Avrupa’dan İran silah yaptırımının uzatılmasına ret

Bercam nükleer anlaşma ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2231 sayılı kararının en önemli maddelerinden biri, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden 5 yıl sonra İran’a uygulanan silah yaptırımın kalkmasıdır.

Bu yaptırımın Ekim 2020’de sona ereceği nedeni ile Amerika şimdiden bu konunun önünü kesmek ve yaptırımı uzatmak için yoğun bir çalışmaya başladı. Fakat bu çalışmalar 4+1 grubun üyeleri tarafından olumlu karşılanmadı.
Rusya’nın İran’a uygulanan silah yaptırımın uzatılmasına karşı muhalefetini açıklaması ardından Bercam’ın Avrupalı tarafları da benzer açıklamalarda bulundular. Bu bağlamda Fransa dışişleri bakanlığı Amerika’nın çalışmalarına tepki olarak Paris’in Bercam’ın içeriğine ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin kararına bağlı kalacağını duyurdu.
Fransa dışişleri bakanlığı sözcüsü, Bercam nükleer anlaşmada geçtiği gibi, İran’a Ekim 2020’de konvansiyonel silah satışı yasağının bitmesi konusundaki tutumunun ne olacağı ve acaba yasağın uzatılması hakkındaki düşüncesi sorulduğunda, Paris’in Viyana anlaşması ve 2231 sayılı karara derinden bağlı olduğunu belirtti.
Bu konu Amerika dışişleri bakanı Mike Pompeo’nun son günlerde Washington’un ne pahasına olursa olsun İran’a silah yaptırımının sona ermesini engelleyeceğine dair tehdit içerikli açıklamalarına rağmen, Bercam üyesi Avrupalı tarafların konuya farklı yaklaştıklarını gösteriyor. Pompeo Çarşamba akşamı bir kez daha ülkesinin İran’a karşı silah yaptırımın Ekim 2020’de sona ermesine izin vermeyeceğini vurguladı. 
Amerika dışişleri bakanı diğer ülkelerin bile Amerika’ya eşlik etmemeleri halinde bile bu konuda elinden geleni yapacağını da söyledi.
Amerika dışişleri bakanı İran’a yönelik maksimum baskı siyasetleri doğrultusunda Bercam’ın maddelerinden olan tetik mekanizmasına dayanarak İran’a yönelik silah yaptırımını uzatmaya çalışıyor. Fakat Amerika Mayıs 2018’de nükleer anlaşmadan ayrıldığı ve artık Bercam üyelerinden biri olmadığı için anlaşmanın maddelerine dayanarak İran’a karşı yaptırımı uzatamaz.
 Trump hükümeti tuhaf bir iddiada Amerika’nın Bercam’dan ayrılmakla anlaşmayı “ihlal etmediğini” ve halen taraflarından biri sayıldığını iddia etti. Rusya’nın BM Viyana  temsilcisi Mihail Ulyanov’un da belirttiği gibi “Amerika’nın kendini Bercam’ın taraflarından biri olduğunu gösterme çabalarının hiç bir geleceği yok; bu tıpkı akl-ı selimi alaya almak gibidir” dedi.
Washington’un Bercam’da İran’a silah yaptırımlarını tekrar uygulamak için kullanılabileceğini iddia ettiği madde ise “ihtilafları çözme sistemidir” ve “tetik mekanizması” veya “yaptırımların otomatik şekilde geri dönme mekanizması” olarak da bilinir. 
İran’a karşı silah yaptırımın iptalini engellemek için bu maddenin kullanılması, Avrupa Birliği’nin muhalefeti ile karşılaştı. Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell'in Sözcüsü Peter Stano , Amerika’nın bu tutumundan şaşırdığını belirtti. Stano bir bildiride Amerika’nın Bercam’dan çekildiğinden beri Bercam ile ilgili hiçbir oturuma katılmadığını açıkça belirtti. Fakat yine de Amerika veya diğer ülkelerin Bercam ile ilgili tutumu hakkında bir görüşü olmadığını söyledi.
Bu arada CNN kanalı da adının açıklanmasını istemediği bir Avrupalı kaynaktan naklen silah yaptırımın sona ermesinin endişelere sebep olduğunu fakat halen Bercam’da olan ülkelerin de Amerika önerisini destekleyemeyeceklerini zira yaptırımların sona ermesinin nükleer anlaşmanın resmi ve yasal bir bölümü olduğunu ifade etti.
Söz konusu Avrupalı yetkili ayrıca “Bercam anlaşmasını imzalayan 3 Avrupa ülkesinden hiç birinin Amerika önerisini onaylayacağını görmeyeceksiniz zira silah yaptırımın sona ermesi Bercam anlaşmasının meşru bir bölümüdür” dedi.
Böylece görünüşe göre Pompeo’nun tüm tehditleri ve meydan okumalarına rağmen 4+1 üyeleri İran’a uygulanan silah yaptırımın iptalini engellemek için tetik mekanizmasını kullanmaya inanmıyorlar./