Asya Ekonomisinde Dönüşüm; Yeni Bloklar, Teknoloji Rekabeti ve Finansal Zorluklar

Parstoday – Asya, güç haritasını yeniden tanımlıyor; Japonya trilyonlarca yen ile yapay zekada öne geçmeye çalışıyor ve Orta Asya’da nüfuzunu artırıyor, Tokyo’nun faiz artışı Endonezya ekonomisini sarsıyor ve İran, iç güvenliğe dayanarak Batı Asya’da ticari merkez olma hazırlıklarını sürdürüyor.

Post-COVID dünyasında ve geleneksel bağların zayıflamasıyla uluslararası ilişkiler, yeni bloklar çerçevesinde bölgesel ve çok taraflı iş birliklerine doğru kayıyor. Bu yeni haritada, iç güvenlikten bağımsızlık, etkili aktörlerin temel özelliği haline gelirken, bu kapasiteye sahip sınırlı bölgeler, geleceğin yapısında ana adaylar olarak öne çıkıyor. İran, iç güvenliğe dayanarak Batı Asya’da merkezi bir konuma sahip olma kapasitesine sahip; ancak bu rolü gerçekleştirmek, stratejik bağlar yoluyla ekonomiyi güçlendirmeyi ve bölgenin önde gelen ticaret ortağı haline gelmeyi gerektiriyor.

Japonya; Yapay Zekada Atılım ve Orta Asya’ya Nüfuz

Japonya hükümeti, “Yapay Zeka Temel Planı” ile 1 trilyon yen (6,3 milyar $) yatırım yaparak kamu-özel iş birliği yoluyla ülkeyi küresel yapay zeka merkezi haline getirmeyi hedefliyor. Beş yıllık bu program, yapay zekayı büyüme yatırımlarının merkezine koyarken, Japonya’nın araştırma ve teknoloji bağımsızlığına özel vurgu yapıyor.

Ayrıca Tokyo, Orta Asya ile Japonya Zirvesi’ni düzenleyerek ekonomik ve jeopolitik nüfuzunu artırma yolunda önemli bir adım attı. Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Türkmenistan liderlerinin katıldığı toplantıda, maden kaynakları, enerji, ulaşım ve teknoloji alanında iş birliği vurgulandı. Japonya, önümüzdeki beş yıl için Orta Asya’ya 3 trilyon yen (19 milyar $) yatırım hedeflediğini açıkladı ve bölgedeki Çin ve Rusya ile rekabet kararlılığını gösterdi.

Japonya Faiz Artışı ve Endonezya Ekonomisi

Japonya Merkez Bankası’nın %0,75 faiz artışı, son 30 yılın en yüksek seviyesine ulaşarak Endonezya ekonomisinde endişe dalgası yarattı. Analistler, bunun sermaye çıkışına, rupiah üzerinde baskıya ve Jakarta hükümetinin borçlanma maliyetlerinde artışa yol açabileceğini belirtiyor. Endonezya yıllardır “yen transferi” işleminden faydalanıyordu; ancak artık getiri farkının azalması, portföy yatırımlarının çıkışı ve rupiah’ın zayıflaması riskini artırıyor. Bu durum, Çin’in “sabırlı sermaye” ile boşluğu doldurma hazırlığında olması nedeniyle Endonezya’nın “özgür ve aktif” ekonomik politikasının sonunu getirebilir.

İran ve Batı Asya Ekonomik Yol Haritası

Batı Asya’da İran, iç güvenliğe dayanarak bölgesel iş birliklerinin merkezi olma kapasitesine sahip. Çin’in üst düzey ekonomik heyetinin Serahs Özel Ekonomik Bölgesi ziyareti bunun somut örneği oldu. LONGi gibi önde gelen Çinli şirketler, güneş enerjisi ve elektronik yatırımları için bölgedeki fırsatları değerlendirdi. Serahs, 350 milyon nüfuslu Orta Asya pazarına giriş kapısı olarak stratejik bir yatırım fırsatı sunuyor.

Asya Ekonomisi; Bloklaşma ve Teknoloji Rekabeti Arasında

Asya’daki ekonomik gelişmeler, bölgenin yeni iş birliği ve rekabet modellerine doğru ilerlediğini gösteriyor. Japonya gibi ülkeler, ileri teknolojilere yatırım ve Orta Asya gibi kritik koridorlarda nüfuz artırımı yoluyla yeni ekonomik mimaride rollerini sağlamlaştırmayı hedefliyor. Öte yandan İran, iç güvenlik ve ekonomik bağları birleştirerek bölgesel bloklarda merkezi bir konum elde etmeye çalışıyor.

Bu süreçte Japonya gibi güçlerin para politikası değişikliklerinden kaynaklanan finansal şoklar, bölgedeki gelişmekte olan ekonomileri etkileyebilir ve bağımlılık ilişkilerini yeniden tanımlayabilir. Gelecekte belirleyici olacak olan, ülkelerin güvenlik bağımsızlığını ekonomik bütünlükle uyumlu hale getirme ve tehditleri kolektif iş birliği fırsatlarına dönüştürme yeteneği olacak. Asya, güvenlik ve ekonominin iki yüzü olduğu yeni bölgesel bütünleşme modellerinin deneme alanına dönüşüyor.