İsrail’de Yeni Kriz; Harediler: Yaptırımlar Yolda

Parstoday – Ortodoks Yahudi hareketinin (Harediler) liderleri, askerlik yasasına karşı protestolarını artırmak amacıyla İsrail’in önemli şirketlerine yaptırım uygulamayı değerlendiriyorlar.

İsrail televizyonu Kanal 13, Haredi liderlerinin, zorunlu askerlik yasasına ve ordunun bu gruba mensup kişileri göreve çağırmak için tutuklamasına karşı protesto olarak, İsrail’in büyük şirketlerinin ürünlerini boykot etmeyi ve rejime ekonomik bir darbe vurmayı planladıklarını duyurdu. Parstoday’in IRNA’dan aktardığı habere göre, büyük Tora bilginleri ve hahamlar konseyleri, Haredileri bir ay boyunca “Strauss”, “Tnuva” ve “Osem” gibi büyük ve etkili şirketlerin gıda ve süt ürünlerini tüketmekten men edecekler.

İsrail Kanal 13’e konuşan bir Yahudi mahkemeleri mensubu, “Haredi nüfusu yaklaşık bir buçuk milyon. Büyük şirketlere kayda değer ekonomik zarar verebiliriz ve bu durum karar alıcılar üzerinde baskı oluşturur. Ordunun Haredileri görev için tutuklamasına sessiz kalmayacağız” dedi.

Ekonomi uzmanları ise böyle bir eylemin İsrail ekonomisine zarar vereceğini düşünüyor; ancak şirketlerin ne kadar kayıp yaşayacağı henüz belli değil.

Harediler daha önce 2023 yılında, “Angel” şirketinin fırınlarını boykot etmiş ve bu boykot, şirketin Haredilerden özür dilemesine yol açmıştı. Şirketin Bnei Brak’ta (Haredi nüfuslu bir yerleşim) temsilcisi, askerlik çağrısı protestosuna katılmıştı.

Kanal 13’e göre şu anda Haredi liderlerinin İsrail şirketlerini boykot etmesini engelleyecek tek adım, Haredilere mevcut kabine kurulmadan önce Başbakan Benjamin Netanyahu’nun onay sözü verdiği muafiyet yasasının taslağının sunulmasıdır.

Bu bağlamda, Harediler her hafta Perşembe günleri Tel Aviv ve işgal altındaki Kudüs’te parlamento (Knesset) üzerinde baskı oluşturmak için geniş çaplı gösteriler düzenliyor. Netanyahu’yu koalisyonunun çökmesiyle tehdit eden Harediler, askerlikten muafiyet taleplerinden vazgeçmeyeceklerini vurguluyor.

Daha önce Haredi liderlerinden Haham Moshe Hirsch, kabinenin muafiyet yasasını onaylamayı reddetmesi durumunda, İsrail parlamentosunun (Knesset) feshi süreci dışında bir seçenek kalmadığı konusunda uyarıda bulunmuştu.

İşgal altındaki topraklarda askerlik konusu, Knesset’te büyük bir kriz ve tartışma konusu haline geldi. Harediler, dini öğrencilerin askerlikten ve savaşa katılmaktan tamamen muaf tutulmasını talep ediyor; buna karşılık, özellikle muhalefet kesimi tüm vatandaşlar için askerlikte eşitlik istiyor. Ayrıca İsrail ordusu da özellikle operasyonel personel açısından ciddi şekilde insan gücüne ihtiyaç duyuyor.

Muhalefet partilerinin liderleri, Cumartesi akşamı yapılan üçüncü toplantılarında, gelecek seçimler ve Netanyahu’yu devirmeye yönelik çabalar kapsamında, askerlik muafiyet yasasına karşı mücadele edeceklerini ve Haredilerin askerlik yapmasını zorunlu kılacak yasayı ilerletmeye devam edeceklerini açıkladı.

Haredilerin muafiyet yasasını ilerletme baskısı ile muhalefetin bu yasaya karşı mücadele ve askerlik çağrısının uygulanması yönündeki ısrarı, İsrail’i iç krizler ve anlaşmazlıklar açısından yeni bir aşamaya sürüklemesi bekleniyor.