Yorum | ABD liderliğindeki Soğuk Savaş sonrası düzenden geçişin işaretleri nelerdir?
Pars Today - Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, dünyanın "ABD liderliğindeki Soğuk Savaş sonrası düzenden bir geçiş" yaşadığını söyledi.
Antonio Guterres, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri olarak on yıllık görev süresinin sonuna yaklaşırken, İngiliz gazetesi Financial Times'a verdiği bir röportajda bu açıklamaları yaptı. Dünyanın ABD liderliğindeki Soğuk Savaş sonrası düzenden bir geçiş dönemine girdiğine dair birçok işaret var, ancak BM Genel Sekreteri'nin açıklamasında üç belirgin ve açık işaret var.
Birinci işaret, ABD'nin İran'a karşı hedeflerine ulaşamaması ve yükselen oyuncuların artan ağırlığıdır. Geçmişte, ABD gibi bir süper güç, askeri güç kullanarak savaşlarda belirttiği hedeflere ulaşmada başarılıydı, ancak bugün ABD, İran'a karşı savaş yoluyla hedeflerine ulaşamadı. Bu bağlamda, Antonio Guterres, Washington'ın İran'daki stratejik hedeflerinin başarısızlığına işaret ederek şunları söyledi: "Süper güçlerin küresel sonuçları zorla dayatma dönemi sona erdi." Guterres şunları vurguladı: "ABD ve İran arasında yaşananlara bakın. ABD, Şubat ayında saldırdığında Tahran'ın teslim olacağını umuyordu, ancak altı ay sonra İran direniyor ve dünyanın en önemli enerji su yolu olan Hürmüz Boğazı'nı kapattı."
İkinci işaret ise ülkelerin "jeopolitik ağırlığındaki" değişimdir.
Bugün, ABD gibi büyük güçler yüksek askeri ve teknolojik yeteneklere sahip olsa da, İran gibi yükselen güçler, Amerikan askeri ve teknolojik üstünlüğüne karşı koymak için jeopolitik konumlarından yararlanıyor. Çağdaş uluslararası sistemde güç, yükselen alanlar, stratejik darboğazlar ve bölgesel ittifaklar arasında dağılıyor. Bu durum, tek bir kutbun krizlerin kaderini tek başına belirlemesini engelliyor. Guterres, “Süper güçler durumun değiştiğini ve farklı ülkelerin ağırlığının da değiştiğini anlamalıdır” diyor. Bu jeopolitik başarısızlıkları, Soğuk Savaş sonrası düzenden Amerikan liderliğine geçişin açık bir işareti olarak değerlendirdi.
Üçüncü işaret ise, büyük krizler karşısında Birleşmiş Milletler'in felç olmasıdır. Bugün, dünya Gazze, Lübnan, Suriye ve İran'da büyük krizlerle karşı karşıyayken, Birleşmiş Milletler ve özellikle Güvenlik Konseyi, bu krizleri yönetmek ve insan acısını ve ıstırabını azaltmak konusunda yetersiz kalıyor; çünkü bu krizler Amerika Birleşik Devletleri ve Siyonist rejim tarafından yaratılıyor ve veto yetkisi, BM Güvenlik Konseyi'nden etkili bir karar alınmasını engelliyor.
Bu bağlamda Guterres, BM Güvenlik Konseyi'nin reformunun “kaçınılmaz” olduğunu belirterek, BM'nin karar alma organı (Güvenlik Konseyi) veto yetkisine sahip güçlerin kendi hedeflerini takip etmesi nedeniyle fiilen felç olduğunu söyledi. BM Genel Sekreteri şunları kaydetti: "Etki gücümüz önemli ölçüde azaldı çünkü ülkeleri düzgün davranmaları veya cezalandırılacakları konusunda uyarabilecek bir Güvenlik Konseyi yok."