Moskova’da Astana süreci için istişareler

Kazakistan’ın başkenti Astana kenti Suriye müzakerelerine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Astana süreci, İran, Rusya ve Türkiye’nin bundan önce düzenlenmesi üzerinde mutabakata vardıkları ve Suriye krizinin çözümünü amaçlayan bir süreçtir.

Kazakistan’ın başkenti Astana kenti Suriye müzakerelerine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Astana süreci, İran, Rusya ve Türkiye’nin bundan önce düzenlenmesi üzerinde mutabakata vardıkları ve Suriye krizinin çözümünü amaçlayan bir süreçtir.

Bu çerçevede Dışişleri Bakanı Yardımcısı Hüseyin Cabiri Ensari Suriye’de   son gelişmeleri görüşmek üzere Moskova’ya gitti.

Cabiri Ensari Moskova’da Rus mevkidaşı Mihail Bogdanov ve Türk mevkidaşı Önal ile üçlü bir oturum düzenleyerek Suriye ile ilgili meseleleri ele aldı.

Astana zirvesinin İran, Rusya ve Türkiye temsilcilerinin gözetiminde ve Suriye yönetimi, Suriyeli muhalif gruplar ve BM temsilcilerinin katılımı ile düzenlenmesi bekleniyor. Gerçi İran, Rusya ve Türkiye Moskova bildirisi çerçevesinde bundan önce Suriye krizinin çözümü için siyasi müzakerelerin Astana’da başlaması ve Suriye’de geniş kapsamlı ateşkesin uygulanması için gereken zemini hazırlamıştı. Ateşkes anlaşmasında El Nusra ve IŞİD gibi tekfirci terör örgütleri anlaşmanın dışında tutuldu.

Ancak buna karşın Astana sürecine yönelik bazı baskıların halen devam ettiği gözleniyor. Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüd Çavaşoğlu Perşembe günü Cenevre’de düzenlenen Kıbrıs müzakerelerinin kulisinde gazetecilere yaptığı açıklamada Astana müzakerelerine Amerika’nın kesinlikle davet edilmesi gerektiğini belirtti. Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu Astana süreci ile ilgili davetiyelerin muhtemelen önümüzdeki günlerde gönderileceğini ve büyük bir ihtimalle Washington’un da davet edileceğini kaydetti. Amerika Astana zirvesinde yalnız olmadığını dolaylı bir şekilde ima eden Çavuşoğlu, hiç kimse Amerika’nın Suriye’deki rolünü inkar edemeyeceğini vurguladı.

Bundan önce Türkiye yetkilileri Arabistan’ın da Astana sürecinde yer alması gerektiğini vurgulamıştı, ancak gerçekte Amerika ve Arabistan’ın Suriye’de ifa ettikleri rolleri konusunda diğer aktörlerin ciddi kuşkuları bulunduğu da belirtilmelidir. Bu kuşkular özellikle Halep kenti teröristlerin işgalinden kurtarıldıktan sonra ve Suriyeli silahlı muhaliflerin apar topar Riyad’da bir oturum düzenlemelerinin ardından daha da şiddet kazandı.

Gerçekte İran, Rusya ve Türkiye Dışişleri Bakanlarının 20 aralık 2016 tarihinde Moskova’da düzenlediklerin zirvenin sonunda yayımladıkları bildiride Suriye krizinin çözümü için ortak bir çaba sürecinin ciddi bir şekilde yeniden başladığını ortaya koydu. Uluslararası camianın terörle ortak mücadele çağrısı, Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması, Suriye krizinin askeri yollardan çözümlenmesinin reddedilmesi, BM 2254 sayılı kararnamesinin uygulanması ve Suriye halkına geniş çaplı insani yardım ulaştırılması, Moskova bildirisinde yer alan bazı maddelerdi.

Bu şartlarda ve yeni gelişmelere göre bir kaç noktaya açıklık getirmekte fayda olduğu kesindir. İlkin Astana süreci son aylarda Suriye’de yaşanan olumlu gelişmeleri BM destekleri ile sonuca ulaştırabilir. Bu sürecin devamı aynı zamanda Suriye’de barışın sağlanması ve terör eylemlerinin tamamen durdurulması yönünde önemli bir adım olabilir. ikinci nokta Suriye’de ancak Suriyeli tarafların katılacağı müzakereler sürecinde Beşar Esad yönetiminin ekseninde bir söylemin şekillenmesi gerektiğidir. Oysa Amerika, Arabistan, Türkiye, Katar ve Suriye’de faaliyet yürüten terör örgütleri Suriye hakkında her türlü müzakerenin ön şartı olarak Beşar Esad’ın iktidardan çekilmesini ileri sürüyordu. Fakat siyasi deneyimler ve mantık, Suriye’de krizi sonlandırmanın uluslararası tarafların ve kurum ve kuruluşların Suriye yönetimi ile birlikte terörle mücadele etmesi gerektiğini ve ayrıca bu bağlamda BM güvenlik konseyinin çıkardığı kararnamelerin uygulanmasının şart olduğunu gösteriyor.

Şimdi ise BM’nin İran ve Rusya’nın bu yönde sarf ettiği çabaları desteklemesi ile birlikte Astana sürecinden beklentilerin de arttığı gözleniyor. Astana sürecinde BM gözetiminde Cenevre’de düzenlenecek barış müzakereleri için zemin hazırlanması bekleniyor. BM Suriye özel temsilcisi Stephan De Mistura ise müzakerelerin tarihini 8 Şubat olarak açıkladı.015