Avrupa Troykasının Güvenlik Konseyi'ne Mektubu ve Amerika İddiasının Reddi

Amerika'nın Güvenlik Konseyinde başarısız deneyimi Washington'un İran'ı BERCAM anlaşmasını ihlal etmekle suçlamaya götürdü. Buna rağmen Washington'un Avrupalı ortakları buna karşı çıkmışlardır. Avrupa Troykası Güvenlik Konseyine bir mektup yazarak BERCAM anlaşmasında mutabakata varılan İran'a karşı uluslararası yaptırımların askıya alınması hususunun 20 Eylül'den sonra da geçerli olduğunu bildirdi.

Almanya, Fransa ve Britanya  yazdıkları mektupta   BMT'nın yaptırımlarının geri getirilmesi  için  her kararın veya girişimin  geçersiz olduğunu belirttiler.   

Avrupa Troykasının  açık ve net olarak bu hususta tutumunu belirlemesi   Trump'ın  İran'a karşı BMT yaptırımlarını geri getirme kampanyasına da büyük darbe sayılır.  Amerika bundan önce sırf Rusya ve Çin'i karşısında buluyordu ancak şimdi Washington Avrupalı ortaklarının bile karşısında olduğunu görüyor.  Avrupalılar  BERCAM anlaşmasını dağıtmak ve yok etmek için elinden geleni yapan Trump'ın tersine  bu anlaşmanın korunmasını istiyor.  Avrupalılar   bölgesel ve küresel güvenliğin korunması doğrultusunda  bu anlaşmanın devam etmesini isteseler de   Avrupa Troykasının Washington'un yanında yer alması için hiçbir bahanenin de olmadığı unutulmamalıdır. 

Tabii İran da  Avrupalıların BERCAM anlaşmasındaki  taahhütlerini yerine getirmemesine tepki olarak    bu anlaşmadaki taahhütlerini kademeli olarak  azaltmıştır. Tahran     Avrupa Troykası ve AB'nin taahhütlerini hayata geçirdikleri zaman tekrar benzer iyi niyetli girişimlerde bulunacağını belirtmiştir. 

 Buna ilaveten Trump hükümetinin   Washington'u otomatikman yaptırımları geri getirmekte haklı olarak lanse etmesi    o kadar temelsiz ve dayanaksızdır ki  Washington'un ortakları bile bunu savunamıyorlar. 

Güvenlik Konseyi'nin salt çoğunluğu yani 15 üyeden 13'ü    Amerika'nın Mayıs 2018'de  BERCAM anlaşmasından çıktığını ve bu yüzden de anlaşma gereği mutabakat sağlanan maddeleri hayata geçirme hakkına sahip olmadığını açıkça gözler önüne serdiler.  

Bu hususta uluslararası meseleler uzmanı Cehanbahş İzedi ise şöyle bir değerlendirmede bulunmuştur:"    2231 sayılı Güvenlik Konseyi kararında katılımdan söz edilmiştir.  Ancak Amerika da bunu iddia etse de diğer üyeler Amerika'nın üyeliğinin bitirildiğini  artık  bu anlaşmadaki mekanizmalara baş vuramayacağını  düşünüyorlar. "

Böylece  Amerika  2231 sayılı kararın  maddelerini ve Güvenlik Konseyi'nin  bildirilerini kendine uygun düşecek şekilde yorumlayıp  20 Ağustos'ta  İran'a yönelik uluslararası yaptırımların otomatikman 20 Eylül'den itibaren geri döneceğini iddia etmesine rağmen  Güvenlik Konseyi'nin daimi ve geçici üyeleri  Dominik Cumhuriyeti hariç  Wahsington'un bu iddiasını reddetmişlerdir. 

Kanadalı siyasi bilimler hocası Arne Kislenko ise bu hususta şöyle bir değerlendirmede bulunmaktadır:"   BERCAM nükleer anlaşması üyeleri Amerika'yı desteklemiyorlar.  Gerçekte  ben Amerika'nın dış siyaset alanında bu kadar karşıtı olduğunu görmemiştim. "

Kimi uzmanların belirttiğine göre  Amerika  tek taraflı ve zorba yaklaşımı çerçevesinde   yorumlamalarda bulunarak   İran'a yönelik  yaptırımları 20 Eylül'den  geri dönmesini ileri sürmesi halinde   bu husustaki tartışmalar  yaptırımları denetleme komitesine taşınabilir. 

BMT makamlarından biri ise  Amerika'nın Güvenlik Konseyi geçici başkanına mektup yazarak  uzmanlar paneli ve yaptırımların uygulanmasını denetleyen komitenin oluşturulması için mektup yazabileceğini ancak BMT Güvenlik Konseyi'nin de Amerika'nın yasa dışı taleplerine onay vermeyeceğini belirtmiştir. Bunun yanı sıra  BMT Genel Sekreteri Antonio Guterres'in de   BMT  genel sekreterliğinin  BERCAM nükleer anlaşması hususunda  Güvenlik Konseyi ile koordineli hareket edeceğini belirtmiştir. 

Böylece Trump hükümeti   İran'a yönelik  uluslararası yaptırımları geri getirme hususunda da   bir başka başarısızlık ile karşılaşmıştır. Bu ise  Washington'un İran'a karşı geniş çaplı çabalarının bir başka yenilgisi sayılır.