2019 yılında İran 1

2019 yılı geçmiş yıllarda olduğu gibi Amerika ve müttefiklerinin İran’a yönelik bir dizi hasmane uygulamalarının gölgesinde geçti.

İran düşmanları geçen yılda da iktisadi, siyasi ve güvenlik eksenli bir dizi plan tasarlamıştı. Bu doğrultuda, İran’ın bazı iktisadi sorunları ve halkın geçim sıkıntısından nemalanmak isteyen Amerika ve bazı şer rejimler İran kentlerinde isyan çıkaran ve huzursuzluk yaratan provokatörleri ve anarşistleri destekledi. Ancak düşmanların bu çabaları boşa çıktı ve İran milleti biraz daha Amerika’nın gerçek mahiyetini tanıdı.

İran İslam Cumhuriyeti geçen sene bazı iktisadi sorunlara ve ABD’nin dayattığı yaptırımlara rağmen iktisadi ve imar alanlarında birçok projesini hayata geçirdi ve yine iktisadi teamül alanında komşuları ve bölge ülkeleri ile sıkı ilişkiler kurdu.

Bu doğrultuda geçen sene İran ve Avrasya iktisadi birliği bölgesel iktisadi iş birliği alanında serbest ticaret anlaşması imzaladı, böylece İran, İslam inkılabı zafere kavuştuktan sonra ilk kez bölgesel bir iktisadi anlaşmaya aktif bir şekilde katıldı.

Uzmanlar İran ve Avrasya iktisadi birliği arasında ticari potansiyele dikkat çekerek birliğe üye ülkeler İran’ın ihracat ürünleri için büyük ve güvenilir bir Pazar olacağını belirtiyor.

Avrasya iktisadi birliği heyeti Başkanı Tigran Sarkisyan, İran İslam Cumhuriyeti’nin transit konumu ve birliğe üye ülkelerin Hindistan, Pakistan ve güneydoğu Asya ülkeleri ile ticari ilişkilerinde kapasiteleri büyük önem arz ettiğini belirtiyor.

Ticareti kolaylaştırmak, ortak Pazar kurmak, birlik içinde gümrük engellerini kaldırmak, ortak tarife uygulamak, gümrük işlemlerini koordineli hale getirmek, ürünlerin, sermaye, iş gücü ve hizmetlerin Avrasya sınırları içerisinde serbest dolaşımını sağlamak, enerji, sanayi, tarım ve ulaştırmada ortak politika izlemek, Avrasya iktisadi birliğinin hedeflerini oluşturuyor. Buna göre birliğe girmek veya birlikle iş birliği yapmak iktisadi çok yönlü hedeflere açılan yeni bir kapı olabilir.

Dış politika alanında da 2019 yılın İran için bölgesel ve uluslararası kurum ve kuruluşlarda etkili rol ifa ettiği bir yıl oldu. Geçen sene Amerika devletinin tek yanlı politikaları ve uluslararası barış ve güvenlikle ilgili konularda yasaları ihlal etmesi ve anlaşmaları bozması bölgeyi kriz ve istikrarsızlığa sürükleyen etkenlerden biriydi. IŞİD’in Irak ve Suriye’de yarattığı krizin sonuçları, Afganistan’da güvensizliğin devam etmesi, Yemen milletine zalimane bir savaşın dayatılması, siyonist rejim İsrail’in mazlum Filistin milletine yönelik cinayetleri ve S. Arabistan’ın bölgede sürekli kriz yaratması, 2019 yılında bölgenin bazı önemli sorunlarıydı.

İran İslam Cumhuriyeti ise bu krizlerle mücadelede aktif bir aktör olarak bölgesel zirvelerde ve bölge ülkeleri ile siyasi istişarelerinde Afganistan, Suriye ve Yemen krizleri gibi bölgesel krizlerin çözümü için ciddi çaba sarf etti. İran Yemen’de barış ve ateşkesin ancak Yemenli tarafların müzakere etmesiyle mümkün olacağını ve bu sürece destek verdiklerini vurguladı.

İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Hamanei de Pakistan Başbakanı İmran Han ve beraberindeki heyeti kabulünde Batı Asya bölgesinde barış ve güvenliğin sağlanması oldukça hassas ve kritik bir konu olduğunu, bölge ülkeleri herhangi bir hadisenin yaşanmamasına özen göstermeleri gerektiğini belirterek bazı bölge ülkelerinin Irak ve Suriye’de terör örgütlerini desteklemelerini ve Yemen’e savaş dayatmalarını talihsizlik olarak değerlendirdi. Ayetullah Hamanei İran bundan çok önce Yemen’de savaşın durdurulması için dört maddelik bir plan sunduğunu, bu savaşın son bulması bölgede olumlu etkileri olacağını vurguladı.

