ECOWAS Strateji Değişikliği Batı Afrika’ya İstikrarı Geri Getirebilir mi?

Parstoday – Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) üyesi ülkelerin liderleri, Nijerya’nın başkenti Abuja’daki zirvede Batı Afrika bölgesindeki askeri darbeler dalgasını kınayarak darbeleri ve güvensizliği sona erdirmek için birleşik ve etkin bir cephe oluşturma konusunda mutabakata vardılar.

Zirvede, yaptırım gibi tepkisel adımlar yerine, önleyici askeri müdahaleler ve diplomatik girişimler gibi proaktif adımlara yönelme kararı alındı. Liderler ayrıca bölgede artan terörizm ve güvensizlikten duydukları üzüntüyü dile getirerek bu tehditlerle ortak şekilde mücadele etme konusunda anlaştılar. 

Afrika kıtası onlarca yıldır askeri darbeler, diktatör yöneticiler, gıda kıtlığı ve terör gruplarının varlığı gibi siyasi ve ekonomik sorunlarla karşı karşıya olsa da, bu sorunlar son yıllarda daha da şiddetlenmiştir.  Bu bağlamda, zayıf devlet kurumları, ekonomik sorunlar, terör tehditleri, dış müdahaleler ve bölgenin coğrafi özellikleri Batı Afrika ülkelerinde krizlerin ve istikrarsızlığın artmasına zemin hazırlamıştır.

Son yıllarda bu ülkeler çok sayıda askeri darbe yaşamış ve bu durum bölgenin siyasi ve ekonomik istikrarını ciddi biçimde etkilemiştir.  Batı Afrika’daki askeri darbelerin başlıca nedenlerinden biri, demokratik yönetimlerin ve devlet kurumlarının zayıflığıdır. Bölgedeki birçok ülke ekonomik sorunlar, yaygın yolsuzluk ve kamu hizmetlerini sunmadaki yetersizliklerle karşı karşıyadır.

Gine-Bissau, Mali ve Nijer gibi ülkelerde devlet kurumları halkın beklentilerini karşılayamamış ve ekonomik-sosyal krizleri yönetememiştir. Bu durum, halk arasında ve bazı askeri kesimlerde geniş çaplı hoşnutsuzluklara yol açarak darbeleri tetiklemiştir.  Öte yandan, bu ülkelerin çoğunda dış müdahalelerin izleri açıkça görülmektedir. Zengin doğal kaynaklar ve enerji kaynakları ile özel coğrafi konum, yabancı ülkelerin bu bölgedeki müdahalelerini artırmıştır.

Bu müdahaleler çoğu zaman Batı Afrika ülkelerinin çıkarlarını ve taleplerini Batılı ülkelerin politikaları ve hedeflerine kurban etmiştir. Ayrıca bazı ülkelerde siyasi sistemler demokrasi iddiasına rağmen hâlâ diktatörlük niteliğini korumaktadır. Bazı liderler yasaları değiştirerek iktidarda daha uzun süre kalma imkânı bulmuş, bu da siyasi hoşnutsuzlukları artırarak darbelerin zeminini hazırlamıştır. 

Batı Afrika son on yılda özellikle terörist ve radikal grupların artışıyla karşı karşıya kalmıştır. Bu grupların genişlemesiyle birçok devlet sınır güvenliğini ve iç güvenliği sağlayamamıştır. Bu istikrarsızlık, terör tehditleriyle mücadeledeki yetersizlik ve devlet otoritesinin zayıflaması, bazı ülkelerde askeri grupların iktidarı yasa dışı yollarla ele geçirmesine neden olmuştur.  Darbeler Batı Afrika’da sadece demokrasi için değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal kalkınma için de bir tehdit oluşturmaktadır.

Bu gelişmeler bir yandan halkın devlet kurumlarına ve demokratik süreçlere olan güvenini zayıflatırken, diğer yandan iç ve dış düzeyde ekonomik istikrarsızlık korkusunu artırmaktadır. Bu durum yabancı yatırımları azaltmış, ticaret ve ekonomik ilişkileri sekteye uğratmış, ekonomik büyümeyi düşürmüş ve buna bağlı olarak işsizlik ile enflasyonu artırmıştır. 

Sonuçta, bu stratejinin başarısı ECOWAS’ın üyeleri arasında birlik sağlamasına ve Batı Afrika’daki karmaşık siyasi ve güvenlik koşullarını doğru şekilde anlamasına bağlıdır.  Her ne kadar ECOWAS bu süreçte kilit bir kurum olarak, önleyici stratejiler benimseyerek yeni krizlerin ortaya çıkmasını engellemeye çalışsa da, bu girişimlerin başarılı olabilmesi için üye ülkeler arasında daha fazla dayanışma, bölgesel işbirliği ve ortak irade gereklidir.  ECOWAS bu zorlukları etkili biçimde yönetebilirse, yalnızca Batı Afrika’da istikrar ve güvenlik sağlanmakla kalmayacak, aynı zamanda bölge sürdürülebilir kalkınma yolunda daha hızlı ilerleyebilecektir.