Ankara yönetiminin Suriye ile normalleşme çabaları

Son günlerde Türkiye tarafından Suriye ile münasebetleri iyileştirmek için üst düzey yetkilileri tarafından açıklamalar peş peşe gelmektedir. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan bu çerçevede yaptığı açıklamada, “siyasette küslük olmaz” ifadesini kullandı.

Geçtiğimiz günlerde, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bir kez daha Suriye ile ilişkilerde yeni bir sayfa açılabileceği mesajı verdi. Erdoğan, "Bundan sonraki süreçte nasıl Mısır ile bu iş yoluna girdiyse aynı şekilde Suriye ile de bu iş yoluna girebilir. Siyasette küslük olmaz" dedi. Cumhurbaşkanı, Mısır Devlet Başkanı Sisi ile Katar'da yaptığı görüşme için de "Kendisi bu görüşmeden çok mutlu olmuş, aynı mutluluk temennisini biz de ilettik. İnşallah bakanlarımızla süreç devam edecek" açıklamasını yaptı.
Bu doğrultuda hatta bazı kaynaklar, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın bir araya gelebileceğini bildirdi. Rusya da yaptığı açıklamada, bu görüşmeye ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu ilan etti.
Vatan Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek de yaptığı açıklamada, aralık ayında Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad ile Şam’da görüşeceğini bildirdi.
Türkiye’de AK Parti yönetiminin Suriye başta olmak üzere komşu ülkelerine yönelik politika değişikliğine gitmesi, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hem dünya siyasetinin getirdiği zorunluluklar hem yaklaşan seçim nedeniyle siyasetini değiştirmek durumunda kaldığını gösteriyor.
Suriye ile normalleşme sürecine ilişkin olarak ilk açıklama Türkiye Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu’ndan geldi. Çavuşoğlu 11 Ağustos 2022’de yaptığı açıklamada; “Ekim 2021’de Bağlantısızlar Toplantısı'nda, Belgrad'da ayaküstü diğer bakanlarla sohbet ederken Suriye Dışişleri Bakanıyla da ayaküstü kısa bir sohbetim oldu” dedi. Sonrası siyasiler ve gazetecilerden peş peşe açıklamalar geldi. Asıl açıklamalar ise hükümet ortağı MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan geldi.
Daha önceki açıklamalarında Katil Esad’la asla görüşme olmamalı diyen Bahçeli 22 Kasım 2022’de meclis grup toplantısında yaptığı konuşmada; “Sayın Cumhurbaşkanımızın Mısır Cumhurbaşkanı Sisi ile Katar'da kurduğu temas doğru bir temastır. Bize göre arkası getirilmelidir. Bununla da kalınmamalı, Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Beşar Esad ile görüşme vasatı açılmalı, terör örgütlerine karşı ortak bir irade oluşturulmalıdır.” dedi.
Bahçeli’nin açıklamasından bir gün sonra ise AKP Başkanı Erdoğan meclis grup toplantısı sonrası gazetecilere Esad’la görüşme hakkında yaptığı açıklamada; siyasette küslük, dargınlık olmaz. Eninde sonunda en uygun şartta bunun adımları atılır." ifadelerini kullandı.
Erdoğan’ı Esad’la normalleşmeye götüren süreç, Covid pandemisi ve Ukrayna savaşına ilaveten Karabağ Savaşı da etkili oldu. Karabağ Savaşı sonrası bölgede nüfuzunu arttırmak isteyen Türkiye, bir taraftan Ermenistan’la normalleşmeye çalışırken bir taraftan da Suriye sınırını güven altına almayı hesaplıyor. Ayrıca İsrail’in de İran’a karşı Azerbaycan’da nüfuzunu arttırma çalışmaları göz önüne alındığında Türkiye’nin Azerbaycan üzerinden Türki Cumhuriyetlerle ilişkilerini geliştirmesi kaçınılmaz gözükmekte.
Bir diğer neden ise ABD’nin Türkiye’yi satarak Türkiye’nin terör örgütü olarak kabul ettiği YPG-SDG gibi örgütlere yüklü miktarda ağır silah vermesi, YPG-SDG militanlarını eğitmesidir; bu grupların Türkiye karşıtı eylemleri Erdoğan’ı Esad’la normalleşmeye mecbur kılmakta.
Gücün Asya’ya kaymasına bağlı olarak Türkiye’nin Avrasya ülkeleri ile ilişkilerini geliştirmek istemesi, ki bunun için Suriye tarafında olan Rusya, Çin ve İran gibi ülkelerle ilişkilerini iyi tutması gerçekliği Türkiye’nin Suriye ile ilişkilerini normalleştirmesini gerekli kılmaktadır.
Bir diğer unsur ise yaklaşan cumhurbaşkanlığı seçimidir. Erdoğan, iktidarını korumak için kavgalı olduğu Batı Asya ülkelerinin hepsi ile yeniden barışma kararı aldı. Büyük bir krizde olan ekonomiyi düzlüğe çıkarmak için Arap ülkelerinden gelecek sıcak paraya ihtiyacı olmakla birlikte ülkede büyük bir yük olan Suriyeli göçmenleri ülkelerine göndermesi gerekmekte. Bunun için ise Esad’la anlaşarak Suriyeli sığınmacıları rahat bir şekilde ülkelerine gönderebilecek, hem ekonomik olarak rahatlayacak, hem de iç siyasetteki baskıları azaltabilecektir.
İşte bu gerçekler ve nedenlere bakarak, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’la anlaşmaya varmanın en iyi seçenek olduğu kanaatine varmış oldu./