Katar’dan Arabistan ve ortaklarına ret cevabı

Katar yönetimi Suud rejiminin müttefikleri ile birlikte hazırladığı 13 şartı kabul etmeyi, yaptırımları uygulayan ülkelerin de bazı şartları yerine getirmelerine bağladı.

Gerçi Katar yönetiminin Doha’ya yaptırım uygulayan Arabistan ve müttefiklerini ileri sürdükleri 13 şarta verdiği cevap resmen yayımlanmadı, ancak başta Kuveyt haber ajansı olmak üzere bazı haber kaynaklarının yayımladığı raporlara göre Katar yönetimi 13 şartı kabul etmeyi, yaptırımları uygulayan ülkelerin de bazı şartları yerine getirmelerine bağladı.

Aslında Katar’ın başta Suud rejimi olmak üzere bazı Arap rejimlerle ilişkilerinde yaşadığı gerginlik oldukça karmaşık hale geldiği gözleniyor. Arabistan rejimi hala büyük ağabey bakışı ile isteklerini Katar yönetimine dayatmakta ısrarcı görünüyor. Ancak buna karşın Katar yönetimi de gerçekçilikten uzak gördüğü bu istekleri yerine getirmeyi yaptırımları uygulayan ülkelerin de aynı şekilde bu şartları yerine getirmelerine bağladı. Bu çerçevede Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al-i Sani, Doha’da Almanya Dışişleri Bakanı Zigmar Gabrial ile düzenlediği ortak basın toplantısında bir kez daha Arabistan ve müttefiklerinin ileri sürdüğü 13 şartın kabul edilmesi ifade özgürlüğünün sonu olacağını kaydetti.

Aslında bu gerginliğin ortaya çıkması ve daha sonra da devam ederek şiddetlenmesi ve karmaşık hale gelmesine sebebiyet veren durum, Suud rejiminin Katar ve Fars körfezi işbirliği konseyi FKİK’e üye ülkeleri kendisinin eyaletleri gibi gören federal bakışıdır. Söz konusu federal bakışa göre bu ülkelerin Arabistan’dan farklı dış politika ve savunma politikaları izlememeleri gerekiyor ve iç politikalarda da bir yandan Arabistan’ı sorgulamayacak yere kadar ve öbür yandan da kalkınma yolunda Arabistan’ı sollamayacak kadar özgür hareket etmeleri gerekiyor. Bu bağlamda Aleksandır Kazeruni Fransa’nın Lomond gazetesine “Arabistan tarih rüyasında” başlığı altında bir analiz yazarak şu ifadelere yer verdi: Riyad kendisine boyun eğenlerin kendilerini kurtarmalarına izin verme niyetinde değildir. Arabistan ve BAE’nin yapmak istediği şey şu ki Donald Trump’ın Amerika’da Başkan seçilmesinden faydalanarak tarihi yeniden yazmak istiyor.

Arabistan’ın Katar’a yönelik federal bakışının bir işareti Doha için belirlediği 13 şarttır, örneğin buna göre Katar dış politikasında İran ile ilişkilerini kesmesi, Hamas’a desteğini kesmesi ve savunma politikasında da Türkiye’nin Doha’daki askeri üssünü kapatması ve iç politika aralında da başta Şeyh Yusuf Karadavai olmak üzere İhvanileri Doha’dan ihraç etmesi ve ayrıca El Cezire TV kanalının faaliyetini durdurması gerekiyor.

Katar yönetimi ise Suud hanedanının bu federal bakışına karşı çıkarak Arabistan ve müttefiklerinin belirlediği 12 günlük sürenin sona ermesinden sonra da 13 şartı reddetti ve ultimatom politikası bugünün şartlarına uygun olmadığını ve dönemi sona erdiğini belirtti.

Katar yönetiminin bu cevabı ise mevcut gerginliğin devam edeceğini gösteriyor ve muhtemelen Katar yönetimi Arabistan’ın iç arenasında kendisinden bir kahraman yaratmak için kriz çıkarma taktiğini izleyen Suud hanedanının genç velihat prensi Muhammed bin Salman’ın daha fazla saldırısına maruz olmayı beklemesi gerekiyor.

Bu arada Katar’a yaptırım dayana ülkelerin Dışişleri Bakanlarının 5 Temmuz günü Katar yönetimine yaptırımların uygulanmasına devam edilmesini karara bağlamak üzere düzenledikleri oturumun çıktısı başta bu ülkenin Fars körfezi işbirliği konseyine üyeliği askıya almak üzere Katar’a daha ağır iktisadi yaptırımları uygulamaktan ibaret olması bekleniyor.