Khaf-Herat demiryolu ve İran’ın stratejik çıkarları

140 km uzunluğunda olan Khaf-Herat demiryolu Perşembe günü İran ve Afganistan cumhurbaşkanlarının katıldığı video konferans törende hizmete açıldı.

Söz konusu demiryolu, İran açısından başta illegal geçişlerin, yasallaşarak düzenlenmesi gibi stratejik çıkarlar ve meziyetleri vardır. Halihazırda İran ve Afganistan ortak sınırlarından yasadışı ve düzensiz geçişler, bazı sebeplerden dolayı kontrol altına alınamamıştır.
Halihazırda Tahran’dan Kâbil ve Mezar Şerif kentlerine uçuşlar gerçekleşiyor fakat İran’da bulunan Afganların genelde işçi kesiminden olmaları nedeni ile uçak ile yolculuk yapacak güçte değiller dolayısı ile trenle yolculuk onlar için daha uygun olacaktır. Bu da illegal geçişlerin legal ve yasal geçişlere dönüşmesine sebep olacaktır. 
Bu arada Hindistan gibi bazı ülkeler de İran üzerinden Afganistan’a mal sevkıyatı yapmak istiyorlar. Halihazırda bu nakliye kamyonla gerçekleşiyor; bu yüzden raylı sistem bu konuda da taraflara yardımcı olacaktır. 
İran İslam cumhuriyeti, sahip olduğu stratejik konumu sayesinde kara ile kuşanan ülkelere mal sevkıyatı konusunda yardımcı olmak istiyor ve Afganistan ise bu ülkelerden biridir.
Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan, Kazakistan ve kırgızistan’dan oluşan 5 orta Asya ülkelerine ilaveten Azerbaycan cumhuriyeti ve Ermenistan ve hatta Rusya ise İran üzerinden açık denizlere ulaşabilirler. 
İran İslam cumhuriyeti ayrıca sahip olduğu stratejik konumu itibarıyla Çin tarafından önerilen yeni ipek yolu olan Bir Kuşak Bir yol projesini daha randımanlı kullanabilir ve Khaf-Herat demiryolunu ise bu alanda ele almak gerekir.
Böyle bir projenin gerçekleşmesi aynı zamanda bölgenin siyasi ve ekonomik şartlarını da iyileştirerek düzeyini yükseltebilir.
Bu bağlamda Afganistan ekonomi uzmanlarından Tevessuli Gercestani, Khaf-Herat demiryolunun hizmete açılmasını, İran ve Afganistan tarihinde unutulmaz bir gün olarak değerlendiriyor.
Tevessuli Gercestani, Khaf-Herat demiryolunun hizmete açılmasını, bir yandan İran ve Afganistan arasında kazan-kazan ekonomisine doğru ilerlemesine ve diğer yandan da Afganistan’ın serbest sulara, Türkiye, Avrupa ve kuzey Afrika’ya bağlanmasına ve İran transit ürünlerinin de bu şekilde orta Asya ülkelerine ulaşmasına sebep oluyor.
Bu arada Afganistan Demiryolları Müdürü Muhammed Yema Şems yaptığı açıklamada, Herat’ta demiryolu 3. Bölümünün hizmete açılması ile birlikte 570 ton tarım ürünü ve bakırın Türkiye, Avrupa ve bazı Arap ülkelerine sevk edildiğini duyurdu.
Afganistan Demiryolları Müdürü ayrıca yakın gelecekte Herat’tan İran’ın kutsal Meşhed ve diğer kentlerine yolcu taşımacılığı imkanının da sağlanacağını belirtti.
Khaf-Herat demiryolu 3. bölümünün hizmete girmesi ardından projenin 4. bölümünün ilk etabının inşaatına Herat’ın Guriyan ilçesinin Rozenek durağından itibaren başladı ve 9 ay sonra hizmete girmesi planlanıyor./012