Türkiye ile Amerika Arasında Yeni bir Kriz ihtimali
Amerika'nın Doğu Akdeniz'de yaşanan gerilimlere müdahil olması ve açıkça Kıbrıs Cumhuriyeti'ne destek vermesinin ardından Ankara ile Washington arasında yeni bir kriz şekillenmektedir.
Türkiye hükümeti dün (14 Eylül Pazartesi) sabah Amerika ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin deniz ve kara sınırları alanında güvenlik işbirliklerine sert tepki gösterdi. Ankara yayınladığı bildiride bu hareketin, bölgede Amerika'nın gerilimlerin azaltılmasına dair hedefine aykırı olduğunu bildirdi.
Türkiye dışişleri bakanlığı, Amerika’yı Doğu Akdeniz'de gerilimleri arttıran girişimlerde bulunmakla suçlarken Washington'dan Kıbrıs Cumhuriyeti hususunda tarafsız tutumunu korumasını istedi.
Görünen o ki bu konuda Türkiye diğer Batı ülkelere göre Amerika'ya karşı Doğu Akdeniz gelişmeleri hususunda daha temkinli davranmaktadır. Türkiye liderleri şimdiye dek Doğu Akdeniz krizinde karşı tarafta duran her ülkeyi tehdit etmiştir. Ancak Amerika hususunda bu tehditleri talep ve beklenti şeklinde sergiliyor.
Bu tür bir yaklaşım Türkiye makamlarının Amerika karşısında zayıf noktaları olduğunu gösteriyor. Başka bir ifade ile Amerika Türkiye'nin yumuşak karnını biliyor. Ankara makamları da Amerika’nın ekonomik baskıları karşısında direnme gücüne sahip olmadıklarını itiraf etmişlerdir.
Aslında Amerika Kıbrıs Cumhuriyeti ile deniz alanında işbirliği anlaşması imzalayarak bundan sonra Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki hareketlenmesini kontrol altına almak ve kendi kararını dayatmak istiyor. Amerika 1987 yılında sözde Kıbrıs meselesinin barışçıl yollar ile çözülmesi yüzünden Kıbrıs adasına yönelik silah ambargosu uyguluyordu. Ancak geçen hafta kongre resmi olarak Kıbrıs adasına yönelik silah yaptırımlarını kaldırdı.
Bu arada Amerika ilk kez Kıbrıs Cumhuriyeti ile askeri tatbikat düzenleyeceğini belirtti. Ankara makamlarının özellikle de Fransa ve Yunanistan dahil Med-7 liderler bildirisine bazı sert tutumlarının ardından, Amerika hükümeti Çarşamba günü bu açıklamada bulunarak Kıbrıs Cumhuriyeti ile tatbikat düzenleyeceğini duyurdu. Bu karar ise, hiç kuşkusuz Amerika'nın NATO'daki ortağı Türkiye'yi kızdıracak.
Amerika kongresi geçen yıl, uzun bir dönemin ardından Kıbrıs Cumhuriyeti'ne yönelik silah ambargosunu kaldırdı. Bu hususta Amerika dışişleri bakanı Mike Pompeo, "Amerika dışişleri bakanlığının ilk kez Kıbrıs Cumhuriyeti ile askeri tatbikatın bütçesini karşılamak için girişimlerde bulunacağını" söyledi.
Amerika dışişleri bakanı ayrıca basın toplantısında şu açıklamalarda bulundu: " Bu girişim, Amerika ve Kıbrıs Cumhuriyeti arasında güvenlik ilişkilerimizin bir parçası ve bizim bölgedeki asıl ortaklarımız ile Doğu Akdeniz'de istikrarın güçlendirilmesi doğrultusundaki çabalarımızın bir parçasıdır. "
Amerika'nın Doğu Akdeniz'deki yeni planları ve girişimleri Washington'un Doğu Akdeniz ve Kıbrıs adası etrafında Türkiye'nin güçlü ve etkin bir aktör olmasını istemediğini gösteriyor. Aslında Amerika’nın baskıları, Türkiye’nin Doğu Akdeniz'de olmaya ciddi şekilde ihtiyaç duyduğu dönemde artmaktadır. Bu yüzden Ankara son dönemde Libya ile deniz alanında anlaşma imzalayarak Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki sahasını belirleyerek konumunu güçlendirmeye çalıştı.
Akdeniz'in önemi hakkında Ömer Fatih Özkan ise Türkiye'nin Libya'ya müdahil olmasının doğrudan Ankara'nın jeopolitik ve jeostratejik durumunu etkilediğini belirtti.
Genel olarak, Recep Tayyip Erdoğan hükümetinin Akdeniz hususundaki tutumunun Türkiye'nin bölgede dostlarını kaybetmesine yol açmasına sebep olduğu söylenebilir. Türkiye aynı şekilde ilerlerse, bölge ülkeleri ile gerilimler daha da zorlaştırıp Türkiye'yi darboğaza sürükleyebilir. Aynı zamanda Amerika’nın da Doğu Akdeniz'e müdahil olması ile Türkiye'nin bir kez daha Amerika’nın bölgesel kumpasının tuzağına dönüştüğü söylenebilir./