İran’ın yeni adımı ve Rusya’nın tepkisi: Anlaşılır bir girişim

Bercam nükleer anlaşması, başta Rusya olmak üzere 4+1 grubunca uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında önemli bir anlaşma sayılıyor , bu yüzden Moskova, anlaşmanın hayatta kalmasını defalarca istemiştir. Buna rağmen Rusya, Avrupalı tarafların çalışmalarını eleştirirken aynı zamanda İran’ın karşılık kararlarını da meşru biliyor.

Bu bağlamda Rusyalı yetkililer, İran’ın zenginleştirme seviyesini yükseltme kararına tepki olarak, bunun anlaşılır ve haklı olduğunu belirttiler. İran dün Bercam anlaşmasındaki yükümlülüklerini hafifletme bağlamındaki ikinci adımında zenginleştirme oranını 3,67’nin üzerine çıkardığını duyurdu.
İran’ın şimdiye kadar Bercam nükleer anlaşmasına tamamen bağlı kalmasına rağmen, ki bu konu UAEA tarafından yayınlanan 15 raporda da açıkça onaylanmıştır” Avrupalılar başta INSTEX özel mali mekanizma gibi vaatlerini ya yerine getiremediler veya getirmek istemediler.
Bu konu ise İran’ın tepkisine sebep oldu ve Tahran Avrupa’ya sorumlulukları bağlamında Avrupa tarafına 60 günlük bir süre tanıdı. Bu süre zarfında 4+1’in başta Avrupalılar olmak üzere anlaşma tarafları, İran’ın petrol satışına ve bankacılık işlemlerini kolaylaştırarak yardımda bulunmaları beklendi. Fakat bu süre zarfında AB ve Avrupa troykası her hangi bir olumlu adım atmazken üstelik İngiltere deniz kuvvetleri de Cebelitarık boğazında İran petrol tankerine el koydu.
 Rusya'nın UAEA Temsilcisi Mihail Oliyanov, İran İslam Cumhuriyeti'nin adımlarını şeffaflık içinde attığını belirterek şöyle dedi: İran’ın belirlenen zenginleştirme seviyesini aşma kararı alacağı bekleniyordu. Bu ülke şeffaflık içinde davranıyor. UAEA’nın İran ile ilgili raporunun yönetim kurulu olağanüstü oturumuna sunulması mümkün. İran’ın adımlarını anlıyoruz.”
Rusya açısından Amerika’nın Bercam sorumluluklarını yerine getirmekten kaçınması ve de özellikle Trump yönetiminin İran’a iki aşamada başta petrol satışı olmak üzere nükleer yaptırımları tekrar uygulaması ve de Avrupalı tarafların oyalama siyasetleri, durumu şimdiki karmaşık duruma getirmiştir.
Rusya açısından Amerika’nın İran karşıtı tutumu tamamen uluslararası kurallar ve dengelere aykırıdır ve bölge ile dünya barışının tehlikeye düşmesine sebep oluyor. Bu yüzden Bercam nükleer anlaşmanın kritik durumuna son vermek için sadece Amerika, anlaşmaya geri gelmekle kalmazken üstelik Avrupalı taraflar, ister Avrupa troykası ister AB, vaatlerinin gerçekleşmesi için adım atmalı ve oyalama siyasetinden kaçınmalı.
Rusya Federasyon Konseyi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Konsantin Kosaçov da, İran'ın nükleer anlaşmanın korunması için taleplerinin haklı olduğunu belirterek, nükleer anlaşmanın korunmasından Amerika’nın sorumlu olduğunu belirtti.
Moskova, Avrupalıların INSTEX ile ilgili vaatlerini yerine getirmesi ve İran ile ticaret için ülkelerin girişimde bulunmasının, Amerika’nın uluslararası alanda ve özellikle İran ile ilgili tek yanlı ve zorbaca siyasetlerine karşı, bir direniş anlamındadır.
Bu arada İran’ın, zenginleştirme düzeyini aşması ise Bercam’da olan Avrupa ülkelerine ciddi bir uyarıdır; böylece gerçekten Bercam anlaşmasındaki çıkarlarının korunmasını istiyorlarsa, kendi vaatlerinde daha fazla oyalama politikasını sürdürmemeleri gerekir. 
Nitekim İran İslam Cumhuriyeti cumhurbaşkanı Hasan Ruhani de Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron ile yaptığı telefon görüşmesinde, Amerika’nın İran’a karşı ekonomi savaşını kınarken, “AB’nin Tahran’ın Bercam’dan yararlanmasına dair sorumluluklarına bağlı kalması gerektiği”nin altını çizdi./