Bercam'ın korunması için tüm gözler Avrupa'da

 AB ve uluslararası Atom Enerjisi Ajansı-UAEA temsilcileri, Viyana'daki 6. Ortak konferanslarında bir kez daha uluslararası Bercam nükleer anlaşmaya desteklerinin altını önemle çizdiler.

Konferansta yayınlanan bildiride, AB yüksek temsilcisi, Bercam ortak komisyon koordinatörü olarak bu anlaşmanın devam etmesi ile ilgili olarak UAEA ile yakın temasta olması kararlaştırıldı. UAEA şimdiye kadar İran'ın Bercam nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerine bağlı kaldığını 9 kez onaylamıştır.

Amerika başkanı Donald Trump hükümetinin Bercam'a karşı tutumu, söz konusu uluslararası anlaşma için hassas şartlar oluşturmuştur. Trump 12 ocak 2018 tarihinde İran nükleer yaptırımlarını 3. Kez askıya alırken, Amerika'nın 5+1 grubu kapsamında imzası bulunan Bercam nükleer anlaşmada kalmak için bazı şartlar ileri sürdü ve kongre ile AB'nin Bercam'ı tekrar gözden geçirme konusunda anlaşmaya varmamalı halinde bu anlaşmadan çekileceği uyarısında bulundu. Bercam'da zaman kısıtlamasını içeren "batış maddesi", füze konuları ve İran'ın bölgesel rolü ve etkinliğini müzakereye açmak, Amerika başkanı Trump'ın Bercam'da kalma şartlarındandır. Bercam uyarınca İran'ın nükleer faaliyetlerine uygulanan önemli kısıtlamalar 2030 yılında sona erirken, diğer bazı kısıtlamalar da zaman sürecinde kalkıyor.

Amerika başkanı Donald Trump'ınbu isteklerine 2018 mayıs ortalarına kadar süre tanıması, çeşitli bilimsel ve medya çevrelerinin Bercam'ı tekrar gündemlerine almalarına sebep oldu.

Trump'ın süre tanıması ile eşzamanlı olarak, Amerika dışişleri bakanı Rex Tillerson da, Bercam'ın terkar ele alınması için AB'nin ağır toplarından İngiltere, Fransa ve Almanya dışişleri bakanları ile sıkı görüşmelere başladı. Haber çevrelerinin bildirdiğine göre Avrupa ve Amerika b u bağlamda Bercam konusunda ortak bir noktaya varmak için bir çalışma grubu oluşturdular. Amerika'nın Bercam'ı gözden geçirme ısrarı, İran'ın kesin muhalefeti ile karşılaştı. Bu bağlamda siyasi işlerden sorumlu dışişleri bakan yadımcısı Abbas Irakçı yaptığı açıklamada: "Avrupa ve Amerika'nın birlikte ne kadar çalıştıkları, veya çalışma grubu krudukları, İran için önemli değildir. önemli olan ise Bercam'ın kesin ve nihai bir anlaşma olmasıdır ve onun tekrar görüşülmesi veya ıslah edilmesinin imkansız olmasıdır." Dedi.

İran'a ilaveten Rusya ve Çin de Bercam nükleer anlaşmanın tekrar gözden geçirilmesinin imkansız olduğunu defalarca vurguladılar. Rusya'nın BM temsilcisi Vassily Nebenzya geçen Cuma günü yaptığı açıklamada, "İran nükleer anlaşması çıkarlar ve anlaşmalarda değişiklik veya reform yapılamayacak kadar dengelidir" dedi.

Amerika, Bercam anlaşmasının tamamen uygulanması için gerekli yapıcı ortamı tahrip hedefi ile çeşitli yolları deniyor. Trump'ın yöntemi, İran'ın Bercam'ın sağladığı ekonomik yararlarını sıfıra indirecek yöndedir. Avrupa'nın buyönde Amerika'nın İran'a füze ve bölgesl rolü ile ilgili yeni yaptırımlarına muhtemelen eşlik etmesi pratikte Bercam anlaşmasının ölümü anlamındadır. Şüphe ortamı oluşturmak, İran'ın Bercam nükleer anlaşmadaki tüm yükümlülüklerine bağlı kalmasına rağmen yabancı sermayenin İran'da yatırım için hevesli olmamasına sebep olan Trump'ın hali hazırda yürüttüğü siyasettir.

Bu şartlarda cumhrubaşkanı Hasan Ruhani geçen hafta Salı günü yaptığı açıklamada, " İran İslam cumhuriyeti çıkarlarının sağlandığı sürece Bercam'da kalacaklarını; Amerika'nın Bercam'da kalıp kalmamasının İran kararını etkilemeyeceğini" belirtti.

Bu arada Avrupa ülkelerinin belirttikleri siyasette üzerine önemle vurgu yapılan konu, Bercam'ın şimdiki hali ile korunması ve desteklenmesidir. Fakat bazı tali konuların Bercam'a eklenmesi ve bu konuda müzakere konusunda Avrupa'nın Amerika'ya muhtemelen eşlik etmesi ise Bercam'ın korunmasına yardımcı olamayacaktır.

Bu arada b ir diğer seçenek ise Avrupa ülkelerinin Bercam konusunda tamamen bağımsız bir siaysetle, Amerika'yı dünya çapında inzivaya sürüklemenin yanısıra, Beyaz Saray'ın dışında İran ile işbirliği yapmaları ve Bercam'ın yararlarından faydalanmalarıdır.

Bu bağlamda AB dış girişimleri servisinde İran özel çalışma grup başkanı Denis Chaibi geçen Perşembe günü yaptığı açıklamada, "eğer Amerika Bercam'dan çekilip, İran'a karşı yaptırımlarını tekrar uygularsa, AB de bazı yasalarla İran ile işbirliği yapan bazı Avrupa firmalarını korumaya çalışacaktır."dedi./