Bölgesel ve uluslararası zirvelerde ve örneğin Bakü’de düzenlenen bağlantısızlar hareketi liderler zirvesinde Cumhurbaşkanı Ruhani milletlerin kendi kaderini belirleme hakkına vurgu yaptı.

Cumhurbaşkanı Ruhani Bakü zirvesinde bölgede krizlerden ve savaşlardan kurtulmanın tek yolu bölge ülkelerinin içişlerine karışılmaması ve teamül ve müzakere için uygun zemin oluşturulmasından ibaret olduğunu vurguladı.

Ruhani Bakü zirvesinde Amerika devletinin bölgede savaş çığırtkanlığı bölge ülkelerine milyarlarca dolarlık zarar dayattığını, bu savaşlar bölgede fitneleri ve terörü körüklediğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Ruhani Tacikistan’da düzenlenen 5. Asya’da teamül ve güven oluşturma uygulamaları konferansında da yaptığı konuşmada şöyle dedi: Günümüz dünyasında barış, istikrar ve kalkınma alanlarında kabul edilebilir bir seviyeye ulaşmak için bölgesel iş birliği ve diyalog şarttır. İran İslam Cumhuriyeti’nin dış politikası iş birliği, ortak çıkarların doğrultusunda çözüm üretmek ve tüm tarafların kazançlı çıkacağı yolları bulmaktan ibarettir.

Cumhurbaşkanı Ruhani 2019 yılında BM genel kurul zirvesinde de bölgede barış ve istikrarın takviye edilmesi için Hürmüz barış planını sundu. Planın amacı Fars körfezi ve Hürmüz boğazında barış, istikrar ve kalkınmayı geliştirmek ve bölge ülkeleri arasında barışçıl ve dostane ilişki kurmak şeklinde açıklandı.

İran İslam Cumhuriyeti bölgenin istikrarı ve güvenlik küresel barış ve istikrara katkı sağlayacağını, bu da ancak bölge ülkelerinin iş birliği ile mümkün olacağını savunuyor. Bu çerçevede İran bölgesel ve küresel münakaşaların en iyi çözümü müzakere olduğunu vurguluyor ve Amerika’nın Bercam nükleer anlaşmasından çekilmesi ve İran’a karşı azami baskı politikasını uygulamasına rağmen bölgede barış ve istikrarı koruma çabalarını sürdürüyor.

İran diplomasi kurumu da 2019 yılında oldukça hareketli günleri geride bıraktı ve İran İslam Cumhuriyeti’nin küresel barış ve güvenlikle ilgili tutumunu anlattı. Bu doğrultuda her milletin kendi kaderini belirleme hakkı, barış ve huzur içinde yaşamak, iktisadi ve ticari faaliyetlerinde bulunmak tüm milletlerin en doğal ve kesin hakkıdır ve İran diplomasi kurumu da bu yönde çabalarını sürdürmüştür.

Bu bağlamda en somut örneklerden biri, mazlum Filistin milletidir ki ana vatanına geri dönme hakkı bile gözardı edilmiştir. Ancak İran bu soruna karşı sorumluluk taşıdığı ve siyonist rejimin ABD destekleri ile uyguladığı organize şiddete karşı sessiz kalamayacağı belirtilmelidir.

Kuşkusuz meşru savunma hakkı, barış ve huzur içinde yaşamak, kalkınmak, bilimsel alanlarda ilerlemek ve hiç bir sabotaja maruz kalmadan ticari ve iktisadi faaliyetlerde bulunmak ve özellikle ana vatanına dönmek her Filistinlinin en doğal hakkıdır ve bunun için uluslararası iş birliği şarttır.

İran İslam Cumhuriyeti 2019 yılında uluslararası camiayı ve bölge ülkelerini terör, tekelcilik, zorbalık ve adaletsizlikten arınmış bir dünya inşa etmeye çağırdı ve bunun için de iş birliği ve dayanışmadan başka bir yol olmadığını, bu yol sadece bölge için değil, tüm dünya için zaruri bir yol olduğunu belirtti.

İran diplomasi kurumu ayrıca iktisadi kalkınma yolunda çıkarılan engellerin konusunda da zorba devletlerin zalimane dayatmalarına ve yaptırımlarına karşı mücadele çağrısı yaptı.

İran ayrıca ABD doları ve mali sisteminden kurtulmanın da küresel iktisadi sulta düzenini kırmak için zaruri olduğunu, bu konu sadece İran için değil, uluslararası serbest ticaret için de gerekli olduğunu belirtti ve uluslararası camiadan sürekli ekonomik büyümeye ve sürdürülebilir kalkınmaya uygun zemin oluşturmalarını istedi.012