Cezayir, Fransa’nın Sömürge Dönemindeki Nükleer Denemelerinden Kalan Radyasyonlu Bölgelerin Temizliğine Başladı

Pars Today – Cezayir hükümeti, Fransa’nın bu ülkedeki ilk nükleer denemesinin yıl dönümüne denk gelecek şekilde, radyoaktif maddelerle kirlenmiş bölgelerin temizlenmesine yönelik operasyonu başlattı.

Cezayir hükümeti, yıllar süren araştırma ve planlamanın ardından 13 Şubat Cuma günü, dönemin sömürgeci Fransız yönetiminin gerçekleştirdiği nükleer denemelerin yapıldığı alanlarda ilk saha temizleme operasyonunu, ülkenin güneyindeki Taourirt bölgesinde yerli imkânlara dayanarak başlattı. Söz konusu adım, 1960’lı yıllardaki patlamalardan kaynaklanan radyoaktif kirliliği ve bunun çevresel ile insani sonuçlarını azaltmayı amaçlıyor.

Pars Today’in, Al Jazeera’ye dayandırdığı habere göre operasyonun başlangıcı, Fransa’nın Cezayir topraklarında gerçekleştirdiği ilk nükleer patlamanın 66. yıl dönümüne denk geldi. Yerel kaynaklara göre bu patlamaların etkileri hâlâ ülkenin geniş bölgelerinde hissediliyor ve bazı bölge sakinlerinde kalıcı sağlık sorunları ile sakatlıklara yol açmış durumda.

Cezayir, projeyi başlatırken daha önce defalarca Fransa’dan nükleer atıkların gömüldüğü yerlere ilişkin harita ve teknik bilgileri paylaşmasını talep etmişti. Cezayirli yetkililere göre bu belgelerin eksikliği, kirlenmiş alanların tam olarak tespit edilmesini zorlaştırıyor.

Bölge hakkında yayımlanan bir belgesele göre Taourirt, daha önce yaklaşık 150 bin ton TNT gücüne eşdeğer büyük bir yer altı patlamasına sahne oldu. Bu patlama, radyoaktif gazların yayılmasına ve çevrede geniş çaplı çevresel yıkıma neden oldu. Bölgede hâlen sezyum-137 ve plütonyum gibi maddelerden kaynaklanan kirlilik bulunuyor ve etkileri toprakta ve çevrede varlığını sürdürüyor.

Cezayir’in temizlik planı, nükleer atıkların toplanması ve güvenlik standartlarına uygun beton konteynerlerde muhafaza edilmesi için özel ekipmanların kullanılmasına dayanıyor. Ancak Fransa tarafından teknik arşivlerin ve kesin bilgilerin paylaşılmaması, kirlenmiş alanların sınırlarının ve gerçek kirlilik düzeyinin belirlenmesini daha karmaşık hale getiriyor.

Nükleer fizik araştırmacısı Ammar Mansouri, temizleme sürecinin Cezayirli uzman ve teknik ekiplerin katılımıyla, çevresel kirlilik düzeyi ve sağlık riskleri değerlendirildikten sonra yürütüldüğünü belirtti.Cezayir, her yıl 13 Şubat’ta, Fransa’nın 1960 yılında Sahra’daki Reggane bölgesinde gerçekleştirdiği ilk nükleer denemeyi anıyor. “Mavi Çöl Faresi” adı verilen bu patlama, Hiroşima atom bombasından birkaç kat daha güçlüydü ve Fransa’nın ilk nükleer testlerinden biri olarak kayda geçti.Cezayirli yetkililer bu denemeleri sömürge döneminde işlenmiş “insanlığa karşı suç” örnekleri arasında değerlendiriyor ve etkilerinin hâlâ ülkenin güneyindeki halkın sağlığı ile çevre üzerinde sürdüğünü savunuyor. Bu çerçevede Cezayir Parlamentosu, kısa süre önce 1830-1962 yılları arasındaki Fransız sömürge yönetimini suç sayan bir yasayı kabul etmiş ve nükleer denemeleri de Cezayir halkına karşı işlenen suçlar listesine dahil etmiştir.