı zirvenin amacı da budur.

“Toz bulutları ile mücadele; sorunlar ve çözüm yolları” başlıklı zirvesinde tüm katılımcı ülkeler, BM kurumları ve uzmanların katıldığı dört teknik ve uzmanlık oturumda düzenlendi. Bu oturumların sonunda ise BM’ye sunulmak üzere bazı öneriler de hazırlandı. Oturumlarda katılımcılar toz bulutları sorununu uluslararası düzeyde ele alınmasına ve ayrıca İran gibi kurak ve yarı kurak iklimlerde su, toprak ve kaynakların sürdürülebilir kalkınma temelinde yönetilmelerinin geliştirilmesine vurgu yaptı. İnsanların sağlığının toz bulutlarının olumsuz etkilerine karşı korunma zarureti, aynıca halkın toz bulutlarının tesirleri hakkında bilgilendirilmesi, oturumlarda üzerinde durulan diğer önemli konulardı.

“Toz bulutları ile mücadele; sorunlar ve çözüm yolları” başlıklı zirvede gündeme gelen önemli önerilerden biri de tüm ülkelerin doğru kararların alınmasına katkı sağlamak için toz bulutları ile ilgili bilgilerini birbiriyle paylaşmasıydı.

Yeni teknolojilerden yararlanmak, kaynakları paylaşmak ve çeşitli sektörlerin birlikte hareket etmesi, zirvede gündeme gelen ve toz bulutlarının etkilerini azaltma yönünde olan diğer bazı önerilerdi.

Toz bulutlarının tesiri ile mücadelede bir başka önemli konu, halkın bilgilerini bu önemli konuya yönelik arttırarak katılımını ve işbirliğini sağlamaktı.

“Toz bulutları ile mücadele; sorunlar ve çözüm yolları” başlıklı zirveye katılan katılımcılar zirvenin çerçevesinde düzenlenen oturumlara katılmaktan başka zirvenin ikinci gününde de İran’da  toz bulutlarından en çok etkilenen Huzistan eyaletini gezdiler.

BM genel sekreter yardımcısı ve çevre programı UNEP Başkanı Eric Solhaim, İran İslam Cumhuriyeti’nin ülkenin güneydoğusundan ağaçlandırma çalışması ve Hurul Azim göletini ihya etme faaliyetlerinden ötürü İran’ı takdir ettiklerini açıkladı. Huzistan eyaletini ziyaret ettikten sonra bu açıklamayı yapan BM genel sekreter yardımcısı, bölgeyi yakından görmeden facianın boyutlarını hissetmediğini, ancak şimdiki şartlar İran İslam Cumhuriyeti’nin toz bulutlarının kaynakları ile mücadele çabalarını ortaya koyduğunu kaydetti.

Toz bulutları ile mücadele bağlamında ilk uluslararası konferans sayılan Tahran zirvesi 5 Temmuz’da bir bildiriyi onaylayarak çalışmalarını noktaladı. Zirvenin sonuç bildirisi ve İran devletinin ev sahipliğinde düzenlenen “Toz bulutları ile mücadele; sorunlar ve çözüm yolları” başlıklı zirvenin hakkında geniş bir rapor BM genel kurulu ve uluslararası çevre bakanları asamblesine bu kurumların gündemine alınmak üzere gönderildi. Zirvenin sonuç bildirisinde toz bulutları ile mücadele için uluslararası işbirliğine yapılan vurguya bakıldığında, bu hareketin BM ve ilgili kurumlarınca dikkate alınması ve üye ülkeleri bu sorunla mücadelede daha fazla işbirliği yapmaya teşvik etmesi bekleniyor.

Her halükarda Tahran’da düzenlenen “Toz bulutları ile mücadele; sorunlar ve çözüm yolları” başlıklı zirve bu sorunun bölgesel, milli ve yerel ve hatta kentsel boyuttan uluslararası bir boyuta taşınmasına vesile oldu. Nitekim İran’ın ev sahipliğinde dünyanın 43 ülkesi, BM alt kurumları ve uluslararası uzmanların zirveye katılması da bölgede ve dünyada toz bulutları ile mücadelede bir dönem noktası sayılır.