Batı Neden Şanghay Zirvesi ve Yeni Güçlerin Buluşmasından Öfkeli?

Parstoday – Amerika ve Avrupa Birliği liderleri, Şanghay Zirvesi ve Batı’nın rakibi olan ülkelerin bir araya gelmesinden dolayı öfkeliler.

Parstoday’in haberine göre, Avrupa Birliği dış politika sorumlusu Kaja Kallas, Şanghay Zirvesi’nde yeni güçlerin birleşmesine duyulan Avrupa öfkesini yansıtan açıklamalarında, İran, Rusya, Çin ve Kuzey Kore’nin kurallara dayalı uluslararası sistem için doğrudan bir tehdit oluşturduğunu iddia etti.
Kallas, Çarşamba günü Avrupa Komisyonu’nun basın toplantısında, Şanghay İşbirliği Örgütü’ne üye ülkelerin liderlerinin Pekin’deki buluşmasına değinerek şöyle dedi: “Çin Cumhurbaşkanı’nın Rusya, İran ve Kuzey Kore liderleriyle yan yana durması sadece Batı karşıtı görüntüler değil, aynı zamanda kurallara dayalı uluslararası düzene doğrudan bir meydan okumaydı.” Kallas, bu birlikteliğin sadece sembolik olmadığını, otoriter bir “yeni dünya düzeni” kurma çabasının parçası olduğunu ileri sürdü.
Daha önce Amerika Başkanı Donald Trump da Şanghay İşbirliği Örgütü toplantısı ve Çin, Hindistan ve Rusya’nın ortak görüşmelerine yönelik açık öfkesini dile getirmişti. Trump, Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin zirveye katılması ve Çin ile Rusya liderleriyle samimi görüşmelerine atıfta bulunarak, Hindistan ve Rusya’yı Çin’e kaptırdıklarını kabul etti. Trump, Truth Social adlı sosyal medya hesabında, Hindistan Başbakanı’nın Şanghay Zirvesi’ne katılması ve Doğu Asya’daki gelişmelerin Pekin lehine şekillenmesinden duyduğu derin endişeyi yansıtan bir mesajda şöyle yazdı: “Görünüşe göre Hindistan ve Rusya’yı Çin’e kaptırdık.” Alaycı bir ifadeyle ekledi: “Her ikisine de uzun ve parlak bir gelecek diliyorum!”
Trump’ın Hindistan’a yönelik yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulamasının ardından, bu vergilerin yüzde 25 oranındaki kısmının Hindistan’ın Rusya’dan petrol alımına bağlı olduğu belirtilmiş ve Trump, Hindistan’ı Rusya’nın askeri operasyonlarını dolaylı olarak finanse etmekle suçlamıştır.
Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Trump’ın bu adımına karşılık olarak Hindistan’ın yerli sanayiyi güçlendirme ve ekonomik öz yeterliliğe bağlı kalma taahhüdünü vurgulamış, Hindistan vatandaşlarından önceliği yerli ürünleri satın almaya vermelerini istemiştir. Bölgesel düzeyde ise Hindistan, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün etkili iki üyesi olan Çin ve Rusya ile ilişkilerini güçlendirmeye çalışmıştır. Tianjin’deki Şanghay Zirvesi’nde Modi ve Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, bölgesel istikrarın güçlendirilmesi ve ticaret ile yatırımların artırılması konularında görüşmeler yapmışlardır.
Modi ve Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin de yaptıkları görüşmede yakın ve güçlü ikili ilişkilerin devamına vurgu yapmış, Amerikan gümrük baskılarına rağmen iki ülke arasındaki güven ve iş birliğinin sürdüğünü belirtmişlerdir.
Bu gelişme, Amerika’nın Hint-Pasifik gibi geniş bir bölgede etkisini koruma konusunda karşılaştığı artan zorluklara işaret etmektedir. Bu zorluklar, Hindistan, Çin ve Rusya arasındaki ilişkilerin giderek daha fazla gelişmesi ve bu ülkelerin birbirine daha da yakınlaşmasıyla ortaya çıkmaktadır.
25. Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi, 31 Ağustos ve 1 Eylül tarihlerinde Çin’in Tianjin kentinde düzenlenmiştir. Şanghay İşbirliği Örgütü, son yıllarda Doğu ve Orta Asya’da siyasi, güvenlik ve ekonomik iş birliğinin temel platformlarından biri hâline gelmiştir.
Aynı zamanda, Batılı liderlerin uluslararası Batı merkezli düzenin zayıfladığı ve tehdit altında olduğu yönündeki itirafları, Çin ve Rusya liderlerinin bu konudaki görüşleriyle anlam kazanmaktadır. Moskova ve Pekin, uluslararası gelişmelerin ve küresel sistemin gerçeklerinin çok kutuplu bir düzene geçişi desteklediğini düşünmektedir. Buna karşılık Amerika, tek kutuplu düzeni korumakta ısrarcı olup, küresel polis rolünü üstlenerek kendi hedeflerini tek taraflılık yoluyla gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Avrupa da tıpkı Washington gibi Batı merkezli kurallara dayalı uluslararası düzenin korunmasını istemektedir.
Çin ve Rusya liderleri, şimdi Hindistan’ın da katılımıyla, küresel yeni güçler arasında ilişkilerin geliştirilmesi ve iş birliğinin artırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu yaklaşımın sembollerinden biri, ilk üyeleri Rusya, Çin, Hindistan, Brezilya ve Güney Afrika olan BRICS grubudur. Rusya ve Çin, ekonomi, ticaret, askeri ve güvenlik, silahlanma, siyaset ve diplomasi gibi çeşitli alanlarda geniş ilişkiler kurmuşlardır. Aynı zamanda bu iki ülkenin Şanghay İşbirliği Örgütü ve BRICS gibi bölgesel ve uluslararası kuruluşlara katılımı, bölgesel ve küresel iş birliğinin güçlendirilmesi ve Batı’nın hegemonyası ile Amerika’nın saldırgan politikalarına karşı durulması gerektiği yönündeki ortak yaklaşımlarını göstermektedir.
Şimdi Hindistan da, Trump’ın baskıcı tutumu ve Hindistan’a karşı aldığı kararlar sonrasında, Çin ve Rusya ile yakınlaşmaya yönelmiş ve bu durum Amerika’da ciddi endişelere yol açmıştır./