11. Uluslararası Animasyon Festivali

11. Uluslararası Animasyon Festivali kapanış töreni 7 Mart 2019’da başkent Tahran’da düzenlendi. Törende seçkin eserler ödüllendirildi. Törene İranlı animasyon sanatçılarının yanı sıra başka ülkelerden de seçkin animasyon ustaları katıldı.

İran’da animasyon tarihinin köklerini bronz çağında aramak gerekir. İran’ın Sistan ve Bulucistan eyaletinde Yanık kentte milattan önce beşinci milenyuma ait olan çanak bu iddianın ispatıdır. Bu çanağın üzerinde bir keçinin bir ağacın üzerine tırmanışı ve yapraklarını yemeye başlamasından ibaret olan bir dizi tasarım göze çarpıyor.

Bundan başka İran’da İslam sonrası tarihte de benzer tasarımların işlendiği benzer çanaklara rastlamak mümkün. Bu tasarımları animasyon tarihinin öncü tasarımları niteleyebiliriz.

Animasyon sanatı miladi 50.yılın sonlarına doğru İran’da film yapımı sanatına girdi ve Esfendiyar Ahmediye İran’ın ilk animasyon filmini “Molla Nasreddin” adı ile 1958 yılında ve oldukça kısıtlı imkanlara rağmen yaptı.

İran animasyonu Esfendiyar Ahmediye, Nureddin Zerrin Kelk, Murtaza Mumayyiz, Ferşid Miskali, Ali Ekber Sadıki ve Arapik Bağdasaryan gibi sanatçıların ve çocukların ve ergenlerin düşüncelerini geliştirme merkezinin çabalarına borçludur.

Ancak İran’da animasyon sineması son yirmi yılda ilerleme kaydetmeye başladı. Bu yıllarda bu alanın sanatçıları da başarılı örnekler sunmaya çalıştı. Bu yıllarda İranlı animasyon ustaları Mısır Güneşi, Yedi Renk, Simurg Kalbi, Rüya Diyarı, Rum Prensesi, Nurgül Efsanesi, gibi bir kaç uzun filmi yaparak bu alanda önemli başarı elde etti.

Bundan başka İran animasyonu kısa animasyon filmleri ile de uluslararası festivallerde birçok ödül kazandı ve animasyon dizileri yapımında da ciddi ilerleme kaydetti. Televizyon kanallarından yayımlanan bu dizilere Pehlivanlar, Güneşin Çocukları, Şekeristan, Fars Körfezi ve Allah Leylekleri Sever gibi dizileri örnek vermek mümkün.

Uluslararası Animasyon Festivali ilk kez Şubat 1999 tarihinde ve İranlı ve yabancı animasyon ustalarını buluşturmak ve sinema sanatının o günlerde pek bilinmeyen bu dalını tanıtmak amacıyla başladı. O tarihten bu yana şimdiye kadar bu festival her iki yılda bir düzenleniyor.

Bu festival sağlıklı rekabet mahiyetine sahip olduğundan ve bu alanın uzmanlarını bir araya getirmeyi amaçladığından, animasyon ustaları da büyük bir zevkle düzenlendiği her yıl büyük bir şevkle ona katılıyor. Bu arada çocukların ve ergenlerin düşüncelerini geliştirme merkezi de bu etkinliğin tüm boyutlarına destek vererek festivalin gelişmesine öncelik veriyor.

11. Uluslararası Animasyon Festivali 3 – 7 Mart tarihleri arasında ve yarışma bölümü ve kulis bölümü olmak üzere iki bölümde düzenlendi.

Yunanistan’ın “Animasyon ve mitoloji” ufku, Macaristan’ın “Arayışçı Macarlar” ufku, Uzay bölümünün “Uzay ve animasyon” ufku, İDRT üniversitesinin aynı başlık altındaki ufku, Baden film akademisinin “Sanat ve teknik” başlığı altındaki ufku, 11. Uluslararası Animasyon Festivalinin kulis bölümünde yer alan katılımcılardı. Festivalin her döneminde  kulis bölümüne katılan eserler daha çok eğitim ve bilgilendirme amaçlı ve rekabet dışı bir yöntemle ve çeşitli ülkelerden gelen eserlerin arasından en iyileri seçilerek gösteriliyor. Bu bölümde yeni yetenekler, animasyonun reklamlarda yeri, bir yapımcının eserlerinin gözden geçirilmesi gibi başlıklara ön plana çıkıyor.

11. Uluslararası Animasyon Festivali jüri heyeti yarışma bölümüne İranlı yapımcıların 583 eserini ve yarışmanın uluslararası bölümüne ulaşan 1004 eseri izleyerek en son 127 eseri yarışmanın öğrenci eserleri, TV eserleri, reklam amaçlı eserler ve dini eserler gibi çeşitli bölümlerde yarışmak üzere seçti. Öte yandan festival günleri boyunca da her gün çeşitli uzmanlık oturumları düzenlenerek meraklıların ilgisine sunuldu. Bu oturumlarda animasyon yapımının önemli teknikleri ve son teknolojileri tanıtıldı.

Bundan başka festival günlerinde üç kısa animasyon filmi, eserlerin yönetmenlerinin katıldığı oturumlarda ele alınarak değerlendirildi.

Modern bir sanat sayılan animasyon sanatı bir sanat aracı olarak gelişmesi için başka kültürler ve başka ülkelerle yakın irtibat gerektiriyor. Ortak yatırım fırsatlarını yaratmak, güncel teknolojilerde ortak bakış oluşturmak, ortak görüşlere zemin oluşturmak,... festivalin katılımcılara bu doğrultuda sunduğu bazı fırsatlardır.

11. Uluslararası Animasyon Festivalinde altıncı animasyon milli pazarı sunum sistemi hizmete girdi. Animasyon sunum sistemi bir animasyon ürünün sunmak üzere titiz bir yöntemdir ve bazen sözlü ve bazen görsel bir şekilde yapılır ve sonuçta yapılacak eser için sermaye cezbedilmesi umulur. Bu sunun yapımın çeşitli aşamalarında yapılabilir.

Bundan başka festivalin film pazarı da 22 standı ile birlikte animasyon alanında faaliyet yürüten ve bu alanda yatırım yapmak isteyenlerin yoğun ilgisi ile karşılaştı, öyle ki bu bölümü festivalin en kalabalık bölümü nitelemek mümkün.

11. Uluslararası Animasyon Festivalinin film pazarı animasyon ürünleri için müşteri arayan veya yeni yapımları için sermaye peşinde olanlar için ciddi bir buluşma platformu oldu.

Tahran’da düzenlenen 11. Uluslararası Animasyon Festivali çeşitli ülkelerden konukları da ağırladı. Bulgaristan televizyonundan program müdürü Nadia Penva Kustav, Güney Kore H. Culture adlı uluslararası firmanın ticaret müdürü Michael Kazımi, Hindistan’dan Sumitra Ranade, Irak’tan Kerbela uydu kanalı Başkanı Haydar Nurcelhan, italya’dan Christian Jezdik ve Lübnan’dan Abbas Abid Hamid Şarare, 11. Uluslararası Animasyon Festivalinin bazı konuklarıydı.

Festivale Rusya federasyonundan da bazı animasyon aktivistleri katılmıştı. Bu yılki festivale yabancıların katılımı en çok Macaristan’dan gerçekleşti. Macaristan sanat akademisi uluslararası departmanı Başkanı ve birkaç animasyon yapımcısı ve yönetmeni ve grafisti bu ülkeden 11. Uluslararası Animasyon Festivaline katılan bazı şahsiyetlerdi.

Macaristan sanat akademisi genel sekreteri Tamas Kuçra İran’da her iki yılda bir düzenlenen Uluslararası Animasyon Festivaline katılmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek Macaristan sanat akademisi ve milli medya kurumundan hiç biri doğrudan devlete bağlı olmadıklarını, fakat her iki kurum anayasada onaylanan kurumlar olduklarını ve ortak bir çalışma çerçevesinde Macaristan’ın kültürel mirasını korumakla görevli olduklarını belirtti. Macar yetkili Kurça, animasyonu da bu milli mirasın bir parçası olarak algıladıklarını ifade ederek şöyle dedi: animasyon küresel bir dildir ve gerçekte hepimiz çeşitli şivelerle animasyon dilini konuşuyoruz ve ortak bir dilimiz olduğundan kültürlerin arasında ve hatta kuşakların arasında söylenecekleri aktarabiliyoruz. Örneğin animasyonu ortak idrak bakımından torunla dede arasında irtibat kurabilen bir sanattır.

11. Uluslararası Animasyon Festivali kapanış töreni ile bu yılki seçkin eserlere ödüllerini verdi. Bu yıl Belçika, Fransa ve Hollandanın ortak eseri olan “Şu harikulade kek” adlı animasyon eseri 11. Uluslararası Animasyon Festivalinin altın heykel ödülünü kazandı. Bu eser yaratıcı eleştirileri ve sömürünün tesirlerini beyan etmesi ve rivayette asil bir yöntem izlemesi yüzünden uluslararası rekabet bölümünde birinci seçildi.

Gümüş heykel ödülünü ise İran’dan bir eser ve bronz heykel ödülünü de Fransa’dan bir eser kazandı. Bu arada jüri heyeti Almanya’dan bir eseri de çocukları ve ergenleri konu alan en iyi eser olarak ödüle layık gördü.

11. Uluslararası Animasyon Festivali kapanış töreninde Japonya’dan “benim küçük keçim” adlı eser en iyi öğrenci eseri olarak altın heykel ödülünü kazanırken, en iyi TV eseri olarak da İran’dan “Bin Efsan” adlı eser ve en iyi tecrübi eser olarak da Rusya’dan bir eser seçildi.

Jüri heyeti özel ödülünü Fransa ve Türkiye’nin ortak ürünü olan “Şirret kız” adlı esere verdi. Bu eser dünya genelinde çocuklara yönelik şiddeti küçük bir kızın bakışında ele alıyordu.

11. Uluslararası Animasyon Festivali kapanış töreninde uluslararası çocuk film kurumu (سیفژ)Cifej’in özel ödülü Rusya’dan bir esere verildi.

Bu arada İran animasyon film severler ve yapımcılar derneği de özel ödülünü İran’dan “animasyon; tecrübe” adlı gruba verdi.

11. Uluslararası Animasyon Festivali dini ve İslam inkılabı değerleri yarışma bölümünün jüri heyeti de animasyon sanatı manevi ve dini yüce değerleri öğretmekte etkili olduğunu belirterek ve İmam Humeyni -ks- ve İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei’nin tavsiyelerine vurgu yaparak üç eseri ödüllendirdi.012