Nijer’in Ekonomik Bağımsızlığı, Fransa Sömürgeciliğine Son Darbe mi?

Parstoday – Nijer, Fransa’yı devre dışı bırakarak ürettiği uranyumu dünya piyasalarında satışa sunuyor.

Parstoday’in haberine göre, Nijer Geçiş Hükümeti Başkanı Abdurrahman Tchiani, ülkesinin tam ulusal egemenlik hakkını uygulayarak millileştirilen Somair şirketinin ürettiği uranyumu dünya piyasalarında satacağını açıkladı. Bu karar, Nijer hükümetinin bu şirketi bu yılın Haziran ayında millileştirmesinin ardından geldi.  

Daha önce Somair uranyum madeninin hisselerinin %90’ı Fransız Orano şirketinin elindeydi. Nijer’deki uranyum madenlerini onlarca yıl işleten bu Fransız şirket, artık Nijer’in üç ana uranyum madeni üzerinde operasyonel kontrolünü kaybettiğini kabul etti. Nijer’in Imouraren madeni, yaklaşık 1300 ton uranyum rezerviyle (yaklaşık 250 milyon avro değerinde) dünyanın en büyük uranyum kaynaklarından biri sayılıyor. Nijer şimdi bu rezervleri kendi kontrolünde dünya piyasalarına sunacağını duyurdu.  

Bu adım, yalnızca ülkenin kaynaklarını daha iyi yönetmeye yönelik ekonomik bir karar değil, aynı zamanda Fransa’nın bu topraklardaki sömürgeci hâkimiyetinin sona erdiğinin bir başka göstergesi olarak değerlendiriliyor. Nijer, Burkina Faso, Mali ve bazı diğer Afrika ülkeleri son yıllarda geçmişten farklı bir yaklaşım benimseyerek, ülkelerindeki Fransız askerî, ekonomik ve siyasi varlığına karşı çıkmış ve Fransız güçlerini topraklarından çıkarmışlardır. Bu süreçte Fransa’nın Afrika’daki çoğu askerî üssü boşaltılmış, Fransız şirketlerinin özellikle maden sektöründe faaliyet göstermesi yasaklanmıştır. Bu nedenle Nijer’in uranyum madenlerini millileştirmesi, yabancı güçlere fiilî bağımlılığın sona erdiğini gösteren ve ülkenin uluslararası ve iç ilişkilerinde köklü bir dönüşüm anlamına gelen bir gelişme olarak görülüyor.  

Nijer’in uranyum madenini millileştirmesi, Fransa’nın onlarca yıldır çeşitli gerekçelerle Afrika ülkelerinde  özellikle Nijer’de bulunması ve bu ülkelerin büyük madenleri ile sanayi tesislerinin Fransız yatırımcıların kontrolünde olması bağlamında daha da önem kazanıyor. Yayınlanan raporlara göre, Fransa’daki nükleer santrallerin yakıtının büyük kısmı Afrika ülkelerinden çok düşük fiyatlarla sağlanan uranyumdan karşılanıyordu. Bu dengesiz ilişkiler, Afrika’nın gerçek bağımsızlığına ağır darbeler vurmuştu.  

Bugün Nijer’in Somair uranyum madenini millileştirmesi, Afrika ülkelerinin – özellikle Nijer’in – sömürgecilikten kurtulma sürecinde açık bir dönüm noktasıdır. Afrika ülkeleri 20. yüzyılın ikinci yarısında siyasi bağımsızlıklarını elde etmişlerdi; bugün ise ekonomik ve askerî bağımsızlık için çaba göstermektedirler. Doğal kaynakların, özellikle uranyum gibi stratejik kaynakların millileştirilmesi bu sürecin önemli bir parçasıdır.  

Görünüşe göre Nijer’in bu adımı, yalnızca Fransa’nın ülke kaynakları üzerindeki hâkimiyetinin sonu değil, aynı zamanda Afrika kıtasında ekonomik bağımsızlık ve ulusal egemenliğin yeni bir dönemin başlangıcıdır. Nijer artık uranyum kaynaklarını kullanarak dış güçlere bağımlı olmak yerine kendi ekonomisini güçlendirebilir, altyapı geliştirme, istihdam yaratma ve halkın yaşam koşullarını iyileştirme için bu kaynaklardan yararlanabilir. Ayrıca Nijer, diğer ülkelerle ticari anlaşmalar yaparak ekonomik ve jeopolitik ilişkilerini geniş ölçüde değiştirme imkânına sahip olacaktır.