Borrell’in Bercam’ın önemine vurgu yapması

Avrupa Birliği ve Almanya, Fransa ve İngiltere’den oluşan Avrupa troykası, 2015 yılında nükleer müzakerelerin sonuca ulaşması ve Bercam anlaşmasının imzalanmasında önemli rolleri oldu.

Fakat Amerika mayıs 2018’de anlaşmadan çekilmesi ardından  Avrupa kendi sorumlulukları konusunda başarısız kalırken, aynı zamanda Bercam’ın önemi itibarı ile korunmasına vurgu yapıyor.
Bu bağlamda Avrupa Birliği yeni dış siyaset sorumlusu Josep Borrell yayınladığı mesajda Bercam’a desteğin devam etmesi ve korunmasına vurgu yapmıştır. Borrell twitter sayfasında paylaştığı söz konusu mesajda “Bercam dünya güvenliği ve nükleer silahların yayılmaması açısından hayatidir. Biz İran nükleer anlaşmanın korunması için topluca sorumluyuz” diye yazdı.
Borrell mesajının devamında da şöyle dedi: Bercam ortak komisyonu oturumu ardından, koordinatör olarak anlaşmanın tam olarak yürütülmesi ve olumsuz süreci tersine çevirmeye destek veriyorum.
Borrell’in Bercam anlaşmasına verdiği destek onun bu göreve gelmeden önceki tutumuna dayanıyor. Kendisi dobra konuşmakla tanınırken defalarca Amerika’nın tek yanlı siyasetleri, özellikle de Bercam anlaşmasından çekilmesini eleştirmiştir.
Borrell ekim 2019’da Bercam’ın korunması zaruretine işaretle, “biz çıkarlar ve güvenliğimizin korunması ve durumun yoğunlaşmasını önlemek için Bercam nükleer anlaşmasını canlı tutumalıyız. Bu anlaşmaın korunması için Avrupa’nın siyasi birlikteliği hayatidir.” dedi.
Borrell’in tutumuna göre kendisinin Bercam’da mevcut uygunsuz duruma çekidüzen vermek için geniş çaplı faaliyetlerde bulunması bekleniyor. 
UAEA da Bercam’ın hassas durumu nedeni ile 8 aralık Pazar günü twitter resmi sayfasında Ajans yeni müdürünün İran İslam Cumhuriyeti ile yapıcı işbirliği ve ilişkilere vurgu yaptığını paylaştı.
Avrupa Birliği ve Avrupa troykası Amerika’nın mayıs 2018’de Bercam’dan illegal çıkışı ardından, INSTEX özel mali mekanizma gibi yollarla İran’ın ekonomi çıkarlarını garantileme girişimleri ile anlaşmayı korumayı vaatettiler. Avrupalılar washingron’un Bercam karşıtı girişimlerine sözde muhalefet etmelerine rağmen şimdiye kadar anlaşmanın korunması ile ilgili kendi vaatlerini gerçekleştirecek her hangi bir başarı kazanamadılar. 
Bunun üzerine İran da Amerika’nın Bercam’dan çekilmesinden bir yıl sonra ve stratejik sabır siyasetine son vermek ayrıca Avrupa’nın vaatlerinin işlevsizliğini ispatlamak için Bercam’daki sorumluluklarının bir kısmını azaltmaya başladı. İran bu bağlamda nükleer anlaşmanın 26 ve 36. Maddeleri uyarınca şimdiye kadar 4 etapta bazı sorumluluklarını hafifletmiştir. 
Tahran bu sürece devam edileceğini açıklarken aynı zamanda Bercam ortaklarının kendi rolleri gereğince sorumluluklarını yerine getirdikleri halde hızlı ve suratlı bir şekilde eski duruma geri döneceğini defalarca vurgulamıştır. 
Fakat Avrupalı taraflar sorumsuzluklarını telafi etme bağlamında her hangi bir girişimde bulunmazken bir süre önce İran’ı tetkik mekanizması kullanmakla tehdit içerikli bir bildiri yayınladılar. Fakat 6 aralık Cuma günü Viyana’da düzenlenen ortak komisyonun son oturumu ardından görünüşte bu konudan vazgeçmiş görünüyorlar. Komisyonun kapanış bildirisinde üyeler, Amerika’nın Bercam nükleer anlaşmadan çekilmesi ve İran’a karşı yaptırımları uygulayarak İran’ın ekonomi çıkarlarının engellenmesinden sonra İran’ın 14 ay boyu nükleer anlaşmaya tam bağlı kaldığını itiraf ettiler.
Siyasi meseleler uzmanı Kuroş Ahmedi’nin belirttiği gibi, Bercam ortak komisyonun en önemli sonucu, tarafların anlaşmanın 36 ve 37. Maddeleri altında kaydedilen tetik mekanizmasını gerçekleştirmek için bir girişimde bulunmamayı kabul etmeleridir; halbuki 3 Avrupa ülkesi son haftalarda açık ve ya gizli, dolaylı veya dolaysız olarak bu mekanizmayı aktifleştirme bağlamında tehditlerde bulunmuşlardı.
Tabi ki Avrupalılar Tahran’ın nükleer konuda tehdide dayalı siyasete karşı asla teslim olmayacağını çok iyi biliyorlar; bu bağlamda Avrupa troykasının daha önce de tetik mekanizmasını gerçekleştireceğine dair tehditleri de İran’ın ilkeli tutumunu değiştiremedi.
Avrupalılar gerçekten Bercam’daki çıkarlarının sağlanmasını istiyorlarsa sorumluluklarını yerine getirmek için etkili adımlar atmaları gerekiyor./