Amerika'nın Orta Asya'ya Sızma Girişimleri
Amerika'nın Orta Asya bölgesindeki konumu ve nüfuzu kaybedilmeye başlandığı bir ortamda, Washington hükümeti çaresizliği ve bölgedeki varlığını sürdürmek için yeni bir sızma operasyonu başlatmıştır.
Bu hususta Amerika hükümeti sivil toplumun kapasitesini artırmaya yardımcı olmak bahanesi ile Özbekistan Özgür Medya Destek Programını gündeme taşıdı. Amerika dışişleri bakanı Orta Asya'da faaliyet gösteren taşeron kurumlara Özbekistan'da sözde özgür medya organlarının arttırılması yönünde faaliyet göstermeye odaklanmalarını önermiştir. Amerika hükümetinin, Washington'un Özbekistan'daki siyasetleri çerçevesinde hareket edecek medyatik taşeronlara karşılıksız mali desteğinin 10 bin dolar ile 50 bin dolar arasında olduğu söylenmektedir.
Gerçekte Amerika hükümeti büyük mali masraflar yaparak Özbek medya organlarına finansal destek sağlamakla, pratikte Orta Asya'daki nüfuzunu arttırmak istiyor. Doğal olarak Amerika'nın bu girişimi bu sultacı ülkeyi Rusya ile karşı karşıya getirecektir.
Uzmanlara göre Orta Asya'nın zayıf ülkelerine mali desteklerin sunulması, özellikle de medya organlarına yönelik finansal destekler, Amerika'nın kendi çıkarlarını sağlamak amacı ile bu bölgeye sızma projesinin temel parçası ve asıl yaklaşımı doğrultusundadır. Kuşkusuz Amerika'nın finansal destekleri Orta Asya bölgesi ülkelerinin bağımsız siyasetler yürütmelerine karşı bir hile ve tezgah kurma girişimdir.
Amerika'nın Orta Asya ülkelerine mali destek sağlamaktan güttüğü hedeflerden biri de Özbekistan gibi ülkeleri Rusya ile karşı karşıya getirmesidir. Amerika daha önce de benzer siyasetleri Ukrayna ve Gürcistan hususunda uyguladı. Gerçekte Amerika ilk başta devletlere ve hükümetlere az miktarda para ödeyerek bu ülkeleri ve medya araçlarını Rusya'ya karşı kışkırtarak propaganda yapmaya yöneltmek istiyor. Bir süre sonra da aynı siyaseti tekrarlıyor.
Amerika Orta Asya, Güney Kafkasya ve Orta Avrupa'da son 30 yıllık sürede hep aynı strateji çerçevesinde Rusya ile karşı karşıya gelmiştir. Bu hususta Kanadalı uzman Arno Romin ise şöyle diyor: "Amerika geçmişteki yanlışlarından elde ettiği tecrübeler ile bölgede yeni siyasetlerini, Rusya ile ilgili olmadığı izleminde yüütmek istiyor. Ancak gerçekte Amerikalılar ilk aşamada Rusya'nın Orta Asya'daki varlığını ve nüfuzunu özellikle de kolektif güvenlik örgütü üzerindeki etkisini azaltmak ve sınırlandırmak istiyorlar."
Her halükarda Amerika'nın sözde demokrasi ve insan haklarını savunma adı altında hükümetleri deviren akımlarını destekleme girişimleri artmaktadır. Bu bağlamda Washington 2017 yılında Amerika kongresinde Orta Asya bölgesinde 2.5 milyar dolarlık parayı sözde demokratikler projeleri için ayırmak istedi. Amerika bu tür projeleri ile pratikte bölge ülkelerini kendi ekonomik projeleri ve stratejilerine dahil edip onların kaynaklarını ve inisiyatiflerini ele geçirmek istiyor.
Son bir kaç yıl içerisinde ise Washington iyice Özbekistan'a odaklanmıştır. Özbekistan'da Şevket Mirziyayev'in iş başına gelip reform sürecinin başlaması ile Amerika da sızma fırsatlarından yararlanmaya çalıştı. Özbekistan da zaten stratejik rolü yüzünden Orta Asya'da güçlerin dengelenmesinde önemli bir konuma sahiptir. Unutulmamalıdır ki Çin'e giden tüm doğalgaz boru hatları bile Özbekistan'dan geçiyor. Amerika ise bu fırsattan yararlanıp Washington ile Pekin arasındaki ticari savaşı kendi lehine çevirmek istiyor.
Genel olarak Amerika'nın bölgede nüfuzunu arttırmak ve siyasi münakaşaları körüklemekten ve de sivil kurumlara yardım etmekten amacının Orta Asya'da renkli devrimler gerçekleştirmek istediği söylenebilir. Böyle bir ortamda Orta Asya hükümetleri Amerika'nın yanında yer almak yerine en iyisi Amerika'nın suiistimallerine odaklanmaları lazım./