Rusya ve Almanya Dışişleri Bakanlarından Bercam'a Vurgu

Amerika'nın Bercam Nükleer Anlaşmasından Mayıs 2018'de çekilmesinin ardından Washington'un diğer tarafların da çekilmesine yönelik isteklerine karşın Rusya ve Almanya gibi bu anlaşmaya taraf olan ülkeler bu uluslararası anlaşmanın korunmasına vurgu yaptılar.

Bu doğrultuda Moskova ziyaretinde bulunan  Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas 21 Ağustos Çarşamba günü Berlin'in Moskova ile Bercam Nükleer Anlaşmasının korunması hususunda aynı görüşleri paylaştıklarını duyurdu. 

Almanya Dışişleri Bakanlığı Heiko Maas'tan naklen yayımladığı mesajda şöyle bir açıklamada bulundu: "İran konusunda Bercam Nükleer Anlaşmasının korunmasının tüm tarafların ortak çıkarları doğrultusunda olduğu konusunda anlaştık. "

Almanya dışişleri bakanının nükleer anlaşmanın korunması zaruretine vurgusu, Avrupalıların bu uluslararası anlaşmanın mahiyeti ve hedefine olan bakışından kaynaklanmaktadır. Almanya, Fransa ve Britanya'dan oluşan Avrupa Troykası ve genel olarak AB, Bercam Nükleer Anlaşmasının kalkmasının olumsuz etkiler yaratacağını düşünüyorlar. Avrupalılar bu anlaşmayı, uluslararası çatışmalar ve anlaşmazlıklara örnek teşkil edecek çok taraflı uluslararası bir anlaşma saymaktadır.

Rusya da bu anlaşmanın korunmasından yana olan bir başka süpergüçtür. Rusya dışişleri bakanı Sergey Lavrov Alman mevkidaşına benzer bir tavırda bulunarak bu anlaşmada kalan taraflar arasında iş birliğinin yapılmasına vurgu yaptı. 

Lavrov bu doğrultuda şöyle bir açıklamada bulundu: "İran ile yapılan nükleer anlaşmada kalmaya devam eden taraflar ile iş birliğimizi sürdüreceğiz. Böylece bu anlaşmanın sonlanmasını önleyip bölgesel güvenliği sağlamaya çalışıyoruz. "

Rus makamlar aynı zamanda İran'ın bu anlaşma çerçevesinde Avrupalıların taahhütlerini yerine getirmemesine tepki olarak kendi nükleer taahhütlerini azaltmasını doğal karşılayarak İran'ın bu yöndeki tepkilerini anladıklarını söylediler. 

Rusya dışişleri bakan yardımcısı Sergey Ryabkov bu hususta şöyle dedi: "Tahran'ın yetersiz girişimler karşısında taahhütlerini azaltması ilkesini anlıyoruz."

İran'ın Bercam Nükleer Anlaşmasına tam olarak bağlı kalmasına ve tüm taahhütlerini yerine getirmesine rağmen Avrupalı taraflar hala İran'a verdikleri sözleri ve anlaşmadaki taahhütleri yerine getirmemişlerdir. Bu taahhütler arasında özellikle de özel mali sistem-İNSTEX'in hayata geçirilmemesi veya hayata geçirilmek istenmemesi dikkat çekicidir. 

İran İslam Cumhuriyeti 8 Mayıs 2019'da zenginleştirilmiş uranyum rezervlerinin arttırılmasını açıkladıktan bir ay sonra 7 Temmuz'da da Bercam Nükleer Anlaşması taahhütlerini bir kez daha azalttı. Bu çerçevede İran resmi olarak uranyum zenginleştirilmesinin  artık 3.67 seviyesinin üzerinde yapılacağını bildirdi. Bu çerçevede İran, Avrupalılara taahhütlerini yerine getirmek için 60 günlük bir ültimatom tanıdı. 

Tahran'ın ültimatomuna göre 4+1 grubu özellikle de Avrupalı üyeleri bankacılık ve petrol satışı alanında İran'a kolaylıklar sağlamalıdır. Bu ültimatomun sonlarına da yaklaşırken İran bir kez daha zenginleştirme seviyesini 3.67'nin üzerine taşıyacağını açıkladı. Tahran Avrupalı tarafların pasifliğini sürdürmesi halinde belirlediği ültimatom sonunda taahhütlerini azaltma yönünde üçüncü adımını da atacağını bildirmiştir. 

Bu mesele ise Avrupa Troykası ve genel olarak da AB'nin kaygılanmasına yol açmıştır. 

Avrupalılar Amerika'nın bu uluslararası anlaşmadan yasa dış bir şekilde çekilmesinin ardından İran'ın ekonomik çıkarlarını sağlamak vaatlerini vererek bu anlaşmayı korumaya çalıştılar. Bu ülkelere Amerika'nın hasmane girişimlerine karşı sözlü ve siyasi direniş göstermelerine rağmen şimdiye dek pratikte vaatlerini yerine getirmek için gereken girişimlerde bulunmamışlardır. 

Almanya gibi 4+1 grubu ülkeleri İran İslam Cumhuriyeti'nin Bercam Nükleer Anlaşması hususundaki stratejik sabrının taşmak üzere olduğunu biliyorlar. Avrupalılar bu anlaşmanın korunmasını istiyorlarsa temel girişimlerde bulunmaları özellikle de İNSTEX adlı özel mali sistemi yürürlüğe sokmaları gerektiğini biliyorlar. Yoksa bu anlaşmanın korunmasının mümkünatı olmayacaktır. Rusya da İran gibi Avrupalı tarafların bir an önce taahhütlerini yerine getirmelerini istemektedir.