İran ile Avrupa ülkeleri, nükleer anlaşmanın geleceğini masaya yatırdılar
İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı ile İngiltere, Fransa ve Almanya dışişleri bakanları ve AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini bugün Brüksel'de nükleer anlaşmanın uygulanmasının devam etmesine vurgu yaptılar.
Dün Rusya'nın başkenti Moskova'da bu ülkenin Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile bir araya gelen İran Dışişleri Bakanı Zarif bugün Brüksel'de nükleer anlaşmaya taraf 3 Avrupa ülkesi yani İngiltere, Fransa ve Almanya dışişleri bakanları ve AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Mohgerini ile ortak oturumda bir araya geldi.
Brüksel'de İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ile bir araya gelen AB Dış Politika Temsilcisi Federica Mogherini ve Almanya, Fransa, İngiltere Dışişleri Bakanları Sigmar Gabriel, Jean-Yves Le Drian, Boris Johnson, Tahran'ın 2015 tarihli nükleer anlaşmaya uyduğunu teyit ettiler. Avrupa Birliği'nin (AB) ağır topları, Trump'ın anlaşmaya onay vermesini talep etti.
ABD Başkanı Donald Trump'ın yarın nükleer anlaşma ile ilgili kararını açıklaması bekleniyor.
ABD'de Donald Trump'ın iktidara gelmesinden bu yana, nükleer anlaşmanın askıya alınması için Beyaz Saray sürekli çalışmıştır. ABD Başkanı Trump, anlaşmadan memnun olmamasına rağmen bir kez anlaşmayı uzatmıştır, ancak Trump ikinci kez ekim ayında anlaşmayı uzatmaktan kaçınarak, kararı Kongre'ye devretti. Ancak Kongre de bu bağlamda herhangi bir karar vermeyince, yeniden Trump'ın anlaşma ile ilgili kararını vermesi gerekiyor.
ABD Başkanı Bercam nükleer anlaşmanın uzatılmasını ikinci kez imzalamaktan kaçınmasına rağmen , nükleer anlaşmayı iptal etmese de, nükleer anlaşma kapsamında olmayan tutumlarına devam etti.
Hatırlanacağı üzere, nükleer anlaşmayı tasdik edebilecek tek bir yetkili merci var ve o da Uluslararası Atom Enerjisi Ajansıdır. UAEA, nükleer anlaşmanın yürürlüğe girdiği Ocak 2016 tarihinden beri, 9 kez İran'ın nükleer anlaşmaya bağlığını tasdik etmiştir. ABD'nin iç yasaları uyarınca, ABD Başkanı'nın nükleer anlaşma ile ilgili kongreye rapor vermesi gerekiyor. Nükleer anlaşma ile ilgili INARA yasası gereği, her 90 günde bir, ABD Başkanı, nükleer anlaşma ile ilgili kendi tutumunu kongreye bildirmesi gerekiyor.
ABD Başkanı Trump'ın nükleer anlaşma ile ilgili üçüncü kararının ne olacağını tam olarak şimdiden tahmin etmek pek kolay değil. Bazıları, ABD başkanı Trump'ın nükleer yaptırımları askıya almayı uzatmaksızın pratikte nükleer anlaşmadan çekilmiş olacağını söylüyor. Uluslararası camia ve Avrupalı taraflar bu seçeneği reddediyor.
Bu bağlamda İran İslami Şura Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı Alaeddin Burucerdi dün yaptığı açıklamada ABD'nin nükleer anlaşmadan olası çekilmesini değerlendirerek, BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri ile Almanya ve AB'nin nükleer anlaşmayı imzaladıklarını, onların nükleer anlaşma konusunda ABD'ye uymak zorunda olmadıklarını ifade etti.
ABD Başkanı Trump'ın önündeki başka bir seçenek ise, UAEA'nın muhtelif raporlarına göre İran'ın nükleer anlaşmaya bağlığını teyit ettiğinden İran'ın nükleer yaptırımlarını askıya almayı uzatmayı kabul edip, nükleer anlaşmadan çıkmaması olabilir. Ancak ABD Başkanı anlaşmaya bağlı kalmakla birlikte, İran'a karşı nükleer anlaşma dışındaki konuları gündeme getirmek suretiyle geçmişteki gibi baskısını arttırabilir.
Batı basını ise dün Washington'dan Amerikan yetkililerine dayandırdığı haberlerde, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın ekonomik yaptırımları askıya almayı uzatacağını bildirdi.
Buna rağmen ABD Başkanı Trump'ın İran'ın Batı Asya'daki gibi etkinliği ve füze gücü gibi konuları bahane kılarak, nükleer anlaşmayı zayıflatmaya ve İran'ın menfaatlerinden yararlanmasına engel olma çabalarına devam edeceği düşünülüyor.
Bugün Brüksel'de İran ile 3 Avrupa ülkesi ve AB arasındaki ortak oturumun ardından hem İranlı taraf, hem Avrupalı taraflar, nükleer anlaşmanın korunmasına vurgu yaparak, anlaşma için başka bir seçenek olmadığının altını çizerek, ABD'nin nükleer anlaşmaya bağlı kalmasını istediler./
