Pakistan Cumhurbaşkanının İran ile Ticari İlişkileri Geliştirme Çözümü

Pakistan Cumhurbşkanı Arif Alevi İran İslam Cumhuriyeti ile ticari ve ekonomik ilişkileri ve işbirlikleri geliştirme ve güçlendirme doğrultusunda Pakistan merkez bankası başkanı ayrıca Pakistan Milli Gelirler Teşkilatı başkanından İran ile ikili ticareti milli ve yerel paralar üzerinden yürütülmesi için gereken tertipleri düzenlemelerini istedi.

İran İslam Cumhuriyeti ve Pakistan, komşu olmaları ve uzun bir sınıra sahip olmalarının yanı sıra, Ekonomik İşbirliği Örgütü-ECO Bölgesel İşbirliği Birliği'nin de önemli üyeleridir. Ancak İran İslam Cumhuriyeti ile Pakistan arasındaki ticari ilişkilerin düzeyi ve hacmi  kabul edilebilir düzeyde değildir. 

Pakistan meseleleri uzmanı Pir Muhammed Mollazehi bu hususta şöyle bir değerlendirmede bulunmaktadır:  "İran İslam Cumhuriyeti ile Pakistan arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin istenilen düzeyde gelişmemesinin en önemli nedenlerinden biri örneğin pirinç ve mandalina gibi benzer ürünlerin üretilmesidir. Ancak ekonomik ve ticari ikili ilişkilerin gelişmesi için tamamlayıcı malların üretimine ihtiyaç duyulmaktadır. " 

Siyasi gözlemciler ve uzmanlar açısından, inşaat ekipmanı ve malzemeleri gibi alanlarda işbirliği geliştirme kapasitelerinin daha fazla belirlenmesi ve göz önünde bulundurulması, İran-Pakistan işbirliğinin gelişmesinde iyi bir sıçrama sağlayabilecektir. Ayrıca, daha aktif ve dinamik sınır pazarları ve ülkenin her iki tarafında ekonomik ilişkilerin yayılması  İran ve Pakistan arasındaki sınır ticaretinin güçlendirilmesi de bu alanda iyi fırsatlar doğuracak ve iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri güçlendirebilecektir. "

Pakistan meseleleri uzmanı olan Mohsen Ruisefet ise bu hususta şöyle düşünmektedir: " Ülkenin Güney Doğu bölgesinde yer alan İran'ın en büyük ikinci ili ve Pakistan ile sınırı paylaşan Sistan ve Beluçestan eyaleti de dahil olmak üzere sınır bölgelerinde sınır pazarlarının kurulması ve geliştirilmesi, yalnızca yerel  ve bölge halkına fayda sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda yerel halkın geçim kaynakları ve gelirleri üzerinde de önemli bir etkiye sahip olur. Bu durum sadece yerel boyutlarla sınırlı kalmayacak ve iki ülke arasındaki ticaretin de gelişmesine büyük katkıda bulunacaktır. 

Her halükarda, Tahran ve İslamabad ekonomik ilişkileri ve ticaret hacmini yılda 5 milyar dolara çıkarmaya kararlı olsalar da, ilişkilerin mevcut düzeyi ve seviyesi, İran ve Pakistan ekonomileri için hiç de tatmin edici değil ve ikili ilişkilerin geliştirilmesi, özellikle sınır pazarlarında, ticari ve ekonomik kapasitelerin daha fazla tanımlanmasını gerektiriyor.

Mevcutta ise, Amerika Birleşik Devletleri'nin İran İslam Cumhuriyeti'ne  yönelik ağır yaptırımları ve aynı zamanda Pakistan'ın ekonomik ve para birimi sorunları nedeniyle, iki ülkenin ticaret yapmak için yerel ve ulusal para birimlerini kullanması, iki ülke arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin seviyesini önemli ölçüde iyileştirmeye ve arttırmaya yardımcı olacaktır. İslam alemi ülkelerinin birbirlerinin ihtiyaçlarını karşılama yaklaşımı Batı'ya olan bağımlılıklarını da azaltabilir.

Genel olarak bölge ülkeleri ve hatta dünya ülkeleri ne kadar yerel para birimleri kullanmaya başlarlarsa dışa bağımlılıklarının azalması için de zemin o kadar hazır hale gelecektir. Son yüzyılda ise ABD ve hegemon devletlerin Dolar'ı baskı ve yönlendirme aracı olarak kullanması artık açık ve net bir şekilde ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda ABD tarafından son yıllarda büyük baskı gören ve hep yumuşak karnı yani ekonomisi tarafından vurulmaya çalışılan Pakistan da bu durumun farkına varmış ve elinden geldiğince bu hegemon baskılardan kurtulmaya çalışmaktadır. Pakistan'ın son girişimi de bu bağlamda ve İran ile ilişkilerini güçlendirme bağlamında değerlendirilmelidir.