Amerika kongresinde Bercam karşıtlarının geri adım atması

Amerika kongresinde Bercam nükleer anlaşmasına karşı akımın geri atması ile birlikte senatör Bob Korker yaptığı açıklamada Bercam nükleer anlaşmada değişiklik projesini bir kenara bıraktığını duyurdu.

Senato dış ilişkiler komitesi başkanı, yaptığı açıklamada Tom Catten ile beraber hazırladıkları planın en az 50 senatörün desteğini alamadığını ve bu yüzden söz konusu plandan vazgeçtiğini söyledi. Korker ve Catten kongrede onaylamaya çalıştığı planla İran’a karşı nükleer yaptırımları tekrar geri getirmeye çalıştığını belirtti. Söz konusu planda İran’ın füze çalışmalarına devam ettiği takdirde, askıya alınan yaptırımlar otomatik olarak tekrar uygulanacaktı. Korker ve Catten Amerika dışişleri bakanı Rex Tillerson’un desteğini de almışlardı, zira Tillerson, Amerika başkanının imzasıyla 90 günlük Bercam anlaşmasını onaylama süresini, 2015 yılında imzalanan “İran nükleer anlaşmasını tekrar gözden geçirme yasası” ile bertaraf edebilirdi.

Fakat geçen hafta yapılan müzakereler, kongrede Bercam nükleer anlaşmasına karşı cumhuriyetçilerin Beyaz Saray ile ortak önerisinin hatta cumhuriyetçiler arasında bile 52 senatörün desteğini alamadığı ve onaylanamayacağını gösteriyor. Korker ve Catten projesinin Bercam anlaşma maddeleri ile açıkça çelişkisi, yaşanan muhalefetin temel sebebi olarak belirtiliyor.

Bercam nükleer anlaşmasında İran füze programına hiçbir şekilde değinilmemiştir; bu yüzden Amerika’nın İran füze programını bahane ederek askıya alınan yaptırımları tekrar yürürlüğe koyması, Bercam’ın pratikte ölümü anlamındadır. Bu yüzden senatoda bulunan demokratların hiç biri bu plana destek vermediler, Avrupalıların bu konudaki kesin tavrı da kongrede Bercam karşıtı akımın geri adım atmasında da etkili oldu.

AB eski dış siyaset yüksek temsilcisi Cathrin Ashton bu bağlamda yaptığı açıklamada, Amerika kongresinin Bercam nükleer anlaşmasını onaylamamasının, bu ülkenin uluslararası anlaşmalara bağlı kalmayacağı anlamında olduğunu belirtti.

Tabi ki Bercam nükleer anlaşması karşıtlarının bu anlaşmayı yine yok etmeye yönelik çalışmalarına devam edecekleri bekleniyor. Örneğin kongre, İran savunma gücünün takviyesini engellemek ve batı Asya bölgesinde İran rolünü yok etmek bahaneleri ile İran İslam cumhuriyetine karşı nükleer dışı yaptırımları onaylamak ve yoğunlaştırmakla İran’ı Bercam’ın olumlu yönlerinden mahrum bırakmaya ve Bercam’ı zayıflatarak nihayetinde imha etmeye çalışıyor.

Buna rağmen Korker’in direkt olarak Bercam’ı hedef alan planını onaylama çalışmalarından vazgeçmesi, İran ve 5+1 arasında imzalanan ve BMGK kararı ile onaylanan uluslararası Bercam nükleer anlaşmayı feshetme çalışmalarında kongrenin acziyetini gösteriyor. Bu konu Amerika başkanı Donald Trump’ın geçen ay Bercam nükleer anlaşmaya karşı savurduğu tüm tehditler ve Amerika’nın Bercam’dan ayrılacağına dair sözlerine rağmen Bercam ile ilgili kararı kongreye bırakması açısından önem taşıyor.

Amerika başkanı İran’ın Bercam nükleer anlaşmasına bağlı olmadığını iddia ederken UAEA başkanı İran’ın nükleer anlaşmaya tam bağlı olduğunu defalarca açıklamıştır. Nitekim son günlerde  Amerika'nın BM temsilcisi Nikki Haley ile görüşmesinde, İran'ın, nükleer anlaşmaya tam bağlı kaldığını söyledi. Amano, sözkonusu görüşmede, İran'ın nükleer çalışmaları açısından çok önemli bir sınavdan geçtiğini  belirterek, iddiaların aksine İran'ın bu zamana kadar anlaşmayı ihlal edecek hiç bir girişimde bulunmadığını ve UAEA ile çok iyi işbirliği yaptığını bildirdi.

Şimdi ise mevcut tablo, Amerika kongresinin dünya toplumunu karşısına alarak uluslararası Bercam nükleer anlaşmasından ayrılma cesareti olmadığını gösteriyor./