Amerika ve Fransa’nın Çin’den Ukrayna’da arabulucu olma talebi

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, üç günlük bir ziyaret için Çarşamba günü Pekin'e gitt. Bu, Macron'un 2019'dan beri Çin'e ilk ziyareti. Macron bu ziyarette Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ile görüştü. Bu ziyaretten önce gündeme gelen önemli konu, Fransa ve Amerika devlet başkanlarının Çin’den Ukrayna savaşında arabulucu olmasını istemeleriydi.

Elize Sarayı Çarşamba günü Emmanuel Macron ve Joe Biden’in Ukrayna savaşını sona erdirmek için Çin ile görüşmek istediklerini duyurdu. Yayımlanan bildiriye göre iki cumhurbaşkanı, Ukrayna'daki savaşın sona ermesini hızlandırmak ve bölgede kalıcı barışın kurulmasına katkıda bulunmak için Çin ile yakın ilişki kurma yönündeki ortak arzularını dile getirdi.

Fransa ve Amerika’nın Çin’den bu savaşta arabuluculuk istekleri, özellikle Biden’in bu konuda önceki tutumunun tam tersidir. Çin'in Ukrayna'daki savaşı sona erdirmek için 12 maddelik planının açıklanmasının ardından Washington bu konuda olumsuz bir tutum benimsemişti. Bu bağlamda, 2023 Şubat ayının sonunda ABD Başkanı Joe Biden, Çin'in Ukrayna'daki savaşı sona erdirme ve krizi çözme planının yararlılığına ilişkin şüphelerini dile getirdi ve Pekin'in Ukrayna'daki çatışmayı çözmek için önerdiği planın yalnızca Rusya için faydalı olduğunu iddia etti.

Görünüşe göre Rus ordusunun Ukrayna'daki son zaferleri, özellikle Ukraynalıların güçlü direnişine rağmen Donetsk eyaletindeki Bakhmut şehrinin ele geçirilmesi ve ayrıca başta Amerikalılar olmak üzere üst düzey batılı komutanların, Ukrayna'nın gelecek yıl zafer kazanmasının imkansızlığı hakkındaki karamsar yorumları, Batı'nın genel tavrının Çin'in arabuluculuk çabalarını bir ölçüde yumuşatmasına neden oldu; öyle ki bu mesele Macron’un Çin ziyaretinin başlıca hedefi olduğu söylenebilir.

Bu konuda Amerika Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı General Mike Milley, bu yılda Ukrayna’nın kaybettiği topraklardan Rus askerlerinin çekilmesini sağlamalarının imkansız göründüğünü belirtti.

Times gazetesi adının açıklanmasını istemeyen bir Amerikalı yetkiliden naklen, Amerika’nın Rusya’nın tüm savaş meydanlarında yenilmesini ve aralarında Kırım yarımadasının da bulunduğu tüm Ukrayna topraklarının geri iadesini istediğini yazdı. Bu arada Newsweek portalı, Ukrayna cephesindeki duruma ilişkin askeri uzmanlarla yapılan bir anketin yer aldığı bir analiz yayınladı. Buna göre Batılı ülkeler, Ukrayna ordusuna yavaş silah tedarikleri nedeniyle, bir bahar karşı saldırı operasyonu gerçekleştirme başarısı için pek umutlu değiller.

Bu nedenle artık Ukrayna'nın ana destekçisi Amerika ve Avrupa'nın önemli ülkelerinden biri olan Fransa, Çin'in barış planını gözden geçirerek yürürlüğe konulmasını istiyorlar.

Önemli olan nokta, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada “Çin barış planının, Batı ve Kiev hazır olduklarını açıkladığında barışçıl bir çözümün temeli olarak değerlendirilebileceğini” duyurmasıdır. Böylece Moskova bu barış planına katıldığını ilan etmiş oldu.

Söz konusu barış planında Pekin, Moskova ile Kiev arasında barış görüşmelerinin başlamasına, ateşkese, Rusya'ya yönelik Batı yaptırımlarının sona ermesine, nükleer tesislerin güvenliğini sağlayacak önlemlerin alınmasına, siviller çıkışı için insani koridorun oluşturulmasına ve tahıl ihracatını sağlamak için adımların atılmasına vurgu yaptı.

Çin'in barış planı, Pekin’in tüm ülkelerin "egemenliğini, bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü etkin bir şekilde garanti altına alma" konusundaki tutumunu da vurgularken "Soğuk Savaş zihniyetine" son verilmesi çağrısında bulunuyor.

Amerika ve Ukrayna'nın Çin barış planı bağlamındaki olumsuz tutumları nedeniyle, Pekin'in bu planı ilerletme olasılığı çok düşüktü, ancak şimdi Amerika ve Fransa’nın yeni yaklaşımı nedeniyle bu barış planının uygulanmasına yönelik umutlar arttı./