Avrupa'nın Trump'ın Bercam karşıtı sözlerinden memnuniyetsizliği

Avrupa'nın 3 büyük ülkesi Britanya, Almanya ve Fransa liderleri yayınladıkları ortak bildiri ile Amerika başkanı Donald Trump'ın, uluslararası Bercam nükleer anlaşması konusundaki ölçüsüz tutumu hakkında endişeli olduklarını duyurdular.

Britanya başbakanı Theresa May, Almanya sadrazamı Angela Merkel ve Fransa cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un söz konusu ortak bildirisi, Amerika başkanı Donald Trump'un dün gece, İran ile ilgili strateji belgesini açıklaması ardından yayınlandı. Söz konusu her 3 ülke ayrıca uluslararası Bercam nükleer anlaşmasına tamamen bağlı kaldıkları ve tüm taraflarca tamamen gerçekleşmesi gerektiğini belirterek, Bercam anlaşmasının korunmasının, ortak ulusal güvenlik çıkarları doğrultusunda olduğunu bildirdiler. Her 3 Avrupa ülkenin açık tutumları ayrıca AB dış siyaset sorumlusu Federica Mogherini'nin de Bercam nükleer anlaşmaya kesin desteği, bir kez daha Avrupa ve Amerika arasındaki çok önemli olan diğer ihtilaf konusunu su yüzüne çıkarttı.

Aslına Trump'ın Bercam nükleer anlaşmaya karşı olumsuz tutumu ve bu uluslararası anlaşmayı feshetme yönündeki sabotajları, sadece Çin ve Rusya gibi düşmanlar ve rakipleri tarafından tepki ile karşılanmadı; bu konu Atlas Okyanus'un iki kıyısı arasında da mevcut çatlağın daha da derinleşmesine sebep oldu.

Avrupa meseleleri uzmanı Adnan Tabatabai'ye göre Trump, Amerika ve Avrupa arasındaki çatlağı daha da derinleştirdi.

Trump'ın Amerika başkanı olarak göreve başlamasından itibaren onun birçok tutum ve girişimi Avrupalıların hoşnutsuzluğuna ve öfkesine sebep oldu. Trump'ın Paris İklim Anlaşmasından çekilmesi, Avrupa ve Amerika arasında Serbest Ticaret anlaşmanın imzalanmasına karşı muhalefeti, ayrıca  NATO üyelerinden bütçe artışı ve paylarını arttırmaları için sürekli istekte bulunması ise Avrupa ve Amerika arasında yaşanan derin sorunlardan bazılarıdır.

Faka şimdi Trump'ın, Avrupa açısından mantıklı ve İran nükleer meselesinin çözümü için en uygun seçenek olan uluslararası Bercam nükleer anlaşmaya karşı yoğun muhalefeti, bir kez daha Avrupa ve Amerika arasındaki ihtilafları göz önüne seriyor. Avrupa açısından 13 yıl diplomatik çalışma sonucu varılan uluslararası Bercam nükleer anlaşması, İran nükleer çalışmalarının askeri boyuta sapma söylentisinin giderilmesinde güven verici önemli bir adımdır.

Trump'ın İran'ın Bercam nükleer anlaşmasına bağlı olduğunu onaylamaması, anlaşmadaki diğer tüm tarafların bir yanda ve Amerika'nın da diğer yanda karşı karşıya gelmesine sebep olacaktır.  Avrupa, Bercam'ın İran nükleer çalışmalarını kontrol çerçevesinde bir anlaşma olarak bilirken, Trump'a göre Bercam sadece İran barışçıl nükleer çalışmalarını sıkı kontrol ve denetlemekle kalmayıp, İran'ın füze programı ve bölgesel girişimleri gibi Amerika'nın diğer kaygılarını da gidermeli.

Avrupa olayları uzmanlarından bayan Roya Montazami ise, Avrupa ekonomi alanlarda İran ile ilişkilerini güçlendirmişler; bu yüzden onların ekonomi çıkarları, Bercam'dan ayrılmalarını engelliyor.

Gerçi bazı Avrupa liderleri, İran'ın füze programı ve bölgesel girişimleri konusunda Amerika'nın endişelerini paylaşıyorlar, fakat onlara göre bu konular, Bercam'ın feshedilmesine sebep olmamalı.

Bu arada Avrupalılara göre, dünyanın çeşitli bölge ve ülkeleri ile ticari ve ekonomi ilişkileri geliştirmek, öncelik sayılıyor; fakat Trump açıkça Amerika ekonomisinin içe yönelik, diğer ülkelerle ticari anlaşmalardan uzak durması gerektiğini vurguluyor. Tabi ki Avrupa için İran hem siyasi ve hem ekonomi açıdan önemli bir konumdadır, bu da Bercam nükleer anlaşmadan sonraki dönemde İran ile kurdukları güçlü ve geniş ilişkileri korumak istiyorlar./