Bercam, İran üstün konumda, Amerika şaşkın

Amerika başkanı Donald Trump’ın İran ve uluslararası Bercam nükleer anlaşması ile ilgili konuşmasına yaklaşmakla birlikte, islami şura meclis başkanı Ali Laricani yaptığı açıklamada, İranlı yetkililerin bu konuda hiçbir endişeleri ve ıstırapları olmadığını, Trump’ın atacağı her adıma uygun gerekeni düşündüklerini söyledi.

Beyaz Saray sözcüsünün belirttiğine göre Amerika başkanı Donald Trump Tahran saati ile 20:15’te Amerika’nın İran ve uluslararası Bercam nükleer anlaşması hakkındaki stratejisini açıklayacaktır. Trump konuşmasının bir bölümü ise İran’ın bölgesel siyasetleri ile ilgili, diğer bölümü ise Amerika’nın Bercam nükleer anlaşma konusundaki tutumu hakkında olacaktır. Yaşanan olaylar, Trump’ın İran’ın Bercam nükleer anlaşmaya bağlı olmadığını, konu hakkında karar almayı kongreye bırakacağı yöndedir. Trump yönetimi kongre ile işbirliği sonucu, Bercam konusunda ağır kararlar alarak İran’ın bu uluslararası anlaşmanın sağladığı ekonomik yararlardan daha az faydalanmasına çalışıyor.

Trump konuşmasının bir başka bölümünde İran’ın bölgesel siyasetlerini ele alarak, artık çürümüş olan “İranofobi” siyasetine dayanarak, Amerika’nın İran ile ilgili bölgedeki yenilmiş politikalarını haklı çıkartmaya çalışacaktır.

Amerika son 6 yılda Suriye kirizinde kendi hedeflerini gerçekleştiremedi. Washington’un Suriye’deki yenilgileri, Amerika’nın Ortadoğu’daki uzun vadeli hedeflerini yok etmekte. Bu yüzden Amerikalı yetkililer aldıkları yenilgilerden öfkelenerek boş ve temelsiz iddialarla İran’a karşı baskıları arttırmaya çalışıyorlar.

Bu bağlamda Prinston üniversitesi üst düzey araştırmacısı Hüseyin Musevian dün el-Cezire TV kanalına verdiği demeçte, Amerika’nın İran ile düşmanlığının artması hakkında “ Sözkonusu düşmanlıkların temelinde İran’ın, Amerika tarafından desteklenen IŞİD gibi teröristlere karşı başardığı zaferlerdir” dedi.

Bunlara ilaveten uluslararası Bercam nükleer anlaşması konusunda da İran  halı hazırda Trump hükümetine karşı daha üstün bir konumdadır. Amerika dışında, 5+1’in tüm üyeleri Bercam nükleer anlaşmasına destek vermişken, Trump bu anlaşma ile ilgili yeni kararını açıklamakta “yalnız” kalmıştır. Bu yüzden İslam şura meclisi başkanı Ali Laricani dün akşam Tahran’da muhabirlere yaptığı açıklamada, “uluslararası alanda Trump yönetiminin alacağı kararların ciddi telakki edilmeyeceği” tahmininde bulundu. Nitekim Rusya dışişleri bakanı Sergey Lavruf dün yaptığı açıklamada uluslararsı Bercam nükleer anlaşmanın tüm taraflarının, anlaşma maddelerinin Washington tarafından tam olarak yerine getirilmesi konusunda hemfikir olduklarını vurguladı. Fransa dışişleri bakanı Jean-Marc Ayrault ve Alman mevkidaşı Sigmar Gabriel de İran İslam cumhuriyeti dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif ile yaptıkları telefon görüşmesinde, tüm tarafların Bercam nükleer anlaşmasına bağlı kalmaları gerektiğini vurguladılar. Britanya başbakanı Theresa May'in ofisi yayınladığı bildiri ile, bu ülkenin Bercam nükleer anlaşmasına destek ve ona bağlı kalma konusundaki tutumunun şeffaf olduğunu duyurdu. Ayrıca AB eski dış siyaset sorumlusu Cathrin Ashton ve hali hazırda bu görevi yürüten Federica Mogherini de tüm tarafların Bercam nükleer anlaşmasına bağlı kalmaları gerektiğini vurguladılar.

İran ve 5+1 arasında 12 yıl devam eden görüşmelerin sonucunda imzalanan Bercam nükleer anlaşması, BMGK’de onaylanarak uluslararası bir taahhüde dönüşmüştür bu yüzden Amerika tek taraflı olarak bu anlaşmadan çekilemez. İran’ın Bercam’a bağlığı mekanizması da Amerika’nın bir iç yasası değildir, bu yüzden Trump’ım bugün sunacağı raporla İran’ın Bercam’ı “ihlal” ettiğini öne süremez. İran’ın Bercam nükleer anlaşmasına bağlılığı, UAEA’nın sunduğu 8 raporda bizzat UAEA uzmanlarınca onaylanmıştır.

Sonuç olarak, uluslararası sahnedeki durum, dünyanın Bercam nükleer anlaşmaya verdiği destek ve İran’ın Bercam’a bağlılığının onaylanması nedeni ile İran, uluslararası alanda Amerika’ya kıyasla daha üstün bir konumdadır ve bu yüzden Trump yönetiminin “Bercam” ile ilgili kararı hakkında endişeli değildir.

İran nükleer sanayi alanında önemli ilerlemeler kaydederek, olumlu bir araştırma sürecini gerçekleştirmekte. Bu yüzden Amerika’nın Bercam’dan muhtemelen ayrılması ile eskiye nazaran daha iyi bir şekilde barışçıl nükleer çalışmalarını sürdürecektir.

Bu arada Avrupalı ülkeler, Trump’ın alacağı karara aldırmadan İran ile ekonomi alanda işbirliğini devam ettirmek istediklerini açıkladılar. Bu yüzden Trump’ın Bercam konusundaki konuşmasının bu anlaşmanın İran’a sağladığı ekonomi yararları fazla etkileyeceği düşünülmüyor. Buna ilaveten İran, “direniş ekonomisi” siyasetlerini tamamen uygulayarak, hiçbir sorun yaşamadan ilerleme yoluna devam edecektir./