4+1 Grubunun Doğu Blokunun UAEK'nun İran'a Yönelik Tutumuna Karşı Çıkması
-
UAEK
İran'ın BERCAM nükleer anlaşmasında belirtilen kısıtlamalara uymamasını ve yeni istekleri öne süren Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu raporu 4+1 grubunun Doğu Bloku yani Rusya ve Çin'in tepkilerine neden oldu.
UAEK raporu her zaman olduğu gibi üç aylık ara ile Salı günü yayımlandı ve İran'ın daha şeffaf davranmasını istedi. Bu raporda İran tarafından nükleer anlaşması taahhütlerinin ihlal edildiği ileri sürüldü. UAEK ayrı bir raporda ise bu kurumun istediği bazı mekanlara girme izni verilmediğinden dolayı Tahran'ı eleştirdi ve İran'ın bu hususta daha fazla işbirliği yapmasını istedi.
UAEK'nun bu raporu ise Rusya ve Çin'in olumsuz tepkilerine neden oldu. Bu iki Güvenlik Konseyi daimi üyesi ve 4+1 grubu üyeleri İran'ın nükleer meselesine adil ve tarafsız bir şekilde yaklaşılmasına vurgu yaptılar.
Rusya dışişleri bakanlığı silahları denetleme idaresi başkanı Vladimir Yermakov ise UAEK'nun son raporunun sui istimal edilmesine müsaade edilmemesini istedi. Yermakov'un belirttiğine göre, Moskova İran'ın nükleer faaliyetlerinde şeffaf davrandığını belirterek İran ile taahhütlerinin devamını yerine getirmek için iş birliklerinin devam etmesinin kilit olduğuna da vurgu yaptı.
Rusya defalarca İran'ın nükleer programının şeffaf olduğuna vurgu yaparak haklar, görevler ve taahhütler arasında bir denge olması gerektiğini de belirtti. Avrupalılar ve bu anlaşmadan çıkan Amerika yani Batılılar her daim İran'ın bu anlaşma çerçevesindeki taahhütlerine vurgu yapsalar da kendileri üstlendikleri taahhütleri pratikte hayata geçirmemişlerdir.
UAEK da son raporlarında sırf İran'ı taahhütlerini yerine getirmemesini ileri sürüp İran'ın bu doğrultudaki girişimlerinin sebeplerine hiç değinmemiştir. Aynı zamanda UAEK'nun şimdi de bu anlaşma ile ilgisi bulunmayan kimi başka alanları ve mekanları inceleme talebi de tamamen mantık dışı bir istek sayılıyor.
İran İslam Cumhuriyeti Atom Enerjisi Kurumu sözcüsü Behruz Kemalvendi ise UAEK'nun siyasi değil hukuksal bir kurum olduğuna değinerek şöyle bir açıklamada bulundu: " İran İslam Cumhuriyeti UAEK'nun temelsiz talepleri ve sorularına cevap vermemek için güçlü sebepleri vardır. "
Moskova da bu alanda İran'a katılmıştır. Rusya'nın Viyana'daki Uluslararası kurumlardaki temsilcisi Mihail Ulyanov ise Çarşamba günü UAEK'nun İran'daki iki tesis ve alanı denetleme talebini reddetti. Ulyanov şöyle yazdı: " UAEK uzmanları ve denetçilerinin İran'daki iki alana erişimi meselesi ve oradan örnek alma hususu, İran'ın nükleer programının askeri faaliyetleri ihtimali ile hiç de alakalı değildir. "
Çin de bu anlaşmaya taraf olan bir başka ülke olarak Rusya'ya benzer bir tutum sergilemiştir. Pekin, UAEK'na İran'ın nükleer faaliyetleri meselesine tarafsız yaklaşması tavsiyesinde bulunmuştur. Çin dışişleri bakanlığı sözcüsü Zhao Lixian Amerika'yı İran'ın nükleer dosyasında gerilimlerin devam etmesi hususunda kabahatli sayarak UAEK yetkililerinden diplomatik çabalar ile mevcut meseleleri sormalarını istedi.
Zhao Lixian şöyle bir açıklamada bulundu: "UAEK tarafsızlık, tarafgirlikten uzak durmaya ve İran'a yetkileri çerçevesinde denetim yapmasına ve ilgili hususlarda İran ile iş birliği yapmasına çağırıyoruz."
Rusya ve Çin'in UAEK'nun raporlarını ve yetkilerini aşan isteklerini eleştirmesi ve de UAEK genel sekreteri Rafael Grossi'nin bu isteklerin İran tarafından uygulanmasına vurgu yapması da bu yetkilinin Amerika ve Siyonist Rejim İsrail'in İran'ın nükleer programı ile gerçek dışı ve ispatlanmamış iddiaları ve telkinlerinin etkisi altında kaldığını gösteriyor.
İran'ın Viyana'daki Uluslararası Kurumlardaki temsilcisi Kazım Garibabadi'nin söylediğine göre " UAEK İran'da iki alana erişimi isteği için hiçbir hukuksal ve sağlam delil göstermedi. Bize sundukları belgeler ise geçerli olmayıp ilgili bile değil. Tam tersine Siyonist Rejim'in iddialarına ve de sözde gizli operasyonlar ile elde edilmiştir. "