BRICS ve uluslararası sistem düzeyinde yeni kutuplaşma
BRICS grubuna 6 yeni ülkenin eklenmesiyle 11 ülkeden oluşan bu grup, küresel düzeyde yeni bir kutuplaşma oluşturacak.
15. BRICS zirvesi geçtiğimiz hafta Güney Afrika'nın Johannesburg'un Sandton finans bölgesinde düzenlendi.
Güney Afrika Cumhurbaşkanı, Rusya, Çin, Brezilya ve Hindistan liderleriyle düzenlediği ortak basın toplantısında, BRICS grubunun İran, Arjantin, Suudi Arabistan, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Etiyopya'yla bu gruba katılması konusunda anlaşmaya varıldığını duyurdu.
Bu gruba 2024 yılı başında resmi olarak 6 yeni üye katılacak. Suudi Arabistan, İran, Etiyopya, Mısır, Arjantin ve BAE. Bu olaydan sonra BRICS'in küresel düzeydeki konumuna ilişkin çeşitli analizler önerildi.
Analizlerden biri, BRICS grubunun her biri büyük ekonomik ve siyasi öneme sahip 6 yeni ülkenin katılmasıyla küresel sistem düzeyinde yeni bir kutuplaşma yaratabileceği yönünde.
Böyle bir bakış açısının temel nedeni, eski ve yeni BRICS üyelerinin bir yandan dünya ekonomisinden büyük bir paya sahip olmaları, diğer yandan da dünya sistemindeki tek taraflı siyasi düzene karşı olmalarıdır.
Brezilya'daki FGV Direito SP Üniversitesi'nde uluslararası hukuk uzmanı olan Salem Nasır, BRICS'e katılma taleplerinin küresel güç dengesinde sürekli değişiklikler olduğunu gösterdiğini söylüyor. BRICS, Kuzey Amerika'nın hegemonyasıyla rekabet edecek yeni bir ekonomik ve politik güç kutbudur.
Türk analist Mehmet Ali Güller de BRICS'in yeni dünya düzeninin en önemli direklerinden biri olduğunu ve Amerika'nın enerji-politik güç savaşına ağır bir darbe indirdiğini düşünüyor.
Bir diğer konu ise hem eski hem de yeni üye olan BRICS üyelerinin küresel düzeyde ekonomik alanda önemli kararlar alabilmesidir.
Bu etki özellikle enerji alanında yüksek olacak çünkü Suudi Arabistan, Rusya, İran İslam Cumhuriyeti ve BAE dünyanın en büyük petrol üreticisi ülkeleri arasında yer alıyor.
Bu ülkelerin enerji alanındaki uyumları veya ortak görüşleri Batılı ülkeler açısından pek çok sonuç doğurabileceği gibi küresel ekonomiyi de etkileyebilir. Ayrıca BRICS'in genişlemesi bu grubun küresel ihracattaki payını %20,2'den %25,1'e çıkaracaktır.
Küresel bankacılık grubu "Goldman Sachs", 2050 yılına kadar BRICS ülkelerinin ekonomisinin dünyanın en zengin ülkelerinin ekonomileriyle rekabet edeceğine inanıyor.
Bir diğer önemli nokta da BRICS'in 7'li Grup (Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya ve Birleşik Krallık dahil) için ciddi bir rakip olabileceğidir.
BRICS grubuna 6 yeni ülkenin katılmasıyla Rus haber ajansları istatistiksel analizde gelişmiş BRICS'in toplam gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) satın alma gücü paritesi açısından yaklaşık 65 trilyon dolar olacağını yazdı.
Böylece bu grubun küresel GSYİH içindeki payı mevcut yüzde 31,5'ten yüzde 37'ye çıkacak.
Yedi Gelişmiş Ekonomi Grubu'nun payı ise şu anda %29,9 civarındadır.
Bu arada BRICS grubuna dahil 11 ülke, dünya yüzölçümünün %36'sına tekabül eden 48,5 milyon kilometrekarelik bir alana sahip olacak ve bu rakam G7’nin iki katından fazla.
Ayrıca toplam nüfusları 3,6 milyar kişiye ulaşacak; bu da tüm dünyanın %45'ine tekabül ediyor ve G7 grubun dört katından daha fazla.
Siyasi boyutta İran'ın BRICS'e üyeliği ve işbirliği de önem taşıyor. BRICS ittifakı, Avrupa ve ABD'nin katılımı olmadan oluşturulmuş olup, Amerika ve Avrupa'nın İran'a yönelik tek taraflı yaptırımları ve siyasi baskıları dikkate alındığında Tahran, bu yaptırımların ve siyasi baskıların etkilerini azaltabilecek Batı'ya alternatif olarak BRICS grubuna bakıyor.
İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ayrıca İran'ın dünyanın bağımsız ülkeleriyle ilişkilerini dış politika gündemine aldığını belirterek, şunları söyledi: "Şüphesiz BRICS bugün dünyada yükselen bir güçtür ve İran'ın temeli bu grupla işbirliğidir. BRICS'in çeşitli kapasiteleri var ve İran'ın kapasiteleri de bu grup için cazip ve karşılıklı işbirliği ile iyi bir şekilde kullanılabilecek."