Zarif’ten ABD’nin Bercam’dan çekilmesi yönünde uyarısı

Amerika Başkanı Donald Trump’ın İran ile imzalanan Bercam nükleer anlaşmasına yönelik son tutumu, Trump’ın Avrupalı müttefikleri ve hatta bazı Amerikalı yetkilerin bu anlaşmaya destek vermesine rağmen İran’ın anlaşmaya bağlı kalmadığını iddia etmek istediğini gösteriyor.

Bu durumun işaretleri ortaya çıkmasının ardından İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif The Guardian ve Finantial Times gazetelerine verdiği mülakatlarında Donald Trump’ın tehdidini hayata geçirebileceğini ve ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 15 Ekim 2017’de kongreye sunması gereken raporda, İran’ın Bercam nükleer anlaşmasına bağlı kalmadığını belirtebileceğini söyledi.

Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif mülakatın devamında Avrupa ülkelerinden ABD Başkanı Donald Trump nükleer anlaşmadan çekildiği takdirde onlar Amerika’yı ve kararını gözardı etmelerini istedi. Zarif yaptığı uyarıda, eğer Avrupa da Amerika’yı izleyecek olursa nükleer anlaşma da yok olacağını ve İran geçmişe kıyasla ve 2015’te imzalanan anlaşmadan önceki dönemden daha gelişmiş bir nükleer ülke olarak karşılarına çıkacağını vurguyadı.

Eğer ABD Başkanı Trump Amerika Dışişleri Bakanlığı’nın 15 Ekim 2017’de kongreye sunacağı üçüncü raporunda İran’ın Bercam nükleer anlaşmaya bağlı kaldığını onaylamazsa, kongre nükleer anlaşmaya göre askıya alınan yaptırımları yeniden İran’a dayatmak için 60 günlük süresi olacak. Ancak Dışişleri Bakanı Zarif’in de vurguladığı üzere bu durumda İran İslam Cumhuriyeti de Bercam nükleer anlaşmasında üstlendiği yükümlülüklerine bağlı kalmasına gerek kalmayacak.

Aslında Bercam nükleer anlaşması Trump tarafından bozulduğu takdirde İran’ın önünde de bir çok misilleme seçenekleri bulunuyor. Örneğin İran’ın gösterebileceği en hızlı tepki, barışçıl nükleer faaliyetlerini Bercam anlaşmasından önceki dönemin seviyesine geri getirmektir. Gerçekte nükleer alanda araştırma ve geliştirme çalışmaları İran İslam Cumhuriyeti’ni yeni teknolojilere kavuşturmuştur ve gerektiği taktirde İran Trump’ın Bercam anlaşmasını bozmasına karşı seçeneklerini hayata geçirerek bunu hatta daha ileri teknolojilerle yapacaktır.

Bu arada Amerika’nın Bercam nükleer anlaşmasından muhtemel çekilme durumuna karşı İran’ın önünde de Bercam’dan çekilme seçeneği mevcuttur.

Bundan başka da İran’ın önünde bir çok seçenek bulunuyor ve hangisinin uygulanacağı, 5+1 grubunun diğer üyelerinin Trump’ın Bercam nükleer anlaşmasını bozmasına nasıl tepki vereceklerine bağlıdır.

Dışişleri Bakanı Zarif’in de belirttiği üzere eğere Avrupa ülkeleri, Rusya ve Çin Amerika’nın Bercam anlaşmasından çekilmesinde bu ülkeye eşlik etmeye karar verecek olursa, o zaman Bercam anlaşmasının sonu gelmiş demektir.

Ancak hali hazırda Avrupa ülkeleri, Rusya ve Çin’in Bercam nükleer anlaşmasının korunmasına vurgu yapmasına bakıldığında, Amerika’nın bu yolda ve aldığı kararda yalnız kalacağı anlaşılıyor. Bu çerçevede ABD dışişleri eski Bakanı John Kerry Washington Post gazetesinde yayımladığı makalesinde şu ifadelere yer verdi: Amerika Bercam nükleer anlaşmasından çekilmesi durumunda Avrupalı müttefiklerini kaybeder ve dünyaya da sözünü tutmadığı mesajını verir.

Avrupa Birliği Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini de geçenlerde İran İslam Cumhuriyeti Bercam nükleer anlaşmasına bağlı olduğunu belirterek Avrupa birliği hatta ABD anlaşmadan çekilse bile, nükleer anlaşmayı korumak için tüm çabalarını harcayacağını vurguladı.

Aslında İran’ın Bercam nükleer anlaşmasına bağlı kalıp kalmadığını belirleyen tek resmi kaynak, UAEK’dur. Ajans da şimdiye kadar yedi raporunda İran’ın bu anlaşmaya bağlı kaldığını onaylamıştır. Bu yüzden bu şartlarda Donald Trump’ın kişisel görüşü İran’ın bu anlaşmaya bağlı kalıp kalmadığını belirleme kriteri olmadığı ve Trump’ın bu anlaşmayı bozmaya yönelik her türlü girişimi Amerika için büyük bir fiyasko olacağını ve bir kez daha tüm dünya Amerika devleti sözünü tutmayan bir devlet olduğunu bilececeği ortadadır.