11.İslami Şura Meclisi Seçimleri-2

Sohbetimizin bugünkü bölümünde aday kaydından adayların salahiyetinin incelenmesine dek İslami Şura Meclisi seçimlerinin düzenlenmesi sürecini ele alacağız.

21 Mart tarihinde 11'inci İslami Şura Meclisi seçimleri ve 5'inci dönem Rehberlik Hubregan Meclisi'nin ilk  ara seçimleri düzenlenecektir. 

Seçimler, İran İslam Cumhuriyeti'nin anayasasının temelleri ve ilkeleri arasında yüce bir konuma sahip olup tüm halk ve yetkililer bu alanda kendilerini sorumlu görürler. 

İslami Şura Meclisi seçimleri de ülkedeki diğer seçimler gibi belli kurallara ve sürece göre yapılır. Bu çerçevede bu süreç ne kadar doğru işlerse seçimler de o derece uygun bir şekilde yapılır ve doğru temsilciler halkı mecliste temsil etmek için belirlenir. 

Bu doğrultuda seçimlerde atılacak ilk adım da seçimlerin düzenlenmesi için önlemlerin alınması ve ön aşamaların tamamlanmasıdır. Bu görev ise içişleri bakanlığı tarafından yerine getirilmelidir. 

İran İslam Cumhuriyeti anayasasının 62'nci maddesine göre İslami Şura Meclisi doğrudan veya gizli oylar ile halk tarafından seçilen milletvekillerinden oluşur. Seçenler ve seçilenlerin koşulları ve seçimin niceliği ise seçimler tarafından belirlenmiştir. İslami Şura Meclisi temsilcilik dönemi ise 4 yıldır. Bu çerçevede İslami Şura meclisi seçimleri için de belli aşamalar söz konusudur. 

İçişleri bakanlığı seçimlerin düzenlenmesi kararını açıkladıktan sonra Seçimleri Yürütme Heyeti, sağlıklı ve güçlü bir seçim düzenlemek için oluşturulur ve seçimlerin düzenlenmesi için ön hazırlıkları yapar. 

İslami Şura Meclisi Seçimleri yasasının 28'inci maddesi ise seçimlere katılmak isteyen adaylar için yedi şart belirlemiştir: " İslam'a ve İran İslam Cumhuriyeti kutsal düzenine pratikte bağlı olmak ve inanmak, İran İslam Cumhuriyeti uyruğu olmak, Anayasaya ve velayet-i fakihe bağlı olmak, en azından yüksek lisans veya buna denk akademik belgeye sahip olmak, seçim havzalarında kötü ün salmamak, görme, işitme ve konuşma gibi fiziksel nimetlere sahip olmak ve en azından 30 yaşı doldurmak ve en fazla da 75 yaşında olmak. "

Bu çerçevede doğal olarak dini azınlıkların temsilcileri anayasada belirlenen İslam'a bağlı olmak ilkesinden müstesna sayılıp kendi dinlerine bağlı olmaları yeterlidir. İslami Şura Meclisinin seçimler yasasının 29'uncu maddesinde ise meslekleri veya makamlarından dolayı aday olamayanlar iki grup halinde ele alınmışlardır. İlk grup, sorumlulukları ve mesleklerinden dolayı aday olamayanlardır. Ancak bu kişiler de aday kaydı sürecinden 6 ay önce istifa ederlerse aday olabilirler. İkinci grup, yasalar çerçevesinde suçluluk dosyalarından ve geçmişlerinden dolayı aday olamayanlardır. Bu kişiler yasalar uyarınca devlet memurluğundan, devlet sorumluluklarında bulunmaktan uzaklaştırılmışlardır. 

Doğal olarak ülke ve millet için Hubregan Meclisi, İslami Şura Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı koltuklarında oturanların salahiyetinin incelenmesi çok önemli bir husustur. Çünkü bir ülkenin yönetimi ve bir milletin kaderi, her hangi bir kişiye bırakılamaz. Böyle hassas konumlardaki kişilerin, davranışları, ahlaki özellikleri, inançları, bilgisi ve sonuçta salahiyeti incelenmelidir. Bu yüzden aday kayıtlarının yapılmasının ardından seçimlere katılan adayların salahiyeti anayasa uyarınca incelenir ve sonuçlar bildirilir. 

Kayıt sürecinin ardından ise  Seçimler Yasasının 57'nci maddesi uyarınca  Koruma Konseyi 5 gün içerisinde adaylar hakkında salahiyet inceleme süreci başlatır. 

Seçimler yasasının 48'inci maddesine göre içişleri bakanlığı ve koruma konseyi adayların bilgilerini toplayıp günlük olarak onların listesini hazırlayarak salahiyetlerini incelemek üzere  istihbarat bakanlığı, baş savcılık, nüfus kurumu, interpol ve kimlik belirleme idaresi ile paylaşır. Anılan merkezler ve kurumlar ise 5 gün içerisinde sonucu belgeler ve delilleri ile içişleri bakanlığı ve Koruma Konseyine iletmeliler. 

Seçimler yasasının 50'nci maddesine esasen  " seçim havzalarındaki merkezi yürütme heyetleri ise kayıtların süresinin dolması ardından en geç 10 gün içerisinde elde edilen sonuçlara dayanarak, buna paralel olarak bölgede araştırmalar yaparak, adayların salahiyeti ile ilgili nihai sonuçları denetim heyetlerine iletmelidir. "

Seçimler Yasa'sının 50'nci maddesinin özel fıkrasına esasen  "  İslami Şura Meclisi temsilcilerinin salahiyetinin reddedilmesi için yasalara istinat edilmeli ve belgeler ve deliller sunulmalıdır. "

Salahiyetleri anılan kurumlarca onaylanmayan kişiler ise kendilerine bu hususun bildirilmesinden en geç 4 gün içerisinde itirazlarını ve şikayetlerini eyalet denetim heyetlerine sunmalılar.