Irak Cumhurbaşkanı'nın istifaya sevkeden nedenler üzerine

Irak Cumhurbaşkanı Berhem Salih önceki gün parlamentoya bir mektup yazarak, görevinden istifa etmeye hazır olduğunu belirtti.

Irak 1 ekim 2019'dan beri geniş çaplı halk gösterilerine sahne olmaktadır. Iraklı eylemciler, yaşam şartları ve sosyal durumlarının iyileşmesini, yolsuzlukla mücadele ve güç yapısında mezhepçi ve ülke düzeninde fırkacılık ve kontenjanlı sistemin ortadan kaldırılmasını istiyorlar.
Gösterilerin sürmesi ve sokak çatışmalarına dönüşmesinin ardından Irak Başbakanı Adil Abdulmehdi görevinden istifa etti, ardından bağımsız seçim komiserliği üyeleri seçildi ve sonunda yeni seçim kanunu geçen salı günü mecliste onaylandı. 
Irak Parlamento Başkanı Muhammed el Halbusi de, "el Bina Fraksiyonu"nun parlamentodaki "En Büyük Fraksiyon" olduğunu açıkladı. Buna rağmen Irak Cumhurbaşkanı Berhem Salih, parlamentoya yazdığı mektupta görevinden istifa etmeye hazır olduğunu açıkladı. Böylece Irak'taki siyasi sorunlar daha da derinleşmiş oldu.
Berham Salih'in cumhurbaşkanlığı görevinden istifaya hazır olması nedenlerini 4 açıdan ele alabiliriz.
Birincisi şu ki, Abdulmehdi'nin istifası 1 aralık tarihinde parlamento tarafından kabul edildi ve bir ay süreliğine geçici başbakan olarak ülkedeki işleri yürütmek görevini üstlenmiş oldu. Bu bir aylık sürenin dolmasının ardından Irak Cumhurbaşkanı, başbakanlık görevini pratikte üstlenmesi gerekiyor.
 Salih daha önce de yaptığı açıklamada, cumhurbaşkanlığı görevini yürütürken başbakanlığı üstlenmeyeceğini açıklamıştı. Bu sebeple, Berhem Salih, görevinden istifaya hazır olduğunu parlamentoya bildirmiş oldu.
İkinci neden ise, ABD'nin Berhem Salih'e yeni başbakanı açıklamaması için yaptığı baskıdır. Geçen bir ayda el Bina fraksiyonu tarafından başbakanlık için 3 aday sunulmuştur. Ancak bazı Iraklı kaynaklar, Salih'in ABD başta olmak üzere dış baskı altında başbakanlık için önerilen adayları açıklamaktan kaçındığını bildirdi. Nitekim Irak parlamentosu üyelerinden Hamid el Musevi, Berhem Salih'in istifası için dışarıdan baskıların yapıldığını belirtti.
Berhem Salih'in istifaya hazır olması ile ilgili 3. neden ise, popülist harekettir. Irak meclis Başkanı Muhammed el Halbusi, Salih'e el Bina Fraksiyonu'nun parlamentoda en büyük fraksiyon olduğunu bildirirken Salih görevinden istifa etmeye hazır olduğunu duyurdu. Bu arada, Sadr Hareketi de Berhem Salih'e yazdığı mektupta, parlamentoda "Daha Büyük Fraksiyon"u kurduğunu savundu. Ancak yasal olarak Parlamento Başkanı'nın "En Büyük Fraksiyon"u açıklayan mektubunu dikkate alması gerekiyor. Salih, Parlamento'daki bazı siyasi gruplar ve Tahrir Meydanı'nda toplanan eylemcilerin el Bina Fraksiyonu'na karşı olduklarını bildiği için, kendi yasal görevini yerine getirmekten kaçınarak, güç yapısında kendi konumunu korumak amacıyla görevinden istifa etmeye hazır olduğunu ilan etmiş oldu.
Berhem Salih'in istifası ile ilgili 4. Sebep konusunda; Iraklı Kürtler'in yeni seçim yasasına ilişkin tutumuna değinmek gerekiyor. Parlamento'daki Kürt gruplar yeni seçim yasası oylandığı sırada parlamentoyu terk ederek, yasaya karşı olduklarını bildirmiş oldular. Berhem Salih'in görevinden istifasına ilişkin mektubu, yeni seçim yasasının onaylanmasının üzerinden sadece iki gün geçerken parlamentoya gönderildi. Bunun için Salih'in istifasının yeni seçim yasasına ilişkin Kürt grupların tutumu ile ilgisiz olduğu düşünülemez.
Unutmamak gerekir ki, Berhem Salih'in Irak Cumhurbaşkanlığı görevinden istifası parlamento tarafından kabul edilmesi halinde, Parlamento Başkanı, 1 ay zarında yeni cumhurbaşkanı seçilinceye kadar cumhurbaşkanlığı görevini yürütmesi gerekiyor./