İngiltere neden ABD'nin İran'a karşı üslerini kullanmasına karşı çıkıyor?

Parstoday – Britanya, ABD'nin İran'a karşı üslerini kullanmasına kesinlikle karşı çıkıyor.

Parstoday'in haberine göre, Bloomberg 19 Şubat Perşembe günü, güvenilir kaynaklara dayanarak, İngiltere'nin ABD'nin İran'a yönelik herhangi bir saldırısı için üslerini kullanma izni vermeyi reddettiğini bildirdi. Ancak bu karara üst düzey askeri komutanlar ve İngiliz Muhafazakar Partisi karşı çıktı.

Londra'daki Times gazetesi ve ardından diğer medya kuruluşları Perşembe günü, İngiliz hükümetinin Amerika Birleşik Devletleri'ne üslerini kullanma izni vermeyi reddettiğini bildirdi.

Kararın, uluslararası hukukla ilgili endişelerin yanı sıra diğer hususlar nedeniyle alındığı söyleniyor. Geçtiğimiz ay, İngiliz Savunma Bakanı Al Carnes, Avam Kamarası'na yaptığı açıklamada, İngiliz askeri üslerinin operasyonel amaçlarla kullanılmasının "herhangi bir potansiyel faaliyet için yasal bir temel ve siyasi gerekçe" gerektirdiğini söylemişti. ABD Başkanı Donald Trump'ın, İngiltere'nin Chagos Adaları'nı Mauritius'a devretme anlaşmasına verdiği desteği geri çekmesi de, Londra'nın Diego Garcia üssünün İran'a saldırı amacıyla kullanılmasına izin vermeyi reddetmesiyle ilişkilendiriliyor.

Daily Mail'e göre, üst düzey İngiliz askeri yetkilileri 20 Şubat'ta Başbakan Keir Starmer'ı ulusal güvenliğe öncelik vermeye ve Donald Trump'ın İran'a saldırmak için İngiliz üslerini kullanmasına izin vermeye çağırdı. Ancak İngiliz Başbakanlık Ofisi, ABD'ye ülke içindeki ve dışındaki üslerden hava saldırıları düzenleme izni vermedi. Bu mesaj, İngiliz Dışişleri Bakanı Yvette Cooper tarafından 20 Şubat'ta Washington DC'de ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile yaptığı görüşmede de tekrarlandı. Cooper, Amerikalı mevkidaşına İngiltere'nin İran'a karşı "diplomatik ve ekonomik baskıyı" desteklediğini söyledi.

Bloomberg'in haberine göre, Amerika Birleşik Devletleri, İran üzerindeki baskıyı artırmak için Batı Asya’daki askeri varlığını artırıyor. Trump Çarşamba günü, Hint Okyanusu'ndaki Diego Garcia üssünün ve Suffolk'taki Fairford Kraliyet Hava Kuvvetleri üssünün kritik bir rol oynayabileceğini söyledi. Özellikle Hint Okyanusu'ndaki bir İngiliz denizaşırı bölgesi olan Diego Garcia'daki RAF üssünü ve hava üssünü kullanmak istiyor. Ancak, Diego Garcia'yı da içeren Chagos Adaları'nın geleceğiyle ilgili bir dizi diplomatik misilleme hamlesinin ardından, İngiliz başbakanı ABD'nin planlarını engelledi. İngiltere'nin ABD'nin gerçekleştirmeyi planladığı hava saldırılarının yasallığı konusunda endişelerini dile getirmesinin ardından anlaşmazlık tırmandı. Saldırılar uluslararası hukuka göre yasa dışı sayılırsa, İngiltere yasa dışı bir eyleme yardımcı olmakla suçlanabilir.  

Chagos Adaları ve Diego Garcia üssü, Doğu Afrika kıyılarından yaklaşık 3200 kilometre açıkta yer almaktadır. Diego Garcia, Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere tarafından ortak bir askeri üs olarak kullanılmaktadır ve Chagos tesisleri, Batı Asya ve Asya'daki görevlerini daha kolay bir şekilde yürütmelerine olanak sağlamaktadır.

Genel olarak, İngiliz hükümetinin Şubat 2026'da ABD'nin İran'a saldırmak için üslerini kullanma talebine karşı çıkmasının nedenleri şunlardır:

- Uluslararası hukuku ihlal etme endişesi:

Bu muhalefetin en önemli nedeni, Londra'nın, kendi görüşüne göre yeterli hukuki geçerliliğe sahip olmayan bir eyleme ortak olmaktan duyduğu korkudur. Güvenilir kaynaklara göre, İngiliz yetkililer, yakın bir tehdit olmaksızın ABD'nin İran'a saldırmasının uluslararası hukukun ihlali olarak değerlendirilebileceğine inanıyor. Kurallara göre, bir devlet yasadışı olduğunu bilerek askeri bir eylemi kolaylaştırırsa, sorumluluğuna ortak olur.

- Önceden izin alma zorunluluğu:

İki ülke arasındaki uzun süredir devam eden anlaşmalara göre, ülkedeki RAF Fairford ve Hint Okyanusu'ndaki Diego Garcia dahil olmak üzere İngiliz askeri üsleri Birleşik Krallık'a aittir ve Amerikan kuvvetlerinin bu üslerden herhangi bir askeri operasyon yapabilmesi için Londra hükümetinden açık onay alması gerekmektedir. Bu özel durumda, bu izin verilmemiştir.

- Washington'ın tavrındaki değişiklik ve Trump'ın yanıtı:  

İngiliz hükümeti İran'a karşı diplomasi ve ekonomik baskıya dayalı bir yaklaşım benimsemek isterken, ABD Başkanı Donald Trump açıkça askeri müdahale tehdidinde bulundu. Hatta (Truth Social) adlı mesajında, İran nizamından gelen sözde tehdidi ortadan kaldırmak için İngiliz üslerinin kullanılmasının gerekli olabileceğini yazdı. Bu yaklaşım farklılığı, gerilimi artırdı.

- Chagos Adaları bağlantısı:

 Bu muhalefet, Chagos Takımadaları'nın (Diego Garcia dahil) egemenliğinin Mauritius'a devredilmesiyle ilgili başka bir anlaşmazlıkla da bağlantılıdır. Daha önce anlaşmayı destekleyen Donald Trump, Londra'nın üslerinin kullanımına itiraz etmesinin ardından tavrını değiştirerek bunu "büyük bir hata" olarak nitelendirdi. Bu pozisyon değişikliği, İngiliz üslerinin kullanımı meselesinin Londra ve Washington arasındaki diğer diplomatik anlaşmazlıklarda da bir faktör haline geldiğini göstermektedir.

Sonuç olarak, İngiliz hükümeti, yasal ve siyasi açıdan riskli gördüğü bu adıma ortak olmaktan kaçınmak için temkinli bir yaklaşım benimsemeyi ve diplomatik çözümlere ağırlık vermeyi tercih etti./