11. İslami Şura Meclisi Seçimleri - 7

11. dönem İslami Şura Meclisi seçimlerini ele aldığımız sohbetimizin bugünkü bölümünde dini azınlıkların İran meclisinde milletvekili bulundurma hakkından söz etmek istiyoruz.

İran İslam Cumhuriyeti çeşitli ilahi dinlerin mensupları bir arada ve barış içinde yaşadıkları ülkelerden biridir. İran anayasası insan haklarına ve ilahi dinlere saygıya vurgu yapıyor. İran anayasasında tanınan Hristiyan, Yahudi ve Zerdüşti dinlerine mensup olan insanlar diğer vatandaşları gibi tüm vatandaşlık haklarından yararlanıyor.

Anayasanın 4.maddesi dini azınlıkların vatandaşlık haklarının korunmasına vurgu yapıyor. Yine bu maddeye göre tanınan dini azınlıkların İran parlamentosunda beş milletvekili bulunuyor.

İslami Şura Meclisi’nde ilahi dinlerin temsilcilerinin bulunması ve diğer milletvekilleri gibi temsil ettikleri dini azınlıkların haklarını savunmaları, kiliselerde ve ibadet mekanlarında dini merasimlerini özgürce yerine getirmeleri, etnik dillerini korumaları, özel kültürel ve sosyal etkinlikleri düzenlemeleri ve dini azınlıklara özel bütçe tahsis edilmesi, İran İslam Cumhuriyeti nizamının ilahi dinlerin ve izleyenlerinin haklarına saygı duyduğu ve bu azınlıkların sosyal ve manevi değerlerini korumayı önemsediğinin işaretidir.

İran anayasasının 13.maddesine göre Zerdüşti, Hristiyan ve Yahudi inançları tanınmış ve bu dinlere mensup olan azınlıkların hakları açıkça beyan edilmiş ve kültürel, iktisadi ve ibadî faaliyetleri gözetildiği gibi ülkenin resmi yapısında, seçimlerde ve yasamada da aktif olarak faaliyet yürütmelerine gerekli zemin hazırlanmıştır. 

İslami Şura Meclisi’nin 290 milletvekilinden beşi dini azınlıklardandır. Buna göre Kuzey ve Güney Ermenileri,Yahudi ve Zerdüştü azınlıklar gibi birer milletvekili ve Asurilerle Keldaniler de ortaklaşa bir milletvekili meclise gönderiyor.

Zerdüşti, Yahudi, Asuri, Keldani ve Kuzey Ermenileri Tahran valiliği seçim bölgesinde ve Güney Ermenileri de İsfahan valiliği seçim bölgesinde ve azınlıkların yaşadığı bölgelerin kaymakamları ve valilerince gözetilen seçimlerde milletvekillerini seçiyor.

Hristiyan Asurilerin İslami Şura Meclisi’ndeki milletvekili Bet Kelya, dini azınlıkların meclise girme şartlarını şöyle açıklıyor:

Seçim yasasına göre her 200 bin vatandaşa karşılık bir milletvekili seçiliyor, ancak dini azınlıklar için nüfus sayısı gözetilmiyor. Dini bir azınlık sayıları ne olursa olsun meclise bir milletvekili gönderebiliyor.

İran anayasasında Asuri Hristiyanlar 1, Ermeniler 2, Yahudiler ve Zerdüştiler'in de birer milletvekilleri bulunuyor. Seçimlerin sonunda da anayasanın 84. maddesi uyarınca itibar mektubu onaylanan her milletvekili artık belli bir kenti veya belli bir dini azınlığı temsil etmiyor ve tüm vatandaşları temsil ederek hiç bir kısıtlama olmaksızın oturumlara ve oylamalara katılıyor ve oyu diğer milletvekilleri gibi bir yasanın onaylanması veya reddinde etkili oluyor.

İran’da ilahi dinlere mensup olan azınlıkların ülke genelinde dağılımı ve etkili katılımları yüzünden yasaların çıkarılmasında belli bir uyum ve dayanışma göze çarpıyor, üstelik bu durum ilahi dinlerin izleyenleri ile İslam nizam arasında da bir nevi gönül birlikteliği ve birliğe vesile oluyor.

Amerika üniversiteleri dinler hocası İsmail Faruki şöyle diyor:

İslami devlet çerçevesinde gayri Müslim vatandaşlar için yasal çerçevede kimliklerini koruma hakkı gözetilmiştir.

İran’da dini azınlıkların parlamentoda kendi milletvekillerini bulundurmaları ve bu milletvekilleri diğer milletvekilleriyle eşit oy hakkına sahip olmaları, dünyanın insan hakları iddiasında bulunan birçok ülkesinde dini azınlıkların en ilkel haklarından mahrum bırakıldığı halde söz konusudur. Örneğin Almanya’da Müslümanlar bu ülkenin nüfusunun yüzde 5.3 kadarını oluşturuyor, fakat parlamentoda milletvekilleri bulunmuyor. Oysa İran İslam Cumhuriyeti anayasası her üç dini azınlığın İslami Şura Meclisi’nde milletvekili bulundurmaya elzem bile getiriyor.012