Alman Ressamın Bakışında Hafız

İran ve dünyanın önde gelen gazelciler ve ediplerden hicri kameri 8. yüzyılının büyük şairlerinden hace Şemseddin Muhammed Hafız Şirazi’nin dünyanın birçok ülkesinde hayranları vardır.

18 ve 19. yüzyılının ünlü Alman ressamı, yazar ve edip Johann Wolfgang von Goethe Hafızın aşığıydı ve ona hitaben şunları yazdı: 'ey Hafız, kendimi seninle eşdeğer kabul etmek aslında çılgınlıktan başka bir şey değildir. Sen öyle bir gemisin ki gururla yelkenlerle hareket ediyorsun ta ki denizin sinesinde çatlak meydana gelsin ve deniz dalgalarıyla köhne tahtayla vursun ve farkına varmadan okyanustan dayak yiyorum'.

Alman sanatçı Günter Okr Tahranda Günter Orkun eserlerini kapsayan Hafıza Krenş sergisi düzenlendi ve bu sergi bir ay kadar sürecektir. Günter Orkun eserlerini hafızın gazellerinden etkilenerek ve ondan ilham alarak yaratılmıştır.

Bu sergi ilk olarak İranın güneyindeki Şiraz kentindeki Hafiziyesinde gösterime girdi ve ardından Tahrandaki İmam Ali as dini sanatlar müzesinde düzenlendi. Hafıza Krenş sergisi İrandan sonra Almanya'da da düzenlenmesi bekleniyor. Hafıza Krenş sergisinin açılışı İmam Ali as müzesinde İranlı sanat dalındaki yetkilileri, Günter Okr ve Alman ve İranlı sanatçıların katılımıyla düzenlenirken burada hafızın 30 gazelinden esinlenerek Günter Okrdan 42 eser sunuldu. Okr Almanyanın ünlü ve önde gelen sanatçılardan sayılmaktadır. Okr batının sanat yenilikçilerinin ilk safında yer alıyor ve doğuyu asla görmeyen Gotenin aksine Zero Avangard grubuna üyedir ve doğu batı divanında mektup kaynaklarından ilham almıştır.

Hicri şemsi 1391 de Okr sergisi yaralar ve eklemeler başlıklı bir sergi Tahran çağdaş sanatlar müzesinde düzenlendi ve bundan birkaç ay sonra İsfahan çağdaş müzesinde de gösterime girdi. Günter Ökrün Tahran ve İsfahan seferleri İran İslami kültürleriyle yakından tanışmasına sebep oldu ve onu geniş ölçüde etkisi altına aldı. Günter Ökr son iki yılda tüm çalışmaları ve programları ve projelerini durdurdu ve bu proje üzerine odaklandı. Bu projenin temelinde hafızın şiirlerinin doğrudan kullanılması yer almaktadır ki İranla batı arasındaki kültürel diyalog ve teamülün son yıllardaki en bariz örneğidir.

Alman sanatçı Günter Ökr kendi eserlerinin sergilendiği Şirazdaki açılış merasiminde şunları belirtti: 'Hafızın eserlerinin anılması onun insana olan derin duygularının göstergesidir. Günter Ökr bu merasimde ayakkabılarını çıkarttı ve hafızın türbesinde hazır bulunarak bu İranlı şaire saygıda bulundu. Adı geçen Alman sanatçının eserlerine bakıldığında onun lisanulgayba inandığı ve hafızın şiirlerini kendi bakışıyla renge ve hatta dönüştürdüğü anlaşılıyor. Bu tabloların renk karışımları yüce sanat nuru ve renginin parlayan simgesidir ve hafızın gazelleriyle süslenmiştir ve onun eserlerinde yerel olmayan sanatçıların ayak izleri bulunmaktadır.

Okr İran resimleri ve mimari yapıtlarındaki geometri desenlerine onların önemine ve hayati rollerine büyük önem vermektedir. Hafız kendi şiirlerinde kendini dünyadaki gözle görülür zahiri şeylerden uzaklaştırmaya çalıştı ve yaratılıştaki hakiki gerçekleri gözler önüne serdi. Okr aslında ilahi ve manevi düşüncelerinin sırlarına tanıklık etti ve bunları kendi çizdiği resimlerinde ortaya koydu. Neşe verici ve aydınlığı simgeleyen renklerdeki güller ve yapraklar Alman ressam Günter Ökr’ün hafızın algıladığı cennet bahçelerini gözler önüne sermektedir. Renk tablolarda en fazla ilgi çeken unsurdur ve Alman ressam Günter Ökr’ün çizdiği resimlerinde de ilgi çekmektedir Ökr, İran resimlerinde kullanılan renk cümbüşünden habersiz değildi.

Bir resim uzmanı şunları belirtti: 'tablolar görücü için hafızın şiirlerinden esinlenen şahsi duygularının yaratıcısının derinliklerinde keşfedilebilir. Eğer İranlı sanatçı hafızın şiirlerini kendi resimlerinde çizerse bunun neticesinde daha yerel yapıtlardan sayılmasına neden olur ve İranlı muhatap için daha anlaşılır ve çekici olur. Bu tablolar İranlı asıl gazel ve modern resmin karışımıdır ve buna göre İranlı olmayan muhatap bu eserlerle daha fazla bağlantı kurabilir. Buda bir gerçek ki hafızın gazellerinde açıkça görülen en ilgi çekici şeyler tablolarda görülmemektedir ve hafızın konumuna eşit değildir. Hafız bütün yüzyıllar ve dönemlerin şairidir ve öyle bir şair ki bu iklimin yanısıra bütün dünya insanlarına aittir. Onun şiirleri dünyadaki hemen hemen bütün dillere çevrilmiştir.

Hafızın düşünceleri ve şiirleri ile Alman şair Gote’nin düşünceleri ve hafızın şiirlerine yakınlığı Almanya ile İran arasındaki sınırları aşmıştır ve bu iki ülkeyi birbirine yakınlaştırmıştır. Dünya insanları Gotenin şiirlerine,Gote de hafızın şiirlerine hayrandır. Gote, hafıza olan ilgisini kendi kelamında ifade etmektedir ve bu şevki günümüzde Gunter Orkun eserlerinde de rahatlıkla görebiliriz. Adı geçen serginin açılışıyla birlikte Gunter Okr’un eseri de sergilendi. Bu kitap adı geçen sanatçının geçen yıl Tahrandaki çağdaş sanatlar müzesinde sergilenen eserlerden esinlenerek yazılmıştır. Gunter Okr kaleme aldığı kitabında şunları yazdı: 'Tahranda bulunduğum süre içinde insanların muhabbet dolu bakışlarının etkisiyle sizinle konuşuyorum. Bunun aşikar etkilerlini kendi gözyaşlarımda görebilirisiniz.

Gunter Okr’un kitabı Farsça, İngilizce ve Almancaya çevrildi ve Tahran çağdaş sanatlar müzesi tarafından yayınlandı. Okr bu kitabında hafız hakkında şunları belirtti: 'ben büyük şair hafıza engin saygı duyuyorum ve onun serbestçe şairliğine ve insani duygulara olan derin yakınlığı ve yaratılıştaki tüm çileleri gördüğü için ona büyük saygı duymaktayım. Hafızın şiirleri duyulamayan ve duyulabilenler arasında olan bir şeydir.015

Bu programı Gotenin hafızın şahsiyeti ve düşünceleri ilgili sözleriyle bitirmek istiyoruz. Ey hafız senin sözün büyük ebediyettir zira onun başlangıcı yoktur. Senin kelamın semavi kubbe misalidir ve sadece kendine bağımlıdır ve senin yarım gazel ile onun muttali ve başlangıcı ile farkı yoktur zira tümü kemaldir. Eğer dünya bir gün sona erecek olursa ey hafız sadece seninle birlikte olmak istiyorum ve bu benim için iftihar ve hayat kaynağıdır.001