Amerika'nın Bercam karşıtı tutumuna Rusya'dan sert karşılık

Rusya dışişleri bakan yardımcısı ve nükleer baş müzakereci Sergey Ryabkov dün Moskova'da düzenlenen barışçıl nükleer enerjiden yararlanma alanında İran ve Rusya'nın 25 yıllık işbirliği oturumunda, Amerika'nın Bercam karşıtı girişimlerinin sonuçsuz kalacağına işaretle, Amerikalıların İran'ın aksine, Bercam'ı tamamen gerçekleştirmediğini, fakat bu anlaşmayı da sorgulama ve şüphe uyandırma çalışmalarının da sonuçsuz olacağını belirtti.

Rusya'nın üst düzey yetkilisinin bu açıklamaları ve Washington'u Bercam'a uymaması ve ilgili sabotajları konusunda eleştirmesi, Rusya'nın da Amerika hariç 5+1'in diğer üyeleri gibi Bercam'ın yararlı ve etkili bir anlaşma olarak değerlendirmekle kalmadığını, Amerika'yı bu konudaki tutumunu da sorugladığını gösteriyor. Moskova açısından Amerika başkanı Donald Trump, Bercam'da düzeltmeler yapmaya veya bir ek eklemeye çalışırken pratikte Bercam karşıtı siyaset izliyor. Amerika başkanı Trump bir yandan Bercam dışında olan füze programı ve İran'ın bölge siyasetleri ve girişimleri gibi konuları bahane ederek, İran'ın Bercam'a bağlı olmadığını iddia ediyor; diğer yandan da kendi açısından Bercam'ın daimi olmaması veya Bercam'da askeri üsler ve tesislere ulaşılamaması gibi bahaneleri ileri sürüyor.

Alman siyaset uzmanı Thomas Jaeger'in belirttiği gibi, Amerika hükümeti kendi açısından, İran füze teknolojisi ve bölgede bazı gruplara destek vermesini, istikrarsızlık gerekçesi olarak öne sürüyor. Aslında Trump'ın başkanlık seçimleri sırasındaki vaatlerinden biri Bercam'ın feshedilmesi ve Amerika yeni yönetiminin hedefleri çerçevesinde İran ile yeni anlaşmaya varmak için yeni müzakereler gerçekleştirmekti. Trump Bercam'ın Amerika tarihinin en kötü anlaşması olduğunu defalarca söylemiştir. Trump'ın İran'ın Bercam'a bağlı kalmadığı ve kararı kongreye bırakması, Washington'un Avrupalı müttefikleri, Rusya ve Çin'in de sert tepkileri ile karşılaştı.

Avrupa ülkeleri Amerika'nın sabotajlarından hoşnutsuz. Nitekim AB dış siyaset yüksek sorumlusu Federica Mogherini'nin belirttiğine göre Bercam sadece Tahran ve Washington arasında iki taraflı bir anlaşma değil bu yüzden Trump onu feshedemez; Bercam BMGK kararları çerçevesinde çok yönlü bir anlaşmadır.

Bu arada Amerika'nın Bercam nükleer anlaşmasını feshetme çalışmalarının sebeplerinden biri, anlaşmanın gerçekleşmesi için çok faaliyet gösteren Rusya'ya karşı meydan okuma olarak da değerlendiriliyor. Aslında Amerika'nın Bercam'a bağlı kalmaması, Moskova ve Washington arasındaki ihtilaflara bir yenisini daha ekledi. Siyaset uzmanı Vladimir Yurtayev'e göre hatta eğer Donald Trump İran ile nükleer anlaşmayı feshederse bile yine kazanan taraf İran olacaktır.

Amerika'nın Bercam'dan ayrılma tehditleri ayrıca Washington'un uluslararası alandaki itibarını da önemli oranda sarsmıştır; zira kendini dünyanın en büyük gücü olarak gören hükümetin, daha önce kabul ettiği anlaşmadan boş bahanelerle açıkça çıkmak istediği görünüyor.

Aslında Trump önceki hükümet yani Barack Obama döneminde BMGK bildirileri çerçevesinde kabul edilen uluslararası bir anlaşmaya bağlı kalmak istemiyor. Aynı zamanda Amerika'nın Bercam'dan çekilerek açıkça feshetmesi ise Amerika'nın güvenilir olmadığını gösteriyor. Böylece nükleer programa sahip olan ülkeler de Bercam'ın uğradığı kadere yakalanmamak için nükleer çalışmalarından vazgeçmeyi asla istemeyeceklerdir. Tabi bu konu bizzat dünyada kontrolsüz ve denetimsiz nükleer çalışmaların artmasına sebep olabilir./