Avrupalı Tarafların Nükleer Anlaşmadaki Tahkim Mekanizması Geri Adımı

Avrupa Birliği ve Almanya, Britanya ve Fransa'dan oluşan Avrupa Troykası son iki yılda BERCAM nükleer anlaşmasındaki taahhütlerini uygulamakta başarısız kalmış ve İran'ın nükleer anlaşma dahilindeki taahhütlerini kademeli olarak azaltmasının ardından BERCAM nükleer anlaşması çerçevesindeki tahkim mekanizmasını başlattı.

İran'ın bu husustaki kararlı tepkileri ise şimdi de Avrupalılar bu husustaki yaklaşımından geri adım atmış görünüyor. Avrupa Birliği dış siyaset temsilcisi Josep Borrel ise 24 Ocak  Cum günü Twitter sayfasında BERCAM nükleer anlaşmasındaki tahkim mekanizmasının uzatıldığını bildirdi. . Onun söylediğine göre BERCAM anlaşmasının Avrupalı tarafları  şimdi de bu alanda bir uzatmanın söz konusu olduğunu bildirdi. Borrel'in Tweet'inde ise BERCAM nükleer anlaşmasına üye Avrupalı ülkelerin bu anlaşmanın korumasından yana olduğunu belirtildi. 

4+1 Grubunun Avrupalı üyeleri Almanya, Fransa ve Britanya, 14 Ocak günü potansiyel olarak 60 gün içerisinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yaptırımlarını tekrar yürürlüğe sokabilen tahkim mekanizmasını başlatmışlardı. 

Avrupa Birliği dış ilişkiler temsilcisi Josep Borrel 20 Ocak günü ortak komisyonun oluşturulması ve tahkim mekanizmasının başlatılması ile ilgili zamanlamanın açıklanmamasına dair soruya cevaben  bu mekanizma ile ilgili anlaşmadaki paragraflarda muğlaklığın söz konusu olduğunu, tarafların bu konudaki müzakerelerinin devam ettiğini savundu. Taraflar arasındaki ihtilafların devam etmesi ve sürecin de aynı şekilde işlemesi sonucunda durum, nükleer anlaşmadan önceki döneme gerileyecektir.  Öyle ki İran tüm nükleer kısıtlamalarını bir kenara bırakıp, halihazırda askıya alınan Birleşmiş Milletler Teşkilatı Güvenlik Konseyi kararları da tekrar yürürlüğe sokulacaktır. 

Amerikan gazetesi Wall Street Journal ise Perşembe günü  İran ile yapılan nükleer anlaşma çerçevesinde bulunan Avrupalı ülkelerin, tahkim mekanizmasını çalıştırmak ültimatomunu  ve ardından da Güvenlik Konseyi yaptırım kararlarını hayata geçirmeyi sürecini ertelemek istediğini belirtmişti. Böylece bu ülkeler, tahkim sürecini en başta düşünülen süreden daha uzun vadeli olarak ele almak istiyorlar. Wall Street Journal Avrupalı makamlardan naklen  İran'ın nükleer programını daha fazla geliştirmemesi halinde, yani taahhütlerini şimdiye kadar azalttığı beş adımdan daha fazla azaltmadığı takdirde Avrupalıların uluslararası yaptırımlara geri dönmeyeceğini ve nükleer anlaşmayı koruyacaklarını bildirmiştir. 

Böyle bir ortamda ise BERCAM çerçevesindeki ihtilafların incelenmesi için ilk ortak komisyon oturumunun  Şubat'ın ortalarından sonuna dek sürede düzenlenmesi beklenmektedir. Halbuki BERCAM anlaşmasına esasen bu oturum  tahkim mekanizmasının başlatılmasından sonra 15 gün içerisinde yani Ocak ayın ın sonlarında düzenlenmesi gerekiyordu. 

Avrupalı diplomatlar ise İran'ın taahhütlerini azaltmak için attığı beşinci adımdan sonra bu doğrultuda başka bir adım atmadığını bu hususunda da umut  verici olduğunu söylüyorlar. 

Görünen o ki mevcut durumun devam etmesinden kaygılanan Avrupalılar, İran'ın onların tehditvari açıklamaları ve girişimleri karşısındaki kararlı duruşunu görünce şimdi de yaklaşımlarından geri adım atmışlardır. Buna ilaveten Avrupalı liderler, BERCAM nükleer anlaşmasının dağılmasının bölgesel ve küresel barış ve güvenlik için de ciddi sonuçları olacağını biliyorlar. Almanya şansölyesi Angela Merkel ise 23 Ocak Perşembe günü Davos ekonomik forumunda BERCAM nükleer anlaşmasının dağılması ile ilgili uyarıda bulundu. 

Merkel şöyle bir açıklamada bulundu: " İran ile yapılan nükleer anlaşmanın iptali veya bir kenara bırakılması, iyi bir alternatifi düşünülmeden bunun yapılması, tamamen yanlış bir seçenektir. "

Almanya şansölyesi Avrupalı ülkelerin bu anlaşma çerçevesindeki taahhütlerini yerine getirmek için hiçbir olumlu adım atmadığı sırada bu  açıklamalarda bulunmuştur.