Fars Körfezi Milli Günü

1 İran İslam Cumhuriyeti takviminde miladi 30 Nisan’a denk gelen hş. 10 Ordibeheşt günü, Fars Körfezi Milli Günü olarak adlandırılmıştır.

Bu adlandırma iki bakımdan çok önemlidir. Birincisi, bu adlandırma Fars körfezinin hakiki ve ebedi kimliğine vurgudur ve tarih ve coğrafya kaynaklarında ve diğer birçok belgede her daim sarsılmaz bir kimlik olarak belirlenmiş ve tarihçiler hatta milattan 400 yıl önce eserlerinde bu deniz için Fars körfezi adını kullanmıştır.

Bu adlandırmanın öneminin ikinci boyutuna gelince, Fars körfezi ve Umman denizinin seçkin konumu söz konusudur. Bölge tarihinin de ortaya koyduğu üzere Fars körfezi tarih boyunca ve asırlardan beri önemli bir deniz yolu olarak siyasi ve ticari açıdan seçkin bir konumu olmuş ve günümüzde de dünyanın en önemli uluslararası stratejik deniz yolu olarak bilinmektedir. Nitekim bu denizin stratejik önemi yüzünden Fars körfezi şimdiye dek birçok kez sömürücülerin ve yayılmacıların saldırılarına maruz kaldı.

Fars körfezine sömürücülerin ayak basması ile birlikte bu bölge üzerinde sulta kurmak üzere askeri ve siyasi rekabetlerin alanına dönüştü. Portekiz, Hollanda, İngiltere, Fransa ve Amerika, bölgeye sultacı hedefleri doğrultusunda ayak basan ve bölgenin zengin kaynakları üzerine rekabet eden bazı devletlerdir.

Portekizli ünlü denizci Albokerk, kim Malaga, Aden ve Hürmüz boğazına musallat olursa dünya ticaretine hükmedebileceğini söylemişti. Bu düşünceden hareketle Portekizler miladi 1506 yılında Fars körfezine gelerek İran’ın Keşm ve Hürmüz adaları gibi bazı önemli adalarını işgal ettiler. Portekizlerin Hürmüz boğazı üzerinde sultası sonunda 30 Nisan 1621’de son buldu.

Fars körfezi çeşitli açılardan dünyanın diğer denizleri ve karalarından farklı ve seçkin özelliklere sahip olan bir bölgedir ve bu özellikler ona fevkalade seçkin konum kazandırmıştır.

20. yüzyılda petrol kaynaklarının bulunması ile birlikte Fars körfezi dünyanın ana damarına dönüştü. Bölgenin zengin enerji kaynakları coğrafi ve ticari konumu ile birlikte bölgenin önemini ikiye katlayarak Fars körfezinin ticaret ana yolu olarak konumunu güçlendirdi.

Böylece Avrupalı güçlerin arasında stratejik siyasi rekabetlerin yayılması ile birlikte Fars körfezi bu zümrenin strateji zincirinde önemli bir deniz yolu olarak ilgi odağına yerleşti. İngiliz sömürücüler de tarihin belli bir diliminde bu bölgeye göz dikti, fakat sonunda onlar da bölgeden çekilmek zorunda kaldı.

Bölgenin engebeli tarihini göz önünde bulunduran İran İslam Cumhuriyeti inkılap yüksek konseyi Fars körfezinin kültürel ve tarihi kimliğine vurgu yaparak, Portekizlerin Hürmüz boğazından ihraç edildiği gün olan 30 Nisan gününü Fars Körfezi Milli Günü ilan etti.

Öte yandan tarihi belgeler de bu denizin ta eski çağlardan beri Fars körfezi olarak anıldığını gösteriyor. Nitekim BM ve diğer uluslararası kurum ve kuruluşlar ve özellikle deniz hukuku bu bölgeyi ancak Fars körfezi adı ile tanıyor ve başka hiç bir adı tanımıyor.

BM Genel Sekreterliği şimdiye kadar iki kez ayrı ayrı bildirilerde tarihi ve coğrafi belgelere, atlaslara ve haritalara göre bu denizin adı Fars körfezi olduğunu vurgulamıştır.

Gerçekte İngiliz denizciler ve coğrafya bilginlerinden 16 ve 17. Yüzyıllardan geriye kalan sayısız harita da bu tarihi gerçeği ortaya koyuyor.

Yunan coğrafya bilgini Anaximander’in dünya haritası, yine ünlü Yunan coğrafya bilgini Hecataeus’un dünya haritası ve ayrıca İskenderiye'li ünlü müneccim ve coğrafya bilgini Betlemyun’un dünya haritası, bu bölgenin Fars körfezi adı ile bilindiğini gösteren bazı tarihi belgelerdir.

Yunan tarihçiler de yazılarında bu bölge için Fars körfezi anlamına gelen Persicus Sinus adını kullanmıştır.

Yine Avrupalılardan asırlar sonra yayımlanan haritalarda ve belgelerde de aynı ad kullanıldığı bilinmektedir.

Fars körfezi gerçekte değerli bir hazine ve miras ve açık tarihi kimliği olan bir bölgedir. Nitekim eğer bu denize binlerce kez başka ad konulacak olursa, bu bölge yine Fars körfezidir ve ebediyen de Fars körfezi kalacaktır.

Aslında bu tür sinsi ve şeytanca hareketler, Fars körfezi bölgesi coğrafi ve medeni değerleri yüzünden sürekli bölgesel ve küresel güçlerin rekabet ve sürtüşme alanı olduğunu gösteriyor. Ancak Fars körfezinin derin tarihi tamamen İran medeniyeti, kültürü ve sanatının işaretleri ve simgeleri ile doludur ve bölgenin adını değiştirmek ve tahrif etmekle bunları yok etmek asla mümkün değildir.

İranlı jeo-politik ve siyasi coğrafya uzmanı ve araştırmacısı Dr. Piruz Müçtehitzade Fars körfezi için çakma adların kullanılmasına işaretle şöyle diyor:

Bilim dünyasında Fars körfezi için çakma ad kullanılmaz ve bu tür sinsi hareketler Fars körfezinin kıyısında yer alan bazı ülkelerce itimat temelinde değil de sırf siyasi itiraz bağlamında kullanılmaktadır.

İslami İran’ın cesur milleti şimdiye dek birçok kez ecnebilerin Fars körfezi üzerinde sulta kuramayacağını ortaya koymuştur. İngilizler dört kez Buşehr liman kentine saldırdılar ve her dört seferinde ulema savunma fetvası verdiler ve Reis Ali Delvari ve Ahmet Han Tengestani gibi büyük serdarlar ve yöre halkı büyük hamasetlere imza atarak her dört seferinde düşmanı yendiler ve bölgeyi onlara mezar ettiler.

İslami İran tarihi baştan başa İran milletinin kendi kimliğini, kültürünü ve tarihini koruduğu ve savunduğu hamasetlerle doludur. Fars Körfezi Milli Günü ise aslında bir kez daha bölge tarihinin azametini ve asaletini gözden geçirme fırsatıdır. Bu tarih Fars körfezi adı ile içi içe olup ebedileşmiştir. Bu açıdan 30 Nisan günü İran kültürü ve tarihinin simgesi olmakla beraber İran milletinin Fars körfezinde ecnebilere karşı dik duruşunun sembolüdür.