11'inci İslami Şura Meclisi Seçimleri-6

Bu bölümde İran'daki seçimlerde farklı siyasi zevkler ve hareketlerin oluşunun etkilerini ele alacağız.

İran İslam Cumhuriyeti'nde seçimler, dini demokrasinin tecellisi ve halkın kendi kaderlerini belirlemenin mazharıdır. 

İran İslam Cumhuriyeti anayasasının 6'ncı maddesine göre , ülke işleri, kamu kurumları ve idareleri tarafından yönetilmelidir. İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Seyyid Ali Hamanei de İslam İnkılabının İkinci Bildirisinde  seçimlerin siyasi özgürlükler ve katılımların gerçekleşmesi anlamında olduğuna vurgu yapmışlardır. 

İran İslam Cumhuriyeti'nde içişleri bakanının kaymakamlara talimatı ile ülke çapındaki seçim havzalarında  11'inci İslami Şura meclisi seçimleri ve 290 milletvekilinin belirlenmesi için aday kayıt süreci başlamış oldu. 

Bu aşamada resmi açıklamaların ardından adayların kaydı yapılır. Daha sonra ise adaylardan belgeleri ve evrakları ile içişleri bakanlığı veya bulundukları bölgelerdeki kaymakamlıklarda kurulu seçim heyetlerine baş vurmaları istenir. 

Bu aşamalar, tüm güçleri ile rekabet sahasında bulunmak isteyen siyasi güçler için ilk adım sayılır. Ancak bu adaylar için en önemli aşama ise salahiyetlerinin belirlenmesidir. Bu çerçevede  adaylar belli mekanizmalardan geçerek salahiyetleri incelenir. 

11'inci İslami Şura Meclisi  seçimleri için adayların kaydının başlamasına ilaveten,  Kum, Tahran, Razevi Horasan, Kuzey Horasan ve Fars eyaletlerinde de 8 Hubregan Meclisi temsilcilerini seçmek üzere Hubregan Meclisi ara seçimleri düzenlenecektir. 

Seçim yasalarına göre, bu seçimlere aday isimlerin salahiyetinin incelenmesi kaydın hemen ardından başlayıp seçimlerden 10 gün öncesine kadar devam eder. Bu süreçte   yürütme ve denetim kurullarının temsilciliğine aday gösterilen kişilerin salahiyetinin belirlenmesi süreci de başlamış olur ve sonuçlar ilan edilir. Bu aşamanın ardından  adayların kampanya süreçleri başlatılır. Bu çerçevede partiler ve siyasi gruplar  seçimlerin faaliyetlerinin asıl sorumlusu olarak vatandaşların seçimlere katılmasını sağlamaya çalışır. 

Halihazırda İran genelinde ülke ve eyalet bazında 116 siyasi parti resmen seçimlere katılma hakkına sahiptirler. Bu partiler arasında ise  İlkeciler, Reformcular ve Bağımsız ve ıIımlılar olmak üzere üç ana grup söz konusudur.  Ancak seçim kurumları  tüm zevklerin seçimlere dahil olması için zemin hazırlamak istiyor. Çünkü farklı zevklerin seçimlere katılması seçim ortamını iyice kızıştırabilir. 

İran'ın Umut  Fraksiyonu üyesi Ahmed Mazeni şöyle bir değerlendirme yapmaktadır: "İslam İnkılabı zaferinden 40 yıl geçmiş, 10 meclis seçimi düzenlenmiş, 12 kez cumhurbaşkanlık seçimleri ve beş kez de konsey seçimleri yapılmıştır. Bu çerçevede biz de partiyi, gerçek anlamı ile demokrasi ve seçimler dahilinde ele almalı ve ona uygun konumu bulmalıyız. Bu doğrultuda seçim yasaları düzeltilmelidir. "

Aslında İran İslam Cumhuriyeti içişleri bakanlığı tarafından hazırlanan seçimlerin kapsamlı  düzeni tasarısında, adayların partilerinin onayı ile İslami Şura Meclisi seçimlerine katılmasından söz edilmektedir. 

Her halükarda  İslami Şura Meclisi seçimlerinin her döneminde, dört yıldan bir, farklı siyasi hareketler ve kesimlere bağlı kişiler  meclis koltuklarına oturmak için belli listeler halinde bir birleri karşısında rekabete girişmişlerdir. Bu arada geçen dönemlerde daha başarılı ve kabul edilebilir performans çizenler bu rekabetin galibi olmuşlardır. 

Bu çerçevede, bu dönem seçimlerde de kimi tanınmış isimlerin seçimlere katılması bekleniyordu. Buna rağmen İslami Şura Meclisi'nin son üç dönem başkanı Ali Laricani bu seçimlere katılmadı. Bu ise İlkeciler ve Reformcular arasında ciddi tepkilere yol açtı. Sanal alemde ve kimi basın kanallarında  Ali Laricani'nin iki yıl sonra cumhurbaşkanlığı seçimleri için planlar yaptığı bildiriliyor.