İran ve Ermenistan’ın gelişen iktisadi ilişkileri

Ermenistan Başbakanı Karen Karapetyan’ın İran’a düzenlediği iki günlük resmi ziyareti çerçevesinde iki ülke çeşitli alanları kapsayan üç işbirliği belgesi imzaladı.

İran ve Ermenistan arasında imzalanan üç işbirliği belgesi veterinerlik ve hayvanların sağlığı, kültür ve sanat alanlarını ve yine Cumhurbaşkanı bilim ve teknolojiden sorumlu yardımcısı ile Ermenistan iktisadi kalkınma ve yatırım bakanlığının bilim ve teknoloji alanında işbirliğini kapsıyor.

Söz konusu belgeler Cumhurbaşkanı birinci yardımcısı İshak Cihangiri ve Ermenistan Başbakanı Karen Karapetyan huzurunda iki ülkenin yetkilileri tarafından imzalandı.

Cumhurbaşkanı birinci yardımcısı Cihangiri belgelerin imzalanmasından sonra yaptığı açıklamada, Ermenistan İran’ın komşu ülkelerinden biri olarak İran İslam Cumhuriyeti’nin dış politikasında özel bir yeri bulunduğunu belirterek Tahran yönetimi Ermenistan başta olmak üzere komşu ülkeleriyle ilişkilerini ve işbirliğini geliştirmekte hiç bir kısıtlama tanımadığını belirtti.

İmza törenden sonra Ermenistan Başbakanı Karen Karapetyan da yaptığı açıklamada, daha çok sayıda İranlı firmanın Ermenistan piyasalarına girmesini istediklerini ve iki ülke arasında ticari faaliyetlerin artmasına hazırlıklı olduklarını ifade etti.

Hali hazırda İran ve Ermenistan arasındaki ikili ticaret hacmi yılda 300 milyon dolar civarındadır. Ancak bu rakam, iki ülke arasındaki yüksek düzeyde siyasi ilişkilere oranla asla yeterli değildir. Bu yüzden hem Tahran ve hem Erivan yönetimi iktisadi ilişkilerinin seviyesini de siyasi yüksek düzeyde ilişkileri ile orantılı olarak geliştirmeye çalışıyor.

Gerçekte İran ve Ermenistan aynı medeniyet, kültür ve coğrafyayı benimseyen iki komşu ülke olarak eskiden beri iyi ilişkileri bulunan iki devlet ve iki millettir. Nitekim iki millet arasındaki güçlü ve kalıcı ilişkiler, İran ve Ermenistan arasında iktisadi ilişkileri çeşitli alanlarda ve özellikle turizm alanında geliştirmek üzere iyi bir zemin oluşturuyor. Bu çerçevede iki ülke Ağustos 2016 tarihinde karşılıklı olarak vize uygulamasını kaldırma kararını uygulamaya başladı. Bu uygulama İran ve Ermenistan arasında karşılıklı ziyaretlerin artması yönünde önemli bir adımdır. Nitekim turizm sektörünün gelişmesi de İran ve Ermenistan arasında ticari ve iktisadi ilişkileri geliştirme yönünde önemli bir gelişme sayılır. Bundan başka İran ve Ermenistan’ın coğrafi konumu da iki ülke arasında ticari ürünlerin transit geçişinin önem arz etmesine vesile olmuştur. Nitekim bu büyük potansiyelin harekete geçirilmesi de hem İran ve hem  Ermenistan liderlerinin üzerine vurgu yaptığı bir konudur.

Gerçekte Ermenistan İran ürünlerinin Avrasya iktisadi birliğine üye olan ülkelere ihracat kapısıdır. Bu bağlamda Ermenistan’ın Tahran büyükelçisi Artaşes Tumanyan şöyle diyor: Gerçi üç milyon nüfuslu Ermenistan piyasası pek fazla cazip gelmeyebilir, fakat Ermenistan’ın konumu İran için Avrasya ülkelerinin 180 milyon nüfuslu piyasasına açılan kapı gibidir. Bu muazzam piyasa kapasitesinden hareketle İranlı işadamları hiç bir gümrük vergisi ödemeksizin ürünlerini Ermenistan üzerinden Avrasya iktisadi birliğine üye olan ülkelere ihraç edebilir.

Gerçekte Ermenistan’ın Avrasya iktisadi birliğine üyeliği ve bu birliğin aynı zamanda AB’ye yakınlığı da Tahran ve Erivan ilişkilerinin gelişmesinde önemli bir etken sayılır. Bu çerçevede İran ve Ermenistan’da özel sektörlerin işbirliğini geliştirmeleri ve yine iki ülkenin ticari ve iktisadi ilişkilerinde serbest ticaret bölgelerine önem verilmesi zaruridir. Nitekim bu konu İran Cumhurbaşkanı birinci yardımcısı İshak Cihangiri ile Ermenistan Başbakanı Karen Karapetyan görüşmesinde de vurgulandı. Cihangiri, Ermenistan sınırının yakınında bulunan Aras serbest ticaret bölgesini iki ülke işadamlarının ilişkilerini geliştirmekte önemli bir fırsat olduğunu belirtti.

Bu arada elektrik, tarım, petro kimya, teknik ve mühendislik hizmetleri, doğalgaz ve ulaştırma gibi alanlarda da iki ülkenin önemli kapasiteleri söz konusudur ve bu potansiyelleri en iyi şekilde değerlendirmek iki ülkenin ihtiyaçlarını karşılayarak ikili iktisadi ve ticari ilişkilerine da katkı sağlayabilir. Bu bağlamda Ermenistan devlet üniversitesi İran bilimcilerinden Vardan Vaskanyan şöyle diyor: İran ve Ermenistan arasındaki iktisadi ilişkiler gelişiyor ve siyasi ilişkiler de en üst düzeyde bulunuyor. İran ve Ermenistan özel komşulardır ve bölgede farklı dinleri benimseyen iki ülkenin işbirliğinin en parlak örneği sayılır.