Asya Ekonomisi; 2025’te Öncülükler
Parstoday – Asya’daki fabrikalar ve sanayi tesisleri, 2025 yılında üretim ve ihracattaki artışla sanayi ve teknoloji alanlarında ABD ve Avrupa’yı geride bıraktı.
İçten yanmalı araçlara veda; elektrikli araçlar
BYD, ABD’li Tesla’yı geride bıraktı
Parstoday’in CGTN’ye dayandırdığı haberine göre, Çinli otomotiv üreticisi BYD, dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi unvanında Tesla’yı geride bıraktı. Bu, BYD’nin yıllık satışlarda ilk kez Tesla’yı geçtiği anlamına geliyor. Çinli otomotiv şirketi BYD, 2025 yılında 2,26 milyon tam elektrikli araç satışıyla Tesla’yı geride bırakarak dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi oldu. Tesla’nın araç teslimatları yaklaşık %9 düşüşle 1,64 milyon adede inerken, BYD’nin elektrikli araç satışları yaklaşık %28 artarak şirketin toplam satış artışında belirleyici rol oynadı. BYD’nin özellikle Avrupa, Güneydoğu Asya ve Batı Asya’daki uluslararası faaliyetlerini genişletmesi sayesinde, 2025’te yurt dışı satışları 1 milyon adedin üzerine çıkarak önceki yıla göre %150 artış gösterdi.
Avrupa fabrikaları için 2025 soğuk bitti, Asyalılar parladı
Reuters, Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerine dayanarak, 2025’in sonunda Avrupa’daki sanayi faaliyetlerinin daha derin bir durgunluğa girdiğini bildirdi. Özellikle Almanya, İtalya ve İspanya gibi büyük ekonomilerde üretimde düşüş ve yeni siparişlerde gerileme dikkat çekti. Buna karşılık, başta Çin, Güney Kore ve Tayvan olmak üzere Asya’daki fabrikalar, ihracat siparişlerindeki iyileşme ve yapay zekâ ile bağlantılı ürünlere yönelik talep artışı sayesinde daha iyi bir performans sergiledi. Bu büyüme, üretim, istihdam ve hammadde alımlarını artırarak Asya’nın yıl sonunda küresel sanayi büyümesinin ana motoru konumunu pekiştirdi.
Dolar olmadan ABD her alanda geriliyor; Çin birinci oluyor!
Asia Times’ın (28 Aralık 2025) raporuna göre, Çin nominal GSYH açısından hâlâ dünyanın ikinci büyük ekonomisi olsa da, birçok kilit göstergede lider konumda. Çin’in çelik üretimi ABD’nin 12,7 katı, ticari gemi üretimi ise 1000 katından fazladır. Çin’in mal ve ileri teknoloji ihracatı sırasıyla ABD’nin %73’ü ve 3,7 katı düzeyindedir. Çin’in ulaşım ağı; dünyadaki yüksek hızlı demiryolu hatlarının %65’ini, toplam uzunluğu 10 bin kilometreyi aşan 44 metro sistemini ve ABD’nin iki katından fazla otoyol ağını kapsamaktadır. Yükseköğretimde Çin, 1,7 milyon mühendislik ve bilgisayar bilimi mezununa sahiptir; bu sayı ABD’nin 6,7 katıdır. Raporda, ABD’nin hizmetlere ve güçlü dolara odaklanması sayesinde nominal GSYH’de birinci olduğu; buna karşılık sanayi üretimi, ticaret, teknoloji ve uygulamalı eğitim alanlarında Çin’in fiilen dünya lideri olduğu vurgulanmaktadır.
Vietnam; Güneydoğu Asya’nın (ASEAN) kilit ekonomik merkezi – 2025
The Nation Thailand’ın 28 Aralık 2025 tarihli raporuna göre, Vietnam 2025’in ilk üç çeyreğinde yaklaşık %7 GSYH büyümesiyle ASEAN’ın en hızlı büyüyen ekonomisi oldu. 106 milyon nüfus, yaklaşık %70’lik aktif işgücü, düşük işçilik ve elektrik maliyetleri ile siyasi istikrar, ülkeyi özellikle teknoloji ve yarı iletken sektörlerinde yabancı yatırım için cazip kılıyor. 2024 yılında doğrudan yabancı yatırım (FDI) yaklaşık 38 milyar dolar oldu ve büyük ölçüde teknoloji sektörlerine yöneldi. Ekonomik büyümenin bileşenleri; %60 iç tüketim, %25 yatırım, %10 kamu harcamaları ve %5 uluslararası ticaretten oluşmaktadır. Başlıca altyapı projeleri arasında Ho Chi Minh metrosu, Long Thanh Havalimanı, otoyollar ve kuzey–güney demiryolu yer almaktadır. Hükümet ayrıca teknoloji ve yarı iletken alanlarında nitelikli insan kaynağını eğitmeyi ve nükleer santralleri geliştirmeyi planlamaktadır. Vietnam, 60’tan fazla ülkeyle 17 serbest ticaret anlaşması ve yüksek katma değerli sektörlere odaklanması sayesinde ASEAN’ın ekonomik merkezi konumunu pekiştirmiştir; ancak bölgesel rekabet ve ABD’nin olası gümrük tarifeleri hâlâ zorluklar olarak durmaktadır.