Avrupa'dan Bercam'ın Korunmasına Vurgu

Bercam Nükleer Anlaşması uluslararası barış ve güvenlik açısından çok önemli bir anlaşma sayılır. Ancak Amerika bu anlaşmanın dağılması doğrultusunda Mayıs 2018'de bu uluslararası anlaşmadan çekildiğini bildirdi.

Avrupa Birliği açısından bu nükleer anlaşmanın feshedilmesi veya iptali, güvenlik sorunlarına olumsuz etki yapıp aynı zamanda Avrupa diplomasisinin ciddi şekilde sorgulanmasına yol açacaktır.

Brüksel, bu nükleer anlaşmayı çok taraflı bir anlaşma olarak nitelendirip başka uluslararası uzlaşmazlıkların çözümü için bir örnek olarak tanıtmaktadır. Buna rağmen Donald Trump'ın başka tarafların da Bercam Nükleer Anlaşmasından çıkması ve özellikle de İran ile ticaretin kolaylaştırılması için İNSTEX  mekanizmasını oluşturan Avrupa Birliği ve Almanya, Fransa ve Birtanya'dan oluşan Avrupa Troykasına yönelik baskıları son haftalarda daha da şiddetlendirdi.

Bu baskılar, Varşova konferansında da Amerika Başkan Yardımcısı Mike Pence tarafından bir kez daha dışa vurdu. Amerika Dışişleri Bakanı İran Özel Temsilciliği Grubu Başkanı Brian Hook, El-Şark-ul Evsat gazetesine verdiği mülakatta Amerika ve Avrupa'nın İran ile etkileşimdeki taktik ve yöntemde ihtilafları olduğunu söyledi.

Washington'un baskılarına rağmen Avrupa Birliği ve Avrupa Troyksının üst düzey makamlarının yeni tutumları ve yaklaşımları onların Bercam Nükleer Anlaşmasının korunması doğrultusundaki azmini ve kararlılığını gösteriyor.

Avrupa Birliği Dış Siyaset Temsilcisi Federica Mogherini Cuma akşamı Münih Güvenlik Konferansında şöyle bir vurgulamada bulundu:" Bütün baskılara rağmen Avrupa Bercam Nükleer Anlaşmasının tam bir şekilde uygulanmasına devam edecektir."

Avrupa Birliğinin bu tutumu Avrupa kıtasının başka büyük ülkeleri tarafından da desteklenmektedir. Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas Cuma akşamı Münih Güvenlik Konferansında Amerika'nın Avrupa'nın Bercam Nükleer Anlaşmasından çekilme çağrısını reddetti. Maas Amerika'nın Bercam Nükleer Anlaşmasından çekilmesini eleştirerek şöyle bir vurguda bulundu:" Almanya Fransa ve Britanya ile beraber şimdiye dek Bercam Nükleer Anlaşmasını korumak için belli yöntemler bulmuşlardır. "

Amerika hükümeti Bercam Nükleer Anlaşmasının 16 Ocak 2016'da uygulanmaya başlanması ile birlikte İran'ı bu uluslararası çok taraflı anlaşmanın ekonomik çıkarlarından mahrum etmek için bu anlaşmanın uygulanmasını sabote etmeye çalıştı.

Amerika'da Donald Trump'ın işbaşına gelmesi ile beraber bu sabotajlar daha da şiddetlendi. Trump seçim kampanyalarından itibaren Beyaz Saray'a yerleştikten sonra Bercam Nükleer Anlaşmasını hedef alarak bu anlaşmayı en kötü anlaşma olarak adlandırıp Amerika'yı bu anlaşmadan çekeceğini tehdidinde bulundu.

Trump sonunda 8 Mayıs 2018 Salı gününde tek taraflı olarak Washington'un bu anlaşmaya karşı yükümlülüklerini ihlal ederek Amerika'yı bu uluslararası anlaşmadan çektiğini ve İran'a karşı yaptırımları yeniden uyguladığını bildirdi.

Brian Hook'un dediğine göre" Washington, Tahran üzerindeki baskıları arttırmak ve İran aleyhinde azami baskıyı devam ettirmek için Bercam Nükleer Anlaşmasından çekilmiştir."

Amerika'nın Bercam Nükleer Anlaşmasından çekilmesi geniş çaplı uluslararası toplum ve özellikle de bu anlaşmaya taraf olan ülkelerin eleştirilerine neden oldu. Bercam Nükleer Anlaşmasına taraf olan ülkeler 4+1 Grubu çerçevesinde bu anlaşmanın korunmasına ve Amerika'nın İran aleyhindeki yaptırımlarının etkisini azaltmak için yeni yollar bulunması gerektiğine vurgu yapmaktadırlar. Bu doğrultuda Avrupa Birliği de Amerika'nın yaptırımlarını etkisizleştirmek için özel mali sistem oluşturma sözü verdi. Avrupa 31 Ocak 2019'da resmi olarak İran ile ticaret için oluşturulan İNSTEX adlı kanalının hayata geçirildiğini açıkladı. Bu mali sistemin yaptırımların etkisinin azalmasındaki rolünün zayıf olmasına rağmen Avrupa'nın Amerika karşısındaki yapısal direnişini göstermek açısından önem taşımaktadır.