Kültürel kimliği koruma hedefi ile yılın kitabını seçmek

İran İslam cumhuriyeti 35. Yılın kitabı ve dünya 25. Yılın kitap ödülü töreni, İslam inkılabının zafer yıl dönümü etkinlikleri çerçevesinde gerçekleşti.

Törende, kazananlar ödüllerini cumhurbaşkanından aldılar. Konu hakkında hazırladığımız programı dinlemeye davet ediyoruz.

Ülke çapında yazarlar, mütercimler, editörler ve yayıncıları destek ve teşvik etmek, İslami toplumda kültür seviyesini yükseltmek, ayrıca bağımsızlık ve kültürel kimliği koruma amacı ile 35. Yılın kitabı ve dünya 25. Yılın kitap ödül töreni düzenlendi.

İran İslam cumhuriyeti yılın kitap yarışmasına 2500 kişilik bir jüri heyeti, yarışmaya katılan kitapları ve eserleri değerlendirdiler. İlk etapta yarışmaya katılan yaklaşık 55 bin eserden 255'i ikinci aşamaya geçmeyi başardı. Eserler külliyat, felsefe ve psikoloji, din, sosyal bilimler, dil, saf bilimler, uygulamalı bilimler, sanat, edebiyat, tarih ve coğrafi, çocuk ve gençler dallarında değerlendirildi. Söz konusu eserler daha önceki yöntemlere göre değerlendirildi ve sonuçta kitaplar 72 grup ve 11 tali konularda jüri tarafından değerlendirildi. Toplamda yaklaşık 28 eser, 13 tercüme ve 2 düzeltme finale yükseldi.

İran'da yılın kitap ödülü ülkede bilim ve kültürün zenginleşmesi için çalışanları takdir amacı ile ilk kez hş 1334- miladi 1956 yılında gerçekleşti ve o tarihten itibaren her yıl tüm yazarlar, tercümanlar ve yayıncılardan bir yıl boyunca ilk kez ve Fars dilinde yayınlanan eserlerden 5 nüshasını incelemek üzere jüri uzmanlarına göndermeye davet ediliyor. Bu ödül Hş. 1356-miladi 1978 yılına kadar ilim ve fen, edebiyat, insani ilimler, sosyal ilimler ve çocuk eğitimi dallarında kazananlara verilirdi.

O yılda inkılap ve halk hareketlerinin artarak güçlenmesi nedeni ile ödül töreni 4 yıl ertelendi, böylece hş 1361-miladi 1983 yılında bir kez daha konu İslami irşad ve kültür bakanlığında ele alınarak bir yıl sonra yılın kitabını seçme yönetmeliği onaylandı. O tarihten itibaren her yıl İslam inkılabı zafer yıl dönümü etkinlikleri çerçevesinde bu tören düzenleniyor.

Seçkin kitapların tanıtılması, İslami toplumun yazılı kültür ve bilim seviyesinin yükselmesi, kültürel hüviyet ve bağımsızlığın korunması, sorumluluk sahibi yaratıcıları teşvik ve destekleme, bu kültürel etkinlik ve rekabetin başlıca hedefleridir.

Yılın üstün kitabını seçmek için onun ülke çapında kültürel ve bilimsel seviyeyi yükseltmek, konu ve yapının yeniliği, kitabın bakışı ve kitap yapısında standartlara uyulmasıdır. Bunlara ilaveten kitabın bilimsel değeri ve içeriği, insani-dini ve kültürel değerlere uyma zarureti, ikna kabiliyeti ve derin etkinliği de, değerlendirilen eserlerde dikkate alınan diğer kriterlerdir.

Fars Dili ve Edebiyatı Akademisi üyesi yazar ve mütercim Alaeddin Tabatabai yılın kitap ödülü hakkında yaptığı açıklamada, bu ödülün önemli ve yararlı olduğuna işaretle hiç şüphesiz olumlu etkileri olabileceğini belirtiyor.

Tabatabi şöyle diyor: her hal karda çalışan ve özellikle gençler için bir nevi teşvik sayılıyor. Bu ödül hem nitelik ve hem nicelik açısından yararlı olabilir; yani hem daha fazla insanı kitap yazmaya veya tercüme etmeye teşvik ederken kalitesini de etkileyebilir. Zira insanlar bir kitap için zahmete katlanır, iyi araştırma yapıp, iyi yazdıkları takdirde toplum tarafından dikkate alınacaklarını ve onların takdir edileceklerini göreceklerdir.

İran İslam cumhuriyeti 35. Yılın kitabı ve dünya 25. Yılın kitap ödülü töreni bu yıl cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin katılımı ile Talar-ı Vahdet'te düzenlendi. Yapılan törende bir konuşma yapan İslami irşad ve kültür bakanı Dr. Salihi şöyle dedi:

İran İslam inkılabı yazarlarla doğdu ve kitaplar caddeleri doldurdu, inkılap döneminde caddeler kitaplarla doldu. İnkılap kalıcı olmak için de kitaba ihtiyacı vardır. Kitaplar bizim ilim, kültür, sanat ve dine bağlı olduğumuz noktadır. Ülkenin sosyal gelişmesi kitapla bağdaşmıştır. Kitap tıpkı ham petrol rezervesidir. Kitap ilim, yaratıcı kültür, dinamik sanat, akıllıca sıradan din değil akıllıca dine dönüşür ve eğer kalıcı gelişme istiyorsak, iyi kitap üretmeye ve iyi kitap okumaya ihtiyacımız vardır. İran İslam cumhuriyeti yılın kitap festivali, yazılı kültür ahalisinin etkinliğidir.

Bu yıl 35.si düzenlenen törende ödül kazanan eserlerden bazıları şöyle:

Abdulhüseyin Azereng kaleminden, Yayın tarihi ve gelişimi: İran'da kitap yayımının incelenmesi, başlangıçtan inkılabın başlamasına kadar

Perviz Vahidi'den, nefes alma tıbbı

Yakup Tereseli yazarlığında, beyin ve kafa tası darbeleri

Rubin Pakbaz'dan Sanat ansiklopedisi: resim, heykel, grafik tasarımı, fotoğrafçılık, yeni medya, çizim, baskı, mizah

Mehdi Sahragerd kaleminden, Atiq sahasındaki kitabeler; kutsal Rezevi türbesindeki sanat şaheserleri

Muhammed Rıza Şerefi Hobuşan imzalı Kitapsızlık

Muhammed bağır Vosugi ve Mansur Golsefat'ın ortak çalışması olan İran limanları ve denizcilik tarihi atlası

Ruhullah Caferi’den başlangıçtan sona kadar milli sanat grubu

25. dünya kitap ödül töreni de aynı etkinlik çerçevesinde gerçekleşti. Bu ödül, İslami ve İranlı araştırmalar olmak üzere iki alanda değerli kitapları tanıtmak amacı ile yazarlık, tercüme ve edit kategorilerinde verildi. Bu yıl ilk kez 2016 yılında İran dışında çeşitli ülkelerde farklı dillerde basılan kitaplar incelendi. Gönderilen eserler iki alanda incelendi. İlk alanda külliyat, İslami maarif, İslam tarihi, rical, ahlak, Kur’an-i bilimler, hadis, İslami metinlerin çevirisi, Kur'an-i araştırmalar ve yorum, fıkıh ve İslami hukuktan oluştu. Bunlara ilaveten kelam, felsefe, tasavvuf ve irfan, İslam’da ilim tarihi, İslami uygarlık ve kültür, İslami iktisat, İslami mimari ve sanat, çağdaş İslami araştırmalara dair eserler da yarışmaya katıldılar.

Bu yıl dünya kitap yarışmasına katılan İranlı olmayan eserlerin ikinci kategorisi de İran ile ilgili araştırmalardı. Bu kitaplar, külliyat, İran dili ve dil bilimi, antropoloji, İran’da bilim tarihi, Farsça şiir ve edebiyat, İran tarihi, İran sanat ve mimarisi, eski İran uygarlığı ve İran düşünürlerin eserlerinin diğer dillere çevirisi ile ilgiliydi.

25. dünya kitap ödülü sekreterliğine, bu çerçevede ulaşan yaklaşık 2 bin başlık altında yayınlanan kitaptan sadece 200'ü jüri tarafından yarışmaya katılmaya hak kazandı. 70 kişilik jürinin yoğun çalışması sonucu sadece 22 eser finale yükselmeyi başardı. Kitaplar İslami araştırmalar alanı, ilim tarihi, hukuk, tarih, İslami uygarlık, kur'an-i ilimler araştırmaları, sanat, mimari, İslami ekonomi, kelam, irfan tassavufu, İslam tarihi ve İslami uygarlık, Şii araştırmalar ve çağdaş İslam alanlarında değerlendirildiler.

Kitaplar, İngilizce, Fransızca, Almanca, Çince, Arapça, İtalyanca, Gürcüce, Azerbaycan Türkçesi, Orduca, İstanbul Türkçesi, Fince, Boşnakça, Yunanca ve Sırpça dillerinde yazılmıştı. Yapılan çalışmalar sonucu Almanya, Fransa, Amerika, Hindistan, Bulgaristan, İtalya, İsviçre, İsveç ve İran'dan bazı eserler ödüle layık görüldü.

25. dünya kitap ödül töreninde ödül alan eserlerden bazıları ise şöyle:

Bayan Dr. Silvia Balati'den Eski çağlarda yakın doğu dağ sakinleri: miladdan önce bin yılda Zagros'ta yaşayanlar

Prof. Dr. Bayan Nesrin Askeri kaleminden Orta çağlarda krallar için ayna mesabesinde olan Şehname'den dersler

Bayan Dr. Sandra Aob'un yazarlığını yaptığı miladi 15. Asırda İran mimarisinde fayans: Kara Koyunlular ve Ak Koyunlular silsilesi

Prof. İsmail Kurban Hüseyin Punavela'nın çeviri ve düzenlemesini yaptığı, Resail Ahavan el-Safa ve Helan el-vafa./