Amerika'daki Eflasyonun Nedenleri ve Sonuçları

Amerika Birleşik Devletleri Ticaret bakanlığı, koronavirüs salgını sonrası ekonominin canlanmasına bağlı olarak arz zincirlerindeki aksama ve talebin anormal şekilde artması nedeniyle Ağustos 2021'de enflasyonun 30 yılın en yüksek seviyesine ulaştığını açıkladı.

Geniş perspektifli enflasyon endeksi, gıda ve enerji fiyatlarındaki artış dikkate alındığında bir önceki aya göre yüzde 0.4, bir önceki yıla göre ise yüzde 4.3 artmıştır. Enerji fiyatları da Ağustos'ta geçen yıla göre yüzde 24.9,  hammadde fiyatları da yüzde 2.8 kadar artmıştır.

 Bu enflasyon rakamı, Mayıs 1991'den bu yana görülen en yüksek enflasyon seviyesi olmuş  ve Federal Rezerv Başkanı Jerome Powell'ın bu hafta söylediği tahammülü zorlayan baskıları yansıtmıştır.

Amerika Birleşik Devletleri'ndeki benzeri görülmemiş enflasyon artışı, aslında Atlantik'te, Avrupa'da meydana gelen genel bir eğilimin göstergesidir.

Esasen koronavirüs salgını ve üretim ve arzın aksaması, ilaç gibi bazı sektörlerde olduğu kadar gıda ve temel ürünlerde de talebin arttığı bir sırada yaşanması, Amerika'da enflasyonun yükselmesine neden oldu. Düşük bir enflasyon oranı, ekonomik aktiviteyi hızlandırmada olumlu bir faktör olarak görülse de, Amerika Birleşik Devletleri'nde enflasyondaki benzeri görülmemiş artış, istenmeyen ekonomik sonuçlara yol açabilir.

Enflasyonun en önemli olumsuz etkilerinden biri Amerikan toplumunun orta ve düşük gelirli sınıflarının satın alma gücünün düşmesi olacak ve bu da yurtiçi arz ve üretimi olumsuz etkileyecektir.  Öte yandan Amerika'da enflasyonun önceden tahmin edilenden daha yüksek olması, bu alandaki faktörlerin etkisinin beklenenden fazla olduğunu gösteriyor.

Çalkantılı ve çok değişken enerji ve gıda fiyatlarını hesaba katmayan Federal Rezerv'in dikkate aldığı ana enflasyon endeksi geçen yıla göre yüzde 3.6'ya ulaşmıştır. Bu arada ekonomistler, yıllık fiyat artışının yüzde 3.5 olacağını tahmin ediyorlardı.

Amerika Birleşik Devletleri'nde enflasyondaki benzeri görülmemiş şekilde artışında etkili olan bir diğer faktör, federal hükümetin koronavirüsle mücadele etmek, ekonomiyi canlandırmak, altyapıyı yeniden inşa etmek, iklim değişikliğiyle mücadele etmek ve yeşil enerjiyi genişletmeye yardımcı olmak için çeşitli planlar başlatması ve  harcamalarında  keskin artışa gitmesidir. Bu harcamalar ise birkaç trilyon dolara bile varmıştır.  Bazıları daha önce onaylanmış olan bu yasa tasarılarının Kongre'den geçmesi, federal bütçe açığında eşi görülmemiş bir artışa yol açtı ve nihayetinde Amerika Hazinesi bu kararlar için ihtiyaç duyulan finansmanı sağlamak zorunda kaldı. Tabii ki para arzını artırmak ve Amerika ekonomisine enjekte etmek enflasyonu daha da artıracaktır.

Federal Rezerv'in yeni maliye ve finansal politikası kapsamında, ekonomik büyümeyi hızlandırmak ve piyasalara gerekli likiditeyi enjekte etmek için enflasyonun daha önce hedeflenen yüzde 2'lik seviyeyi aşacağı tahmin edilmişti.  Bu bağlamda, ABD Merkez Bankası Başkanı Jerome Powell, enflasyonun yüzde 2 seviyesinin çok üzerine çıkmasına izin verilmeyeceğini iddia etmişti. Ancak Amerika'da enflasyonda eşi benzeri görülmemiş artışa ilişkin yeni verilerin açıklanması, enflasyonun Federal Rezerv'in elinde olmadığını ve enflasyonun parasal ve finansal politikalardaki rakamların çok üzerinde büyüdüğünü gösteriyor.

Kıdemli bir ekonomist olan Sarah Haas da "Amerika'da enflasyon hala beklentilerin üzerinde ve muhtemelen bunu uzun bir süre daha göreceğiz" değerlendirmesinde bulundu.