Çin ve Amerika'nın Uzay Yarışması
Çin yapımı uydu navigasyon sisteminin küresel faaliyetleri başladı. Çin medya kaynaklarının bildirdiğine göre söz konusu navigasyon sistemi BEIDO'nun hayata geçmesi ve kullanımına başlama töreni Cumhurbaşkanı Xi Jin Ping'in katılımı ile gerçekleştirildi.
Çin'in BEIDO Konumlandırma Uydu Sistemi Navigasyon Ofisi Direktörü ve Sözcüsü Ran Çeng Çi ise sistemin tamamlanması ile BEIDO faaliyetlerinin küreselleştiğine değinerek şu açıklamada bulundu:
"BEIDO üçüncü nesil uydu, yapılanmasının tamamlanması ile bölgesel çaptan küresel seviyeye atladı ve bugünden itibaren dünyanın tüm halkları bu uydunun hizmetlerinden yararlanabilirler."
Burada sorulması gereken asıl soru, BEIDO navigasyon küresel sisteminin hayata geçirilmesinin hangi açılardan önemli olması ve Amerikan yetkililerinin neden bu sistemden ürkmesidir.
Bu sorulara cevap ararken bir kaç noktaya değinmek lazım. İlk olarak bu kazanımın Çin'in uzay sanayisi alanında önemli bir adım sayılması ve büyük bir bilimsel ve teknolojik gelişme olduğu söylenmelidir. Çin uzay makamları bu küresel sistemin hazırlanması için 10 milyar dolar para harcandığını, BEIDO sisteminin dünyadaki kullanıcılarına konum belirleme ve navigasyon olmak üzere 7 alanda hizmet vereceğini belirtti.
İkinci önemli nokta BEIDO sisteminin Amerika yapımı GPS navigasyon sistemine rakip olarak yapılmasıdır. BEIDO sistemi ise Amerika'nın GPS, Avrupa'nın Galileosu, Rusya'nın GLONASS'ı yanında dördüncü küresel navigasyon sistemine dönüşmesidir. Bu yüzden, sistemin tamamlanmasının Amerika'yı ve ortaklarını kaygılandırması da normaldir.
Bir başka nokta ise Çin ve Amerika'nın siyasi ve ticari rekabetlerine ilaveten uzayda da rakip sayılmalarıdır.
Bu çerçevede Amerika başkanı Donald Trump iki yıl önce Pentagon'da uzay birliklerinin kurulmasını istedi. Amerika uzay ordusu bu bağlamda, Amerika silahlı kuvvetlerinin kollarından biri sayılacaktır.
Bu arada Rusya devlet başkanı Vladimir Putin ise son dönemde Amerika tarafından uzaya füzesavar ve taarruz silahlarının konuşlandırmasını Rusya'yı tehdit eden asıl etkenlerden biri olduğunu içeren stratejik belgeyi imzaladı.
Acaba yıllar önce uzay programları yaptığı halde Washington neden Çin'in uzay çalışmalarından kaygı duyuyor? Bunun cevabını Çin'in uzay faaliyetlerinin hızlı gelişmesinde bulmak gerek. Soğuk savaş döneminde Amerika hep Sovyetler Birliğinin uyduları ve füzelerine göz dikmişti ancak son yıllarda Çin'in uzay programları Amerika'yı iyice tedirgin etti.
Bu çerçevede Amerika temsilciler meclisi eski başkanı da Çin'i Amerika için gerçek uzay tehdidi olarak niteleyerek şöyle dedi: "Pekin hızlı bir şekilde uzay kabiliyetlerini arttırmaktadır. Çin'in uzay tehdidi bir gerçektir. Hiçbir husus Çin'in bu uzay faaliyetleri kadar Amerika'yı kaygılandırmaz. Hiçbir şey uzay rekabetinde zafer elde etmekten daha önemli değildir. Bu yolda özel ve kamu sektörü özellikle de NASA ve Space X gibi şirketler de işbirliği yapmalıdır."
Bu alanda önemli olan bir başka husus da Çin liderlerinin son onyıllarda gerilimlere galebe çalarak sürekli olarak büyük ülkelerin uzay çalışmalarını tekrarlamakla bu alanda gelişmeye odaklanmalarıdır.
Washington stratejik ve uluslararası araştırma merkezi uzmanlarından Tad Harisson ise bu hususta şöyle diyor: "Çin bu yola devam ederse diğer ülkelerin uzay alanındaki teknolojilerini hızlı bir şekilde sollayacaktır."
Nebraska Üniversitesi uzay hukuku hocalarından Jack Brad ise Amerika'nı Çin karşısında eli ayağı bağlı olduğunu düşünerek şöyle diyor: "Uzayda askeri silaha sahip olup olmama arasındaki farkı anlamak zor. Ancak Çinliler her ihtimale karşı hazırlık yapıyorlar. Bu arada Amerika'nın uzay tehditlerine karşı bir adım atmamış ve bu da Amerika'ya zarar verecektir. "
Burada net ve belli olan husus uzayın gelecek yıllarda yeni rekabet sahasına dönüşeceğidir. Amerika uzayda militarizme dayalı stratejiler izlemeye çalışsa da ancak diğer büyük güçlerin de rekabet amacı ile daha detaylı uzay planları yapmaları muhtemeldir.
Çin'in BEIDO navigasyon sisteminin küreselleşmesi de Pekin'in bu alandaki etkin adımlarından sayılabilir./
