Amerikan yetkilileri arasında Afganistan'ın büyük fiyaskosuyla ilgili görüş ayrılığı
-
Amerikan yetkilileri arasında Afganistan'ın büyük fiyaskosuyla ilgili görüş ayrılığı
Amerika için büyük bir yenilgi olan Afganistan'da Taliban'ın yeniden güç kazanmasıyla birlikte Amerika birliklerinin Afganistan'dan çekilmesi nedeni ile Biden'ın politikalarına ve eylemlerine yönelik eleştiriler yoğunlaştı. Öyle ki ABD istihbarat ve güvenlik teşkilatları şimdi birbirlerini kınayarak bu büyük yenilgi için birbirlerini suçlamaya çalışıyorlar.
Bu bağlamda New York Times, Amerika casusluk servisi CIA’nin Haziran 2021’de başkan Joe Biden’e gönderdiği mektupta Taliban’ın Afganistan’daki saldırılarının artmasından dolayı yaşanacak olan kriz hakkında uyarıda bulunduğunu, Taliban güçlerinin bu ülkede saldırılarının yoğunlaşması ile Afganistan’ın diğer illerinin de düşeceği hakkında ikazda bulunduğunu ifşa etti.
Afganistan cumhurbaşkanı Eşref Gani’nin ülkeden kaçması ile birlikte Taliban güçleri 15 Ağustos günü başkent Kâbil’e girdi ve Afganistan'da hükümet yanlısı güçler tarafından terk edilen tüm devlet dairelerinin ve polis karakollarının kontrolünü ele geçirdiler.
Amerikan askeri güçlerinin Afganistan’dan çekilmesinden bir haftadan az bir sürede Afganistan’ın hızlıca düşmesi Amerika’nın dış siyaset alanında büyük bir yenilgi ve karar alma merkezinin yanlış siyasetlerini gösteriyor. Aslında Amerika ve müttefikleri 20 yılın ardından geriye terörizm, savaş, şiddet, istikrarsızlık, güvensizliğin artması ve on binlerce masum sivilin katliamından başka bir şey bırakmadan bu ülkeden geri çekildiler.
Taliban güçlerinin Afganistan’a sulta kurmasına sebep olan Amerikan güçlerinin aceleci geri çekilmesine dair Biden’in kararı, şimdi hatta Amerika’nın içinde bile birçok eleştiriye sebep olmuştur. birçok siyaset uzmanı, Amerikan güvenlik kurumlarının bile böyle bir şeyi tahmin etmediklerini belirtiyorlar; nitekim Taliban’ın Afganistan’da hızla ilerlerken CIA başkanı Bill Burns batı Asya ve kuzey Afrika’yı ziyaret etmekle meşguldü.
Bu konu CIA yetkililerinin, bizzat kendi itiraflarına göre Afganistan’daki gelişmelerin bu kadar kısa sürede yaşanmasını tahmin etmiyorlardı.
Nitekim Amerikan genelkurmay başkanı Mark Mili de Biden hükümet liderleri ve ordunun Afganistan’ın 11 günde düşmesine dair her hangi bir işareti ön görmediklerini itiraf etti.
Aslında böyle büyük bir fiyaskonun oku Amerikan istihbarat ve güvenlik kurumlarını hedef aldığı bir ortamda her biri kendinin haklı olduğunu ve diğerlerinin suçlu olduğunu göstermeye çalışıyorlar. Nitekim Amerika ulusal güvenlik danışmanı Jake Sullivan, başkanın CIA ikazlarını kale almaması konusunda yaptığı açıklamada, “güvenlik ve istihbarat meseleleri konusunda konuşmak istemediğini” söylemekle yetindi.
Yıllık bütçeleri 100 milyarlarca dolar olan Amerika’nın 17 istihbarat ve güvenlik kurumu, şimdi böyle bir dış siyaset yenilgisi ve rezalet hakkında sessiz kalmayı tercih ediyorlar.
Onlar böyle hızlı bir çöküş hakkındaki neden ve nasıl sorularına cevap veremiyorlar zira böyle bir olayın yaşanmaması için gereken önlemleri almazken hangi yetkilinin, yaşanan fiyaskolardan sorumlu olduğunu belirtemiyorlar.
Dünyaca tanınan siyaset uzmanı Abdulbari Atvan şöyle diyor:
Kâbil havaalanından yaşananlar, batı ve özellikle Amerika tarihinde utanç sebebidir. “Batının büyük araştırma merkezleri neredeler”, Amerikan istihbarat servisleri neredeler ve neden bu erken çöküşü tahmin edemediler ve yaşanmasını engellemek için neden gerekli önlemleri tavsiye etmediler?
Amerikalı yetkililer ve hatta eski sorumlullar şimdi her zamankinden daha ziyade kendi büyük ve rezil yenilgilerini açıklamaya ve kendilerini aklamaya ihtiyaçları vardır.
Senato dış komite başkanı Bob Menendez son günlerde Afganistan’daki olayların son 20 yılda Cumhuriyetçi ve Demokrat hükümetlerinin yanlışlarının sonucu olduğuna işaretle, şöyle dedi:
Yıllarca süren politika ve istihbarat başarısızlığının korkunç sonuçlarına şimdi tanık oluyoruz. Afganistan'daki Amerika Politikası ister Donald Trump ister mevcut başkan Joe Biden döneminde ve her iki hükümetin yanlışları Senato Dış İlişkiler Komitesinde uzun süreli araştırmalar ve müzakereleri gerektirir.
Fakat bu utanç da Vietnam savaşının unutulmadığı gibi tarihten asla silinmeyecektir./