UAEA’dan İran ile işbirliğin devamına vurgu

İran İslam Cumhuriyeti 5+1 grubu ile Bercam nükleer anlaşması üzerinde mütabık kaldığını Haziran 2015’te açıklamanın ardından her zaman nükleer çalışmalarının barışçıl olduğunu ve Bercam sorumluluklarına bağlı olduğunu ispatlamak için UAEA ile geniş çapta işbirliğini sürdürmüştür.

Bu bağlamda UAEA genel müdürü Rafael Grossi Salı günü Euronews’a verdiği mülakatta, Avrupa’nın Bercam sorumluluklarına bağlı kalmaması ve pasifliğine karşı İran’ın 5 adımda sorumluluklarını hafifletmesine rağmen Ajans denetçileri ile işbirliğine devam ettiğini vurguladı. Grossi “İran’ın denetlenme konumunda olan bir ülke olarak işbirliğinin kesilmediğini, UAEA ve denetçilerinin İran’da olduklarını ve çalışmalarına devam ettiklerini” söyledi.
UAEA ülkelerin nükleer alandaki faaliyetlerine uluslararası çapta denetçi kurumudur. Ajans bu bağlamdaki rolü, özellikle Amerika başkanı Donald Trump mayıs 2018’de Bercam anlaşmasından çekilmesi ardından daha da barizleşti. 
İran’ın 4+1 grubun Avrupalı üyelerin kusurlarına tepki olan 5 adımda Bercam sorumluluklarını azaltması ardından Amerika Bercam’a taraf olan Avrupa troykasına baskı uygulayarak 14 ocak 2020 tarihinde nükleer anlaşmada ihtilafları çözme mekanizmasını başlatmalarını sağladı. Avrupalı ülkeler bu girişimi Bercam nükleer anlaşmasını koruma bağlamında yaptıklarını iddia ediyorlar. bu yüzden, yaşanan olaylar ve İran’ın bu harekete tepkisi nedeni ile UAEA’nın rolü daha da hassaslaşmıştır.
UAEA genel müdürü, Fransa, Almanya ve Britanya’nın Bercam’da ihtilafları çözme mekanizmasını başlatacaklarını açıklamasına rağmen şimdi ise başlama zamanını askıya aldıklarının ne anlam taşıdığını, askıya alınan zaman diliminde Ajans’ın ne yapacağı sorusu üzerine ise Grossi şöyle dedi:
“Biz denetlemelerin devam etmesinden emin olmalıyız. Hiç şüphesiz Ajans denetçilerinin çalşmasında her türlü sorun veya aksaklık çıkarsa, söz konusu mekanizma ile çözülmesi beklenen o münakaşa şimdiki durumdan daha da büyük olacaktır.”
Grossi açısından Bercam, siyaset alanında konumu belli olan bir konudur ve Ajans sadece doğruluğunu denetlemek alanında çalışıyor.
Avrupalıların olumsuz eylemleri, Bercam meselesini bekasının şüpheli olduğu yeni bir aşamaya getirdi. Avrupa’nın girişimi, Bercam’ın önemli taraflarından olan Rusya’nın tepkisi ile karşılaştı. Bu bağlamda Rusya dışişleri bakanlığı yayınladığı bildiride, ihtilafları çözme mekanizmasının bir kenara bırakılmasını ve nükleer anlaşmanın korunması üzerine odaklanılmasını istedi. 
Rusya dışişleri bakanlığı söz konusu bildiride, “tüm ortaklardan Bercam’da ihtilafları çözme mekanizmasını bir kenara bırakarak, önemli olan bir mesele yani Bercam’ın korunması için gereken gereksinimler üzerine odaklanılmasını” istedi. 
Moskova’nın Avrupa’nın, tetik mekanizmasının işlemesine sebep olabilecek yapıcı olmayan negatif girişimine işareti ise Bercam’da ihtilafları çözme mekanizmasının final bölümü olarak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2231 kararı öncesindeki yaptırımların İran’a karşı tekrar uygulanmasını sağlayacak olan mekanizmadır. 
Bu arada Rusya’nın üst düzey yetkilileri Bercam’ın korunması zaruretini de vurguladılar. Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin 5 şubat Çarşamba günü ülkesinin bu konuda azimli olduğuna işaretle, “Bercam’ın bölge ve dünyanın istikrarı için çok önemli olduğunu” söyledi.
Rusya’nın bu tutumu, Bercam’ın iptal edilmesine yoğunlaşan  Amerika tutumuna tamamen karşıdır. Bu arada Avrupalılar da Bercam’da ihtilafları çözme mekanizmasını başlattıklarına göre onlar da pratikte Amerika’nın yanında ve onların sahasında oynuyorlar